ABD ile yapılan ilk askeri antlaşma 1947 tarihini taşımaktadır. ABD Kongresinde 22 Mayısa 1947 de kabul edilen kanun  12 Temmuz 1947 tarihinde Ankara’da imzalanmış, 1 Eylül 1947 de kabul edilmiş., 5 Eylül 1947 tarihinde ise Resmi Gazetede yayımlanmıştır. Antlaşmanın 4ncü maddesi Türkiye’nin bu yardım malzemelerini ABD’nin izni dışında kullanamayacağına ilişkindir.

Türkiye bu antlaşmadan sonra 1950 yılında Kore Savaşına Birleşmiş Milletler emrine 4500 kişilik bir birlik göndererek katılma kararı almış, 1952 yılında da NATO’ya katılmıştır. ABD ile başlayan ilişkiler Amerikalıların üç yıllık bir eğitim olan Harp Akademilerini bir yıla indirilmesini istemeleri ile şaşkınlık yaratır. Emekli Kurmay Albay Feridun Akkor 6 Aralık 1967 günü Cumhuriyet gazetesine verdiği mülakatta bu şaşkınlığı şöyle anlatır;

               “1950 yıllarında Amerikan askeri yardımı gelmeye başladığı sıralarda, Türk ordusunun alınan silahlara paralel yeni bir eğitim programı uygulamak zorunda kalmasını normal karşılamıştık. Ancak, bu konuyu süratle ele alan müttefiklerimizin, bir anda geleneklerimizi yıkıp bütün müesseselerimizin temeline girmesindeki aceleciliğin nedenlerini birdenbire kavrayamamıştık. Hele büyük geçmişe sahip, değerli kumandanlar yetiştiren Harp Akademisi ile ilgilenip bir yıllık bir öğretim süresi tanımalarını, basit bir programla yalnız Tabur Kumandanı seviyesindeki subayların yetiştirilmek istenilmesindeki sebebi anlayamamıştık. Halbuki Türk Genelkurmayı da Batılı ülkelerde olduğu gibi, en az üç yıllık bir eğitim devresi içinde, bilgili ve üstün nitelikte kurmay subaylar yetiştirme arzusundaydı. Bu görüşümüzü karşı tarafa aktaracağımız sırada, bir gün Yardım Kurulu Başkanı Generalin Harp Akademisi öğrenim süresinin bir yıla indirilmesini, aksi taktirde askeri yardımın kesileceğini söylemesi bizleri şaşırtmıştı. Yapılan askeri yardımın, Harp Akademisinin bir veya üç yıl olması ile herhangi bir ilişki kuramadığımızdan bunda bir yanlışlık olacağı kanısı ile konuyu bir kez daha ilgililerle konuşup çözmeye karar verdik. Bu arada yetkili bir subay bize, ‘Türk Ordusunun denizaşırı bir harekat yapmayacağı ve büyük çaplı bir kara harekatını gerilla savaşları içinde ve tabur üniteleri halinde sevk ve idare edeceğine göre, üç yıllık bir eğitime lüzum olmadığını’ söylemek sureti ile Amerika’nın gerçek yüzünü on yedi yıl önce bizlere anlatması bakımından önemliydi”.

1952 yılından sonra Türk Ordusunun bir milli stratejisi kalmadığı gibi, taktik talimatlar da Genelkurmay tarafından hazırlanmayıp İngilizceden birebir tercüme edilmeye başlanacaktır. Strateji ABD tarafından belirlenecek, Taktik talimnameler ise bire bir ABD talimnamelerinin tercümesi olacaktır. Örneğin 9 Şubat 1953 tarihinde hazırlanan ‘ST-100-15 Sevk ve Muharebe (Büyük Birlikler)’ başlıklı sahra talimnamesi, basım tarihi Haziran 1950, seri numarası FM-100-15 olan Amerikan talimnamesinin tercümesidir. Bugün de değişen bir durum yoktur.

Aşağıda 1947 tarihli Türk-ABD Askeri Antlaşmasının kanunlaşmış tam metni bulunmaktadır;

Türkiye Hükümeti ile Amerika Birleşik Devletleri Hükümeti

arasında 12 Temmuz 1947 tarihinde Ankara'da imzalanan

«Türkiye'ye yapılacak yardım hakkında Anlaşma» nın

onanmasına dair Kanun

Kanun No: 5123                                                                                                                                 

Kabul tarihi: 1/9/1947

Madde 1 — Amerika Birleşik Devletleri tarafından Türkiye'ye yapılacak  yardımın şeklini tespit İçin Türkiye Hükümeti ile Birleşik Devletler Hükümeti arasında 12 Temmuz  1947 tarihinde Ankara’da imzalanan «Türkiye'ye yapılacak yardım hakkında Anlaşma» onanmıştır.

Madde 2 — Anlaşmanın 2nci maddesi gereğince belirtilecek malî şartlara ve 5nci maddesinde yazılı şekillerden birine göre alınacak pahalar veya Devlete mal edilecek ayınların kıymetleri bir taraftan gelir bütçesine gelir, diğer taraftan bütçe kanunlarına bağlı (A) işaretli cetvellerin ilgili kısımlarında açılacak özel bölümlere ödenek kaydedilir ve para ve mal olduklarına göre nakden veya mahsuben harcanır.

Madde 3 – Bu kanun 12 Temmuz 1947 tarihinden itibaren yürürlüğe girer.

Madde 4 — Bu kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

                                                                                                                                                                            2/9/1947

Türkiye'ye yapılacak yardım hakkında Anlaşma

Türkiye Hükümeti, Türkiye'nin hürriyetini ve bağımsızlığını korumak için İhtiyacı olan güvenlik kuvvetlerinin takviyesini temin ve aynı zamanda ekonomisinin istikrarını muhafazaya devam maksadıyla Birleşik Devletler Hükümetinin yardımım istediğinden; ve

Birleşik Devletler Kongresi, 22 Mayıs 1947 tasdik edilen kanun ile, Birleşik Devletler Başkanına, Türkiye'ye her iki memleketin egemen bağımsızlığına ve güvenliğine uygun şartlar dairesinde, böyle bir yardımda bulunmak yetkisini verdiğinden; ve

Türkiye Hükümeti İle Birleşik Devletler Hükümeti böyle bir yardım yapılmasının Birleşmiş Milletler Antlaşmasının esas gayelerine ulaşmayı sağlayacağı gibi münasebetlerinde hayırlı bir devre açarak Türk ve Amerikan Milletleri arasındaki dostluk bağlarını daha çok takviye edeceğine kani bulunduklarından;

Bu maksatla kendi Hükümetleri tarafından usulü dairesinde verilmiş yetkileri haiz olan ve aşağıda imzası bulunan zevat şu hususları kararlaştırmışlardır:

MADDE — 1

Birleşik Devletler Hükümeti, Birleşik Devletler Başkanının 22 Mayıs 1947 tarihinde tasdik edilen Kongre Kanunu ve bunu değiştiren veya buna ek kanunlar hükümleri gereğince yapılmasına müsaade edebileceği yardımı Türkiye Hükümetine sağlayacaktır. Türkiye Hükümeti bu kabil herhangi bir yardımı, bu Anlaşma hükümleri gereğince fiilen kullanacaktır.

MADDE — 2

Birleşik Devletler Başkam tarafından bu maksatla tâyin edilen bir Türkiye Misyonu Şefi bu Anlaşma gereğince sağlanacak yardıma mütaalik meselelerde Birleşik Devletler Hükümetini, temsil edecektir. Misyon Şefi bu Anlaşma gereğince peyderpey yapılacak olan muayyen yardımın kayıt ve şartlarını Türkiye Hükümeti temsilcileriyle danışarak tespit edecektir. Ancak, yapılacak olan bu muayyen yardımın malî şartları, peyderpey, iki Hükümetin mutabakatı ile, evvelden tespit edilecektir. Misyon Şefi, Türkiye Hükümetine, bu Anlaşma gereğince sağlanan yardımın gayelerinin elde edilmesine yarayabilecek malûmatı ve teknik yardımı sağlayacaktır.

Türkiye Hükümeti yapılan yardımı tahsis edilmiş bulunduğu gayeler uğrunda kullanacaktır. Sorumluluklarının icrası sırasında görevini serbestçe yapabilmesini mümkün kılmak için, bu Hükümet, Misyon Şefine ve temsilcilerine, yapılan yardımın kullanılışı ve ilerleyişi hakkında, rapor, malûmat ve müşahede şeklinde tüyebileceği her türlü kolaylık ve yardımı sağlayacaktır.

MADDE — 3

Türkiye Hükümeti ile Birleşik Devletler Hükümeti Türk ve Birleşik Devletler Milletlerine bu Anlaşma gereğince yapılan yardım hususunda tam bilgi temini için işbirliği yapacaklardır.

Bu maksatla ve iki memleketin güvenliği ile kabili telif olduğu nispette;

1 — Birleşik Devletler basın ve radyo temsilcilerine, bu yardımın kullanışını serbestçe müşahede etmelerine ve b u müşahedelerini tana olarak bildirmelerine müsaade edilecektir, ve

2 — Türkiye Hükümeti bu yardımın amacı, kaynağı, mahiyeti, genişliği, miktarı ve ilerleyişi hakkında Türkiye'de tam ve devamlı yayın yapacaktır.

MADDE — 4

Bu Anlaşma gereğince Türkiye Hükümeti tarafından elde edilen her madde, hizmet veya malûmatın emniyetini sağlamak azminde bulunan ve bunda aynı derecede menfaattar olan Türkiye ve Birleşik Devletler Hükümetleri, badelmüşavere, bu uğurda diğer Hükümetin lüzumlu addedebileceği tedbirleri, karşılıklı olarak, alacaklardır.

Türkiye Hükümeti, Birleşik Devletler Hükümetinin muvafakati olmadan, bu neviden hiç bir madde veya malûmatın mülkiyet veya zilyetliğini devretmeyeceği gibi, aynı muvafakat, olmadan Türkiye Hükümetinin subay, memur veya ajanı sıfatını haiz bulunmayan bir kimse tarafından bu maddelerin veya malûmatın kullanılmasına veya bu malûmatın bu sıfatı haiz olmayan bir kimseye açıklanmasına ve bu maddeler ve malumatın verildikleri gayeden başka bir gayede kullanılmasına müsaade etmeyecektir.

MADDE — 5

Türkiye Hükümeti bu Anlaşma gereğince verilen herhangi bir ikraz, kredi, hibe veya diğer şekillerdeki yardımların hasılatının hiç bir kısmını diğer herhangi yabancı bir devlet tarafından kendisine verilmiş olan herhangi bir ikrazın resülmal veya faizinin tediyesinde kullanmayacaktır.

MADDE — 6

Bu Anlaşma gereğince yapılmasına müsaade olunan yardım kısmen veya tamamen:

1 — Türkiye Hükümeti talep ederse;

2 — Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin (bu hususta Birleşik Devletler herhangi bir vetonun kullanılmasını nazarı itibara almayacaktır) veya Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun, Birleşmiş Milletler tarafından alınan tedbir veya yapılan yardım neticesinde, bu Anlaşma mucibince Birleşik Devletler Hükümeti tarafından yapılan yardımın devamını lüzumsuz veya gayrı matlup addetmesi halinde; ve

3 — Yukarda anılan Kongre Kanununun 5 inci bölümünde musarrah diğer herhangi bir vaziyette veya Birleşik Devletler Başkanının yardımın kesilmesini Birleşik Devletlerin menfaatlerine uygun görmesi halinde: nihayet bulacaktır.

MADDE — 7

Bu Anlaşma bu günden itibaren yürürlüğe girecek ve her iki Hükümet tarafından tespit edilecek tarihe kadar yürürlükte kalacaktır.

MADDE — 8

Bu Anlaşma Birleşmiş Milletler nezdinde tescil edilecektir.

Türk ve İngiliz dillerinde, iki nüsha olarak, Ankara'da 12 Temmuz 1947 tarihinde yapılmıştır.

Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti adına: Hasan Saka;

Birleşik Devletler Hükümeti adına: Edwin C. Wilson

                                                                                  Kaynak: 5 Eylül 1947 tarihli Resmi Gazete

Yazarın diğer yazıları için tıklayınız