Bugun...


Özden İlhan

facebook-paylas
Hakikat, Dualizm ve Önyargı
Tarih: 07-11-2020 22:59:00 Güncelleme: 07-11-2020 23:03:00


 

Hayat bu! Her gün yeni olay ve gelişmeyle karşılaşıyoruz. Hiçbir şey bıraktığımız gibi kalmıyor.  Her gün güneş batıyor. Bizim için batan güneş, başka ülkeleri aydınlatıyor. Her insan ölüyor. Kimi kaza geçirerek, kimi hastalıktan, kimi savaş ve katliama uğruyor, kimileri ise zülüm, açlık karşısında hayatını kaybediyor.


Hayat dualite ikilik üzerine kurulmuştur. Siyah- beyaz, acı-zevk, sıcak- soğuk, gece- gündüz, iyi –kötü,  kadın- erkek, aydınlık- karanlık, yaşam- ölüm: İşte düalite prensibi bu yüzden yaşamın temelidir. Diğer tüm ikilikler bu iki temel kutuptan çoğalır.

 

Dualite gözlüklerinden dünyaya baktıkça her şeyi yargılar oluruz. O anki menfaatlerimize uygun ise iyi, uymayanları ise kötü diye sınıflandırırız. Ön yargılı kişiler, yargılarından emindir. Kesin konuşur. Fakat kanıtlanabilir bir gerekçesi yoktur. Tamamen kendi izlenimlerine, kendi düşüncelerine göre hüküm verir.

 

İnsanoğlunun en büyük problemi; hep haklı olmak istemesidir. Empati kurma becerisi olmayan kişiler, ön yargılı kişilerdir.

 

Örnek vermek gerekirse Ateş’i ele alalım. Kışın onun sayesinde ısınırız.  Ateşle ekmek ve yemek yaparız. Bizim ihtiyacımıza yardımcı olan ateş iyi, bir yerimizi yakan ateş ise kötüdür. Yani biz kendi ihtiyacımıza göre” iyi veya kötü” diyerek, sınıflandırıyoruz.

 

Karşılaştığımız bütün olay ve olguların iki yüzü vardır: Çirkin yüzü ve güzel yüzü. İnsanlığın geliştirdiği hiç bir teknoloji yoktur ki, insan yaşamını kolaylaştırmanın yanı sıra, risk oluşturan bir yönü de olmasın. İşlenmiş şeker, nefis tatlar üretilmesini kolaylaştırırken, ölümcül hastalıkları da tetikliyor. Otomobiller bize, ulaşabilme ve erişebilme ihtiyacımızı karşılar, ama yarattığı kirliliğin, yol açtığı ölümlerin sayısını bilemiyoruz.

 

Piyasanın görünmez elinin yarattığı rekabet kaynak kullanma verimini artırırken, eşitsizlik gelişmeleri de tetikleyerek, toplumsal düzenin temeline adeta bomba yerleştirir. Sınıf kavgalarına yol açabilir.

 

Yaşamdaki her şeyi, herkesi, her olayı, her durumu ikilik prensibine göre değerlendiriyoruz ve yaşıyoruz. Çünkü düalite bizim içinde yaşadığımız, kaçamayacağımız çok temel bir yasadır. Bu aynen çatıdan atladığımızda düşmemize neden olan yerçekimi yasası gibi değişmez, esnemez, atlatılamaz bir prensiptir. Yani hakikattir.

 

Tekrar örnek vermek gerekirse deniz her zaman sakin değildir. Bazen hafif dalgalı, bazen git-gel oluşuyor. Bazen ise fırtına çıkıyor ve dev dalgalar oluşuyor. Bazen sis oluşur, görüş alanımız daralır.  Sis ve dalgalar prensiptir. Yani hakikattir. İçinde bulunduğunuz tekne, gemi, yat her ne ise denizin dalgalısına göre hareket eder. Eğilir, sağa sola sallanır ve o dalgalı hakikate uyum sağlar.

 

Dualite ilkesini bilirsek, kendimize fren koymaya çabalar, ahlakın altın kuralını attığımız her adımda anımsarız.

 

Madem bu prensipten kurtulamıyoruz o zaman kafayı çok da takmayalım diyenler olabilir. Ama bu prensibi anlatmamdaki sebebim ise düalitenin içinde olduğumuz sürece yargısız olamayacağımız gerçeğine, sizlerin dikkatinizi çekmek istedim.

 

İsterseniz Einstein'in ünlü sözünü bir kez daha anımsayalım: ‘’Önyargıları kırmak, atomu parçalamaktan daha zordur’’


Hayatımız en temel sabitlerinden biri de, alışkanlıklardır. Alışkanlıkların kaynağı, önyargılar, batıl inançlar, yerleşik dogmalar, kalıp düşünceler ve ezberlerdir.

 

Her zaman alışkanlığı kolay sanma algısı olacaktır; bu hayatin sabitidir. Önemli olan bilinçle üzerine giderek, alışkanlıkla değil, analizle sorunlarımızın çözümünü aramaktır.

 

Unutulmamalıdır ki, erken yargılar önyargılara sebep olur.  Toplumlar ya da kişiler hakkında, yeterli bir bilgiye sahip olmadan, peşin hükümlü olma manasına gelen önyargıdır.

Üzülerek söylemek gerekirse,  Önyargı, toplumumuzun en yaygın hastalıklarından biridir. Önyargı, yargısız infaz yoluyla insanların adaletsiz karar vermelerine sebep olur.

 

Önyargı, bilinçsizce kin nefret olgusunu oluşturur. Zamanla davranışa dönüşen önyargılar, dışlamaya kadar gider.

 

Düşünmeden insan veya toplulukları ırk, din gibi kavramların ardına sığınıp, insanların, birbirlerini öldürebilir duruma getirir.

 

Önyargı sadece yaşadığı toplumla mı alakalı? Hayır.

 

Bir insan, tropik bir adada toplumdan yoksun büyüse, akrep, yılan gibi hayvanlar, ona daha önce zarar verdiği için önyargılı davranacaktır.

 

Bizler iyi veya kötü iki kutup arasındaki gösterge üzerinden değer biçerek bakıyorsak ve bakmak zorundaysak, gösterge üstünde not vererek, yargı ortaya koymuş oluyoruz.

 

Peki, sıra dışı olmak çok mu zor? 

 

Nefis; şımarık, bir türlü tatmin olmayan, egoist, menfaatperest, zevk düşkünü ve fütursuzdur.  Nefis ve ruh ise insanın metafizik olanla ilişkisini sağlar. Bilgeliğe ulaşmak anlamına da gelen kendini bilmek”  kişinin kendindeki ilahi gerçeğin yani özüne yerleştirilmiş hakikatin farkına varmasıdır. İnsanın esas üstünlüğü, bilinçli akılla tanrısal bir değer kazanmaya başlayan eşsiz ruhudur. 

 

Sıra dışı yaşama geçen ve sıra dışı olan insan düaliteleri aşarak yargısız olabilir. O halde yargısız olmak sıra dışıdır. Yine nefis terbiyesi sayesinde kişi kendi “ben ”inin farkına varır. Sufi, Şaman, Guru gibi tabir ettiğimiz kişiler, bu deyime yıllarca çalışarak sıra dışı olmayı başara biliyorlar.  Biz, kendimizi, ruhumuzla özdeşleştirdiğimiz zaman, hakikatimize ermiş oluyoruz. Yani gölgeden geçip, hakikatimize ermek bizim aslında fıtratımızda var. Onun hep bize öğrettiği, şikâyet etmemek, şikâyet edeceğine çözüm üretmek gerekiyor.

 

Ruhumuz bizim hakikatimiz. Zamana ve mekana tabii değildir. Nefis, kibir yendiğimiz kadar kendi “ben “inin farkında varırız ve bilgeliye doğru yol alırız. İnsanlara karşı merhamet ve hoşgörü sahibi oluruz.

 

Büyük düşünür Mevlâna “Kendi nefsini yenmek, zaferlerin en güzelidir” demiştir. İnsanın en önemli özelliği kendi hakkında düşünebilmesidir. Yine kendini sorguya çekerek hatalarını görebilmesidir. Kendinde gördüğü hataları, önyargılar, gelenek ve görenekler tarafından oluşturulan sahte kişiliklerden, takındığı maskelerden, uzaklaşması gerekiyor. İnsanın özüne ulaşmasının önündeki engel kendisidir. Yani nefsidir.

 



Bu yazı 3641 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 31 21 2 8 59 27 71 +32
2 Konyaspor 31 17 7 7 51 33 58 +18
3 Fenerbahçe 31 16 7 8 54 35 56 +19
4 Alanyaspor 31 15 9 7 57 48 52 +9
5 Başakşehir FK 31 15 11 5 43 31 50 +12
6 Adana Demirspor 31 13 8 10 46 32 49 +14
7 Hatayspor 31 14 11 6 48 46 48 +2
8 Beşiktaş 31 12 8 11 45 40 47 +5
9 Antalyaspor 31 12 11 8 36 37 44 -1
10 Fatih Karagümrük 31 12 12 7 36 45 43 -9
11 Kasımpaşa 31 11 12 8 47 44 41 +3
12 Sivasspor 31 10 10 11 42 40 41 +2
13 Galatasaray 31 11 12 8 42 45 41 -3
14 Gaziantep FK 31 11 13 7 41 44 40 -3
15 Kayserispor 31 10 13 8 43 52 38 -9
16 Giresunspor 31 10 15 6 34 39 36 -5
17 Altay 31 8 18 5 32 45 29 -13
18 Göztepe 31 7 18 6 36 53 27 -17
19 Çaykur Rizespor 31 7 19 5 30 57 26 -27
20 Yeni Malatyaspor 31 5 21 5 23 52 20 -29
Takım O G M B A Y P AV
1 MKE Ankaragücü 29 18 6 5 45 23 59 +22
2 Ümraniyespor 29 17 7 5 48 28 56 +20
3 Bandırmaspor 29 16 9 4 43 25 52 +18
4 Eyüpspor 29 13 6 10 44 32 49 +12
5 İstanbulspor 28 14 8 6 44 30 48 +14
6 BB Erzurumspor 29 13 8 8 46 34 47 +12
7 Samsunspor 28 11 8 9 45 36 42 +9
8 Manisa FK 29 11 11 7 33 35 40 -2
9 Adanaspor 29 10 11 8 32 30 38 +2
10 Keçiörengücü 28 10 10 8 36 37 38 -1
11 Boluspor 28 9 11 8 32 33 35 -1
12 Tuzlaspor 28 9 11 8 25 29 35 -4
13 Menemenspor 28 8 9 11 36 44 35 -8
14 Gençlerbirliği 28 10 13 5 32 42 35 -10
15 Altınordu 29 11 17 1 33 51 34 -18
16 Denizlispor 28 9 13 6 31 40 33 -9
17 Kocaelispor 28 9 13 6 27 38 33 -11
18 Bursaspor 28 7 14 7 30 42 28 -12
19 Balıkesirspor 28 3 23 2 21 54 11 -33
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 38 28 2 8 82 25 92 +57
2 Sakaryaspor 38 21 5 12 74 35 75 +39
3 Kırşehir Belediyespor 38 21 8 9 57 32 72 +25
4 Kırklarelispor 38 19 6 13 60 32 70 +28
5 Van Spor 38 21 11 6 59 35 69 +24
6 Bodrumspor 38 18 11 9 80 48 63 +32
7 Etimesgut Belediyespor 38 18 13 7 63 36 61 +27
8 Karacabey Belediyespor 38 15 12 11 52 41 56 +11
9 Turgutluspor 38 16 16 6 44 56 54 -12
10 Serik Belediyespor 38 13 11 14 51 48 53 +3
11 Pendikspor 38 15 16 7 66 53 52 +13
12 Pazarspor 38 15 18 5 60 64 50 -4
13 Tarsus İdman Yurdu 38 13 15 10 56 55 49 +1
14 Bayburt Özel İdare Spor 38 14 18 6 52 61 48 -9
15 Sivas Belediyespor 38 11 14 13 63 58 46 +5
16 1922 Konyaspor 38 11 18 9 47 49 42 -2
17 Kastamonuspor 38 8 18 12 31 58 36 -27
18 Elazığspor 38 10 22 6 61 90 33 -29
19 Mamak FK 38 6 26 6 32 121 24 -89
20 Kardemir Karabükspor 38 1 34 3 16 109 3 -93
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 30 20 2 8 43 18 68 +25
2 1928 Bucaspor 30 20 3 7 58 18 67 +40
3 Yeşilyurt Belediyespor 30 17 8 5 50 27 56 +23
4 Ofspor 30 14 5 11 43 31 53 +12
5 Arnavutköy Belediye 30 13 8 9 40 29 48 +11
6 Edirnespor 30 12 9 9 34 31 45 +3
7 Belediye Derincespor 29 10 9 10 38 29 40 +9
8 Artvin Hopaspor 30 10 11 9 41 44 39 -3
9 Fatsa Belediyespor 30 10 12 8 22 31 38 -9
10 Kızılcabölükspor 30 9 11 10 34 33 37 +1
11 Nevşehir Belediyespor 30 9 14 7 31 31 34 0
12 Çankaya FK 30 10 16 4 28 48 34 -20
13 1877 Alemdağspor 30 9 15 6 37 48 33 -11
14 Antalya Kemerspor 30 7 17 6 27 50 27 -23
15 Payasspor 29 5 16 8 29 53 23 -24
16 Manisaspor 30 1 20 9 22 56 12 -34
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 09/04/2022 Fatih Karagümrük vs Kasımpaşa
 09/04/2022 Çaykur Rizespor vs Konyaspor
 09/04/2022 Göztepe vs Kayserispor
 09/04/2022 Beşiktaş vs Alanyaspor
 09/04/2022 Gaziantep FK vs Trabzonspor
 10/04/2022 Yeni Malatyaspor vs Giresunspor
 10/04/2022 Adana Demirspor vs Altay
 10/04/2022 Sivasspor vs Başakşehir FK
 10/04/2022 Fenerbahçe vs Galatasaray
 11/04/2022 Antalyaspor vs Hatayspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 09/04/2022 Bandırmaspor vs Boluspor
 09/04/2022 Ümraniyespor vs MKE Ankaragücü
 09/04/2022 Gençlerbirliği vs Keçiörengücü
 09/04/2022 Adanaspor vs Balıkesirspor
 10/04/2022 Manisa FK vs Samsunspor
 10/04/2022 Denizlispor vs Tuzlaspor
 10/04/2022 Menemenspor vs İstanbulspor
 10/04/2022 Bursaspor vs Kocaelispor
 11/04/2022 Eyüpspor vs Altınordu
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 09/04/2022 Bayburt Özel İdare Spor vs Niğde Anadolu FK
 09/04/2022 Etimesgut Belediyespor vs Sakaryaspor
 09/04/2022 Kahramanmaraşspor vs Afjet Afyonspor
 09/04/2022 Van Spor FK vs Somaspor
 10/04/2022 Serik Belediyespor vs Diyarbekir Spor
 10/04/2022 Bodrumspor vs Ankaraspor
 10/04/2022 Çorum FK vs 1461 Trabzon FK
 10/04/2022 Sarıyer vs İnegölspor
 10/04/2022 Sivas Belediyespor vs Adıyaman FK
 10/04/2022 Turgutluspor vs Ergene Velimeşe
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 10/04/2022 1954 Kelkit Bld.Spor vs Bergama Belediyespor
 10/04/2022 Çatalcaspor vs Fatsa Belediyespor
 10/04/2022 Elazığspor vs Batman Petrolspor
 10/04/2022 Hendek Spor vs Erbaaspor
 10/04/2022 Kahta 02 Spor vs Arnavutköy Belediye
 10/04/2022 Karaman Futbol Kulübü vs Başkent Gözgözler Akademi FK
 10/04/2022 Nevşehir Belediyespor vs Belediye Kütahyaspor
 10/04/2022 Osmaniyespor FK vs Artvin Hopaspor
 10/04/2022 Sancaktepe FK vs Bursa Yıldırımspor
 10/04/2022 Elazığspor - Batman Petrolspor Batman Petrolspor ligdeki son 11 maçında hiç kaybetmedi  Batman Petrolspor yenilmez
 10/04/2022 Nevşehir Belediyespor - Belediye Kütahyaspor Nevşehir Belediyespor ligdeki son 5 maçında hiç kazanamadı  Belediye Kütahyaspor yenilmez
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar

Sizce Türkiye'deki en büyük sorun hangisidir?


NAMAZ VAKİTLERİ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI