Bugun...


Özden İlhan

facebook-paylas
Hakikat, Dualizm ve Önyargı
Tarih: 07-11-2020 22:59:00 Güncelleme: 07-11-2020 23:03:00


 

Hayat bu! Her gün yeni olay ve gelişmeyle karşılaşıyoruz. Hiçbir şey bıraktığımız gibi kalmıyor.  Her gün güneş batıyor. Bizim için batan güneş, başka ülkeleri aydınlatıyor. Her insan ölüyor. Kimi kaza geçirerek, kimi hastalıktan, kimi savaş ve katliama uğruyor, kimileri ise zülüm, açlık karşısında hayatını kaybediyor.


Hayat dualite ikilik üzerine kurulmuştur. Siyah- beyaz, acı-zevk, sıcak- soğuk, gece- gündüz, iyi –kötü,  kadın- erkek, aydınlık- karanlık, yaşam- ölüm: İşte düalite prensibi bu yüzden yaşamın temelidir. Diğer tüm ikilikler bu iki temel kutuptan çoğalır.

 

Dualite gözlüklerinden dünyaya baktıkça her şeyi yargılar oluruz. O anki menfaatlerimize uygun ise iyi, uymayanları ise kötü diye sınıflandırırız. Ön yargılı kişiler, yargılarından emindir. Kesin konuşur. Fakat kanıtlanabilir bir gerekçesi yoktur. Tamamen kendi izlenimlerine, kendi düşüncelerine göre hüküm verir.

 

İnsanoğlunun en büyük problemi; hep haklı olmak istemesidir. Empati kurma becerisi olmayan kişiler, ön yargılı kişilerdir.

 

Örnek vermek gerekirse Ateş’i ele alalım. Kışın onun sayesinde ısınırız.  Ateşle ekmek ve yemek yaparız. Bizim ihtiyacımıza yardımcı olan ateş iyi, bir yerimizi yakan ateş ise kötüdür. Yani biz kendi ihtiyacımıza göre” iyi veya kötü” diyerek, sınıflandırıyoruz.

 

Karşılaştığımız bütün olay ve olguların iki yüzü vardır: Çirkin yüzü ve güzel yüzü. İnsanlığın geliştirdiği hiç bir teknoloji yoktur ki, insan yaşamını kolaylaştırmanın yanı sıra, risk oluşturan bir yönü de olmasın. İşlenmiş şeker, nefis tatlar üretilmesini kolaylaştırırken, ölümcül hastalıkları da tetikliyor. Otomobiller bize, ulaşabilme ve erişebilme ihtiyacımızı karşılar, ama yarattığı kirliliğin, yol açtığı ölümlerin sayısını bilemiyoruz.

 

Piyasanın görünmez elinin yarattığı rekabet kaynak kullanma verimini artırırken, eşitsizlik gelişmeleri de tetikleyerek, toplumsal düzenin temeline adeta bomba yerleştirir. Sınıf kavgalarına yol açabilir.

 

Yaşamdaki her şeyi, herkesi, her olayı, her durumu ikilik prensibine göre değerlendiriyoruz ve yaşıyoruz. Çünkü düalite bizim içinde yaşadığımız, kaçamayacağımız çok temel bir yasadır. Bu aynen çatıdan atladığımızda düşmemize neden olan yerçekimi yasası gibi değişmez, esnemez, atlatılamaz bir prensiptir. Yani hakikattir.

 

Tekrar örnek vermek gerekirse deniz her zaman sakin değildir. Bazen hafif dalgalı, bazen git-gel oluşuyor. Bazen ise fırtına çıkıyor ve dev dalgalar oluşuyor. Bazen sis oluşur, görüş alanımız daralır.  Sis ve dalgalar prensiptir. Yani hakikattir. İçinde bulunduğunuz tekne, gemi, yat her ne ise denizin dalgalısına göre hareket eder. Eğilir, sağa sola sallanır ve o dalgalı hakikate uyum sağlar.

 

Dualite ilkesini bilirsek, kendimize fren koymaya çabalar, ahlakın altın kuralını attığımız her adımda anımsarız.

 

Madem bu prensipten kurtulamıyoruz o zaman kafayı çok da takmayalım diyenler olabilir. Ama bu prensibi anlatmamdaki sebebim ise düalitenin içinde olduğumuz sürece yargısız olamayacağımız gerçeğine, sizlerin dikkatinizi çekmek istedim.

 

İsterseniz Einstein'in ünlü sözünü bir kez daha anımsayalım: ‘’Önyargıları kırmak, atomu parçalamaktan daha zordur’’


Hayatımız en temel sabitlerinden biri de, alışkanlıklardır. Alışkanlıkların kaynağı, önyargılar, batıl inançlar, yerleşik dogmalar, kalıp düşünceler ve ezberlerdir.

 

Her zaman alışkanlığı kolay sanma algısı olacaktır; bu hayatin sabitidir. Önemli olan bilinçle üzerine giderek, alışkanlıkla değil, analizle sorunlarımızın çözümünü aramaktır.

 

Unutulmamalıdır ki, erken yargılar önyargılara sebep olur.  Toplumlar ya da kişiler hakkında, yeterli bir bilgiye sahip olmadan, peşin hükümlü olma manasına gelen önyargıdır.

Üzülerek söylemek gerekirse,  Önyargı, toplumumuzun en yaygın hastalıklarından biridir. Önyargı, yargısız infaz yoluyla insanların adaletsiz karar vermelerine sebep olur.

 

Önyargı, bilinçsizce kin nefret olgusunu oluşturur. Zamanla davranışa dönüşen önyargılar, dışlamaya kadar gider.

 

Düşünmeden insan veya toplulukları ırk, din gibi kavramların ardına sığınıp, insanların, birbirlerini öldürebilir duruma getirir.

 

Önyargı sadece yaşadığı toplumla mı alakalı? Hayır.

 

Bir insan, tropik bir adada toplumdan yoksun büyüse, akrep, yılan gibi hayvanlar, ona daha önce zarar verdiği için önyargılı davranacaktır.

 

Bizler iyi veya kötü iki kutup arasındaki gösterge üzerinden değer biçerek bakıyorsak ve bakmak zorundaysak, gösterge üstünde not vererek, yargı ortaya koymuş oluyoruz.

 

Peki, sıra dışı olmak çok mu zor? 

 

Nefis; şımarık, bir türlü tatmin olmayan, egoist, menfaatperest, zevk düşkünü ve fütursuzdur.  Nefis ve ruh ise insanın metafizik olanla ilişkisini sağlar. Bilgeliğe ulaşmak anlamına da gelen kendini bilmek”  kişinin kendindeki ilahi gerçeğin yani özüne yerleştirilmiş hakikatin farkına varmasıdır. İnsanın esas üstünlüğü, bilinçli akılla tanrısal bir değer kazanmaya başlayan eşsiz ruhudur. 

 

Sıra dışı yaşama geçen ve sıra dışı olan insan düaliteleri aşarak yargısız olabilir. O halde yargısız olmak sıra dışıdır. Yine nefis terbiyesi sayesinde kişi kendi “ben ”inin farkına varır. Sufi, Şaman, Guru gibi tabir ettiğimiz kişiler, bu deyime yıllarca çalışarak sıra dışı olmayı başara biliyorlar.  Biz, kendimizi, ruhumuzla özdeşleştirdiğimiz zaman, hakikatimize ermiş oluyoruz. Yani gölgeden geçip, hakikatimize ermek bizim aslında fıtratımızda var. Onun hep bize öğrettiği, şikâyet etmemek, şikâyet edeceğine çözüm üretmek gerekiyor.

 

Ruhumuz bizim hakikatimiz. Zamana ve mekana tabii değildir. Nefis, kibir yendiğimiz kadar kendi “ben “inin farkında varırız ve bilgeliye doğru yol alırız. İnsanlara karşı merhamet ve hoşgörü sahibi oluruz.

 

Büyük düşünür Mevlâna “Kendi nefsini yenmek, zaferlerin en güzelidir” demiştir. İnsanın en önemli özelliği kendi hakkında düşünebilmesidir. Yine kendini sorguya çekerek hatalarını görebilmesidir. Kendinde gördüğü hataları, önyargılar, gelenek ve görenekler tarafından oluşturulan sahte kişiliklerden, takındığı maskelerden, uzaklaşması gerekiyor. İnsanın özüne ulaşmasının önündeki engel kendisidir. Yani nefsidir.

 



Bu yazı 2750 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 21 15 1 5 38 15 50 +23
2 Konyaspor 20 11 3 6 32 16 39 +16
3 Hatayspor 21 11 8 2 32 28 35 +4
4 Başakşehir FK 20 10 6 4 30 20 34 +10
5 Adana Demirspor 21 9 5 7 30 24 34 +6
6 Fenerbahçe 21 9 6 6 33 26 33 +7
7 Beşiktaş 21 9 7 5 33 30 32 +3
8 Alanyaspor 21 9 7 5 32 32 32 0
9 Gaziantep FK 21 9 8 4 27 28 31 -1
10 Sivasspor 21 7 5 9 28 21 30 +7
11 Fatih Karagümrük 21 8 7 6 29 30 30 -1
12 Kayserispor 21 7 7 7 29 29 28 0
13 Galatasaray 21 7 8 6 26 28 27 -2
14 Giresunspor 21 7 10 4 20 21 25 -1
15 Antalyaspor 21 6 10 5 22 32 23 -10
16 Göztepe 21 5 10 6 24 29 21 -5
17 Kasımpaşa 21 5 10 6 24 29 21 -5
18 Altay 21 5 13 3 23 35 18 -12
19 Çaykur Rizespor 21 5 13 3 19 38 18 -19
20 Yeni Malatyaspor 21 4 14 3 17 37 15 -20
Takım O G M B A Y P AV
1 Ümraniyespor 20 13 4 3 35 16 42 +19
2 MKE Ankaragücü 20 13 4 3 32 15 42 +17
3 BB Erzurumspor 20 11 4 5 33 22 38 +11
4 Eyüpspor 20 10 4 6 30 22 36 +8
5 Bandırmaspor 20 10 7 3 32 20 33 +12
6 İstanbulspor 20 10 7 3 30 25 33 +5
7 Samsunspor 19 8 5 6 28 23 30 +5
8 Adanaspor 19 8 6 5 23 20 29 +3
9 Tuzlaspor 20 7 7 6 21 20 27 +1
10 Gençlerbirliği 19 8 9 2 23 26 26 -3
11 Manisa FK 20 7 9 4 22 26 25 -4
12 Boluspor 19 6 7 6 21 21 24 0
13 Kocaelispor 20 7 10 3 20 25 24 -5
14 Keçiörengücü 20 6 9 5 27 32 23 -5
15 Menemenspor 20 5 7 8 23 33 23 -10
16 Altınordu 20 7 12 1 27 40 22 -13
17 Bursaspor 20 5 10 5 23 31 20 -8
18 Denizlispor 20 5 11 4 19 30 19 -11
19 Balıkesirspor 20 2 16 2 14 36 8 -22
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 38 28 2 8 82 25 92 +57
2 Sakaryaspor 38 21 5 12 74 35 75 +39
3 Kırşehir Belediyespor 38 21 8 9 57 32 72 +25
4 Kırklarelispor 38 19 6 13 60 32 70 +28
5 Van Spor 38 21 11 6 59 35 69 +24
6 Bodrumspor 38 18 11 9 80 48 63 +32
7 Etimesgut Belediyespor 38 18 13 7 63 36 61 +27
8 Karacabey Belediyespor 38 15 12 11 52 41 56 +11
9 Turgutluspor 38 16 16 6 44 56 54 -12
10 Serik Belediyespor 38 13 11 14 51 48 53 +3
11 Pendikspor 38 15 16 7 66 53 52 +13
12 Pazarspor 38 15 18 5 60 64 50 -4
13 Tarsus İdman Yurdu 38 13 15 10 56 55 49 +1
14 Bayburt Özel İdare Spor 38 14 18 6 52 61 48 -9
15 Sivas Belediyespor 38 11 14 13 63 58 46 +5
16 1922 Konyaspor 38 11 18 9 47 49 42 -2
17 Kastamonuspor 38 8 18 12 31 58 36 -27
18 Elazığspor 38 10 22 6 61 90 33 -29
19 Mamak FK 38 6 26 6 32 121 24 -89
20 Kardemir Karabükspor 38 1 34 3 16 109 3 -93
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 30 20 2 8 43 18 68 +25
2 1928 Bucaspor 30 20 3 7 58 18 67 +40
3 Yeşilyurt Belediyespor 30 17 8 5 50 27 56 +23
4 Ofspor 30 14 5 11 43 31 53 +12
5 Arnavutköy Belediye 30 13 8 9 40 29 48 +11
6 Edirnespor 30 12 9 9 34 31 45 +3
7 Belediye Derincespor 29 10 9 10 38 29 40 +9
8 Artvin Hopaspor 30 10 11 9 41 44 39 -3
9 Fatsa Belediyespor 30 10 12 8 22 31 38 -9
10 Kızılcabölükspor 30 9 11 10 34 33 37 +1
11 Nevşehir Belediyespor 30 9 14 7 31 31 34 0
12 Çankaya FK 30 10 16 4 28 48 34 -20
13 1877 Alemdağspor 30 9 15 6 37 48 33 -11
14 Antalya Kemerspor 30 7 17 6 27 50 27 -23
15 Payasspor 29 5 16 8 29 53 23 -24
16 Manisaspor 30 1 20 9 22 56 12 -34
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/01/2022 Gaziantep FK vs Yeni Malatyaspor
 18/01/2022 Konyaspor vs Adana Demirspor
 18/01/2022 Fatih Karagümrük vs Beşiktaş
 19/01/2022 Çaykur Rizespor vs Antalyaspor
 19/01/2022 Göztepe vs Sivasspor
 19/01/2022 Kayserispor vs Başakşehir FK
 19/01/2022 Fenerbahçe vs Altay
 19/01/2022 Trabzonspor vs Giresunspor
 20/01/2022 Alanyaspor vs Hatayspor
 20/01/2022 Galatasaray vs Kasımpaşa
 21/01/2022 Yeni Malatyaspor - Beşiktaş Yeni Malatyaspor ligdeki son 11 maçında hiç kazanamadı  Beşiktaş yenilmez
 22/01/2022 Antalyaspor - Gaziantep FK Antalyaspor ligde evindeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Antalyaspor yenilmez
 22/01/2022 Sivasspor - Fenerbahçe Sivasspor ligde evindeki son 10 maçında hiç kaybetmedi  Sivasspor yenilmez
 22/01/2022 Adana Demirspor - Fatih Karagümrük Adana Demirspor ligdeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Adana Demirspor yenilmez
 22/01/2022 Başakşehir FK - Göztepe Başakşehir FK ligdeki son 12 maçında hiç kaybetmedi  Başakşehir FK yenilmez
 23/01/2022 Hatayspor - Çaykur Rizespor Çaykur Rizespor ligde deplasmandaki son 10 maçında hiç kazanamadı  Hatayspor yenilmez
 23/01/2022 Kasımpaşa - Kayserispor Kayserispor ligde deplasmandaki son 9 maçında hiç kazanamadı  Kasımpaşa yenilmez
 23/01/2022 Altay - Konyaspor Altay ligdeki son 14 maçında hiç kazanamadı  Konyaspor yenilmez
 23/01/2022 Galatasaray - Trabzonspor Trabzonspor ligdeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Trabzonspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 17/01/2022 Gençlerbirliği vs Adanaspor
 21/01/2022 Samsunspor vs Kocaelispor
 22/01/2022 Manisa FK vs Gençlerbirliği
 22/01/2022 Ümraniyespor vs Menemenspor
 22/01/2022 Altınordu vs İstanbulspor
 22/01/2022 MKE Ankaragücü vs Denizlispor
 23/01/2022 Adanaspor vs Keçiörengücü
 23/01/2022 Bandırmaspor vs BB Erzurumspor
 23/01/2022 Boluspor vs Tuzlaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/01/2022 Ankaraspor vs Niğde Anadolu FK
 22/01/2022 Bayburt Özel İdare Spor vs Turgutluspor
 22/01/2022 Bodrumspor vs Diyarbekir Spor
 22/01/2022 Çorum FK vs Ergene Velimeşe
 22/01/2022 Kahramanmaraşspor vs Etimesgut Belediyespor
 22/01/2022 Sarıyer vs Sakaryaspor
 22/01/2022 Sivas Belediyespor vs Serik Belediyespor
 22/01/2022 Somaspor vs Adıyaman FK
 22/01/2022 Van Spor FK vs Afjet Afyonspor
 22/01/2022 1461 Trabzon FK vs İnegölspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/01/2022 Çatalcaspor vs 1954 Kelkit Bld.Spor
 23/01/2022 Batman Petrolspor vs Fatsa Belediyespor
 23/01/2022 Belediye Kütahyaspor vs Bursa Yıldırımspor
 23/01/2022 Elazığspor vs Başkent Gözgözler Akademi FK
 23/01/2022 Erbaaspor vs Arnavutköy Belediye
 23/01/2022 Hendek Spor vs Bergama Belediyespor
 23/01/2022 Kahta 02 Spor vs Osmaniyespor FK
 23/01/2022 Nevşehir Belediyespor vs Artvin Hopaspor
 23/01/2022 Sancaktepe FK vs Karaman Belediyespor
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar

Sizce Türkiye'deki en büyük sorun hangisidir?


NAMAZ VAKİTLERİ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI