Bugun...


Dr. Ahmet Küçükşahin

facebook-paylas
Çanakkale Harekatı ve Yb./Alb.Mustafa Kemal
Tarih: 09-12-2021 14:31:00 Güncelleme: 09-12-2021 14:31:00


Yaklaşık üç aydır, E. General Mustafa Kemal Tutkun’un Çanakkale Harekatını anlatan dört ciltlik (yaklaşık 1400 sayfa) kitaplarını okuyordum. Bu kitaplar ast birliklerin ve harekat ortamının pek çok ayrıntılarını içermektedir.

 

Birinci Dünya Savaşı süresince Osmanlı devleti Sarıkamış, Çanakkale, Galiçya (Bugünkü Polonya-Ukrayna sınırları içinde), Irak ve Filistin cephelerinde pek çok harekat icra etmiştir.

 

Bunlardan sadece Çanakkale’de başarılı olunmuş, diğerlerinde genel anlamda yenilgi alınmıştır. Bu cephelerin hemen hemen hepsinde Alman komutanlar da görev almıştır.

 

Buna karşın Almanlar diğer cephelerdeki yenilgileri üstlenmezken Çanakkale’deki başarıyı kendilerine mal etme çabasına girmişlerdir.

 

Askerlikte iyi ve kötü, başarı ve başarısızlıktan komutan sorumludur. Bu nedenle Çanakkale Harekatı’nı yürüten 5.Ordu Komutanı Alman General Liman von Sanders’i başarının kahramanı olarak görebiliriz.

 

Oysa asker Türk askeri, komutanların büyük bir bölümü Türk komutanlar, sefer için sağlanan imkanlar yine Türk insanının emeğidir.

 

General Liman von Sanders harekatın başlangıcında birliklerimizi hatalı bir tertiplenme içine sokmuştur. Bu hatalı tertiplenme zayiatın (şehit, yaralı, kayıp, esir) sayısını artırmış, bazı durumlarda da yenilgiye ramak kalmıştır.

 

Liman von Sanders’in hatalı kararlarını telafi eden Seddülbahir bölgesinde 9.Tümen, 26.Alay, 3.Tabur Komutanı Bnb. Mahmut Sabri Bey, Arıburnu bölgesinde ise 19.Tümen Komutanı Yb. Mustafa Kemal olmuştur. Bir başka hatalı kararını bu kez yine Albay Mustafa Kemal Anafartalar’da telafi etmiştir.

 

Bu nedenle Çanakkale Harekatı Mustafa Kemal’siz düşünülemez, düşünülmemesi gerekir. 

 

Çünkü;

 

Yb. Mustafa Kemal, Çanakkale Harekatı’na 19.Tümen Komutanı olarak başlamış, 25 Nisan-17 Mayıs 1915 tarihleri arasında Kolordu seviyesinde, 08 Ağustos-10 Aralık 1915 tarihleri arasında ise Ordu seviyesinde birliklere komuta etmiştir.

 

Mustafa Kemal’in komuta ettiği 19.Tümen, 25 Nisan günü muharebelere başlamış ve 10 Ocak 1916 tarihine kadar hep cephede ve birinci hatta kalmıştır. Hiç geriye alınıp dinlendirilmemiştir. Bu durumda, bu tümenden başka bir tümen daha yoktur.

 

25 Nisan 1915 günü kara harekatı başladığında Yb Mustafa Kemal, Ordu Komutanı, iki kolordu komutanı, bir Müstahkem Mevki komutanı ve 6 tümen komutanından birisi idi. Yani muharebeye etki eden ilk 10 kişiden birisi idi.

 

Ancak 10 Aralık 1915 tarihinde cepheden hastalığı nedeniyle ayrıldığında Çanakkale cephesinde görev alan 19 tümenden yaklaşık sekizine komuta ediyordu. Fiili olarak 5.Ordu Komutanından sonra en fazla birliğe komuta eden bir komutan durumuna gelmiştir. Bu esnada;

 

Güney Grup Komutanı olan 2.Ordu Komutanı Vehip Paşa iki kolordu ve 4 tümene,

 

Kuzey grup Komutanı olan Esat Paşa 2 tümene,

 

Asya Grup Komutanı Alman General Weber 2 Tümene,

 

Anafartalar Grup Komutanı Alb. Mustafa Kemal ise iki kolordu ve 7 tümen, bir süvari alayı, bir

müfrezeye komuta ediyordu.

 

Kara Harekatının başladığı 25 Nisan 1915 ve harekatın fiili olarak sona erdiği 10 Ocak 1916 tarihleri arasındaki 8,5 aylık süre içerinde komutanların cephede fiili çatışmada bulunma süreleri;

 

-          General Liman von Sanders ………8,5 ay,

-          Esat Paşa……………………………8,5 ay,

-          Vehip Paşa …………………………3 aydır.,

-          Yb/Alb. Mustafa Kemal ……….….7,7 ay,

-          Yb. Selahattin Adil ………………..5,5 ay,

 

Alb. Mustafa Kemal, 08 Ağustos 1915 günü, Anafartalar Grup Komutanlığı’na Liman von Sanders tarafından Ordu ve Kolordu komutanları dururken tercih edilmiştir. Çünkü, Liman von Sanders yaptığı hatayı ancak Mustafa Kemal’in telafi edeceğini bildiği için onu tercih etmek zorunda kalmıştır.

 

Anafartalar Grup Komutanlığı esnasında 2. Ordu Komutanı Vehip Paşa’nın cephe sorumluluğu 6 km kadar, Kuzey Grup Komutanı Esat Paşa’nın cephe sorumluluğu 4 km kadar iken Alb. Mustafa Kemal’in cephe sorumluluğu 20 km. kadardır.

 

Bununla birlikte yaklaşık 150 bin olan düşman mevcudunun 100 bine yakını Alb. Mustafa Kemal’in Anafartalar Grubunun karşısında bulunuyordu.

 

Çanakkale Harekatına katılan komutanları değerlendirirken şu konuları dikkate almak gerekir:

 

-          Cephede kaldığı süre,

-          Muharebe etkinliği,

-          Komutanlık seviyesi,

-          Kritik yer ve zamanda bulunma durumu,

-          Görev istek ve arzusu,

-          Muharebenin geleceğine ilişkin görüşleri,

-          Yaptığı planların etkinliği,

-          Sorumluluk üstlenme isteği,

-          Aldığı ödüller,

-          Yapılan ikaz ve cezalandırmalar.

 

Sonuç olarak, Churchill anılarında Mustafa Kemal’den “Kaderin adamı”, İngiliz resmi tarih yazarı Aspinal Olgander “Olağanüstü bir komuta dehası”, Avusturalyalı resmi tarih yazarı C.E.W. Bean “Doğu cephesindeki en büyük lider” olarak bahseder.

 

Çanakkale Harekatı, Alman komutanın iyi yönetiminden ziyade başta Yb/Alb. Mustafa Kemal olmak üzere değerli Türk komutanlar ile vatanı için savaştığının bilincinde olan Türk askerinin göğsünü siper etmesi sayesinde kazanılmıştır.

 

Eğer başarı için simgesel bir Türk komutan ifade edilecek ise onun adı Mustafa Kemal’dir

 



Bu yazı 258 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 21 15 1 5 38 15 50 +23
2 Konyaspor 20 11 3 6 32 16 39 +16
3 Hatayspor 21 11 8 2 32 28 35 +4
4 Başakşehir FK 20 10 6 4 30 20 34 +10
5 Adana Demirspor 21 9 5 7 30 24 34 +6
6 Fenerbahçe 21 9 6 6 33 26 33 +7
7 Beşiktaş 21 9 7 5 33 30 32 +3
8 Alanyaspor 21 9 7 5 32 32 32 0
9 Gaziantep FK 21 9 8 4 27 28 31 -1
10 Sivasspor 21 7 5 9 28 21 30 +7
11 Fatih Karagümrük 21 8 7 6 29 30 30 -1
12 Kayserispor 21 7 7 7 29 29 28 0
13 Galatasaray 21 7 8 6 26 28 27 -2
14 Giresunspor 21 7 10 4 20 21 25 -1
15 Antalyaspor 21 6 10 5 22 32 23 -10
16 Göztepe 21 5 10 6 24 29 21 -5
17 Kasımpaşa 21 5 10 6 24 29 21 -5
18 Altay 21 5 13 3 23 35 18 -12
19 Çaykur Rizespor 21 5 13 3 19 38 18 -19
20 Yeni Malatyaspor 21 4 14 3 17 37 15 -20
Takım O G M B A Y P AV
1 Ümraniyespor 20 13 4 3 35 16 42 +19
2 MKE Ankaragücü 20 13 4 3 32 15 42 +17
3 BB Erzurumspor 20 11 4 5 33 22 38 +11
4 Eyüpspor 20 10 4 6 30 22 36 +8
5 Bandırmaspor 20 10 7 3 32 20 33 +12
6 İstanbulspor 20 10 7 3 30 25 33 +5
7 Samsunspor 19 8 5 6 28 23 30 +5
8 Adanaspor 19 8 6 5 23 20 29 +3
9 Tuzlaspor 20 7 7 6 21 20 27 +1
10 Gençlerbirliği 19 8 9 2 23 26 26 -3
11 Manisa FK 20 7 9 4 22 26 25 -4
12 Boluspor 19 6 7 6 21 21 24 0
13 Kocaelispor 20 7 10 3 20 25 24 -5
14 Keçiörengücü 20 6 9 5 27 32 23 -5
15 Menemenspor 20 5 7 8 23 33 23 -10
16 Altınordu 20 7 12 1 27 40 22 -13
17 Bursaspor 20 5 10 5 23 31 20 -8
18 Denizlispor 20 5 11 4 19 30 19 -11
19 Balıkesirspor 20 2 16 2 14 36 8 -22
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 38 28 2 8 82 25 92 +57
2 Sakaryaspor 38 21 5 12 74 35 75 +39
3 Kırşehir Belediyespor 38 21 8 9 57 32 72 +25
4 Kırklarelispor 38 19 6 13 60 32 70 +28
5 Van Spor 38 21 11 6 59 35 69 +24
6 Bodrumspor 38 18 11 9 80 48 63 +32
7 Etimesgut Belediyespor 38 18 13 7 63 36 61 +27
8 Karacabey Belediyespor 38 15 12 11 52 41 56 +11
9 Turgutluspor 38 16 16 6 44 56 54 -12
10 Serik Belediyespor 38 13 11 14 51 48 53 +3
11 Pendikspor 38 15 16 7 66 53 52 +13
12 Pazarspor 38 15 18 5 60 64 50 -4
13 Tarsus İdman Yurdu 38 13 15 10 56 55 49 +1
14 Bayburt Özel İdare Spor 38 14 18 6 52 61 48 -9
15 Sivas Belediyespor 38 11 14 13 63 58 46 +5
16 1922 Konyaspor 38 11 18 9 47 49 42 -2
17 Kastamonuspor 38 8 18 12 31 58 36 -27
18 Elazığspor 38 10 22 6 61 90 33 -29
19 Mamak FK 38 6 26 6 32 121 24 -89
20 Kardemir Karabükspor 38 1 34 3 16 109 3 -93
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 30 20 2 8 43 18 68 +25
2 1928 Bucaspor 30 20 3 7 58 18 67 +40
3 Yeşilyurt Belediyespor 30 17 8 5 50 27 56 +23
4 Ofspor 30 14 5 11 43 31 53 +12
5 Arnavutköy Belediye 30 13 8 9 40 29 48 +11
6 Edirnespor 30 12 9 9 34 31 45 +3
7 Belediye Derincespor 29 10 9 10 38 29 40 +9
8 Artvin Hopaspor 30 10 11 9 41 44 39 -3
9 Fatsa Belediyespor 30 10 12 8 22 31 38 -9
10 Kızılcabölükspor 30 9 11 10 34 33 37 +1
11 Nevşehir Belediyespor 30 9 14 7 31 31 34 0
12 Çankaya FK 30 10 16 4 28 48 34 -20
13 1877 Alemdağspor 30 9 15 6 37 48 33 -11
14 Antalya Kemerspor 30 7 17 6 27 50 27 -23
15 Payasspor 29 5 16 8 29 53 23 -24
16 Manisaspor 30 1 20 9 22 56 12 -34
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/01/2022 Gaziantep FK vs Yeni Malatyaspor
 18/01/2022 Konyaspor vs Adana Demirspor
 18/01/2022 Fatih Karagümrük vs Beşiktaş
 19/01/2022 Çaykur Rizespor vs Antalyaspor
 19/01/2022 Göztepe vs Sivasspor
 19/01/2022 Kayserispor vs Başakşehir FK
 19/01/2022 Fenerbahçe vs Altay
 19/01/2022 Trabzonspor vs Giresunspor
 20/01/2022 Alanyaspor vs Hatayspor
 20/01/2022 Galatasaray vs Kasımpaşa
 21/01/2022 Yeni Malatyaspor - Beşiktaş Yeni Malatyaspor ligdeki son 11 maçında hiç kazanamadı  Beşiktaş yenilmez
 22/01/2022 Antalyaspor - Gaziantep FK Antalyaspor ligde evindeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Antalyaspor yenilmez
 22/01/2022 Sivasspor - Fenerbahçe Sivasspor ligde evindeki son 10 maçında hiç kaybetmedi  Sivasspor yenilmez
 22/01/2022 Adana Demirspor - Fatih Karagümrük Adana Demirspor ligdeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Adana Demirspor yenilmez
 22/01/2022 Başakşehir FK - Göztepe Başakşehir FK ligdeki son 12 maçında hiç kaybetmedi  Başakşehir FK yenilmez
 23/01/2022 Hatayspor - Çaykur Rizespor Çaykur Rizespor ligde deplasmandaki son 10 maçında hiç kazanamadı  Hatayspor yenilmez
 23/01/2022 Kasımpaşa - Kayserispor Kayserispor ligde deplasmandaki son 9 maçında hiç kazanamadı  Kasımpaşa yenilmez
 23/01/2022 Altay - Konyaspor Altay ligdeki son 14 maçında hiç kazanamadı  Konyaspor yenilmez
 23/01/2022 Galatasaray - Trabzonspor Trabzonspor ligdeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Trabzonspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 17/01/2022 Gençlerbirliği vs Adanaspor
 21/01/2022 Samsunspor vs Kocaelispor
 22/01/2022 Manisa FK vs Gençlerbirliği
 22/01/2022 Ümraniyespor vs Menemenspor
 22/01/2022 Altınordu vs İstanbulspor
 22/01/2022 MKE Ankaragücü vs Denizlispor
 23/01/2022 Adanaspor vs Keçiörengücü
 23/01/2022 Bandırmaspor vs BB Erzurumspor
 23/01/2022 Boluspor vs Tuzlaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/01/2022 Ankaraspor vs Niğde Anadolu FK
 22/01/2022 Bayburt Özel İdare Spor vs Turgutluspor
 22/01/2022 Bodrumspor vs Diyarbekir Spor
 22/01/2022 Çorum FK vs Ergene Velimeşe
 22/01/2022 Kahramanmaraşspor vs Etimesgut Belediyespor
 22/01/2022 Sarıyer vs Sakaryaspor
 22/01/2022 Sivas Belediyespor vs Serik Belediyespor
 22/01/2022 Somaspor vs Adıyaman FK
 22/01/2022 Van Spor FK vs Afjet Afyonspor
 22/01/2022 1461 Trabzon FK vs İnegölspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/01/2022 Çatalcaspor vs 1954 Kelkit Bld.Spor
 23/01/2022 Batman Petrolspor vs Fatsa Belediyespor
 23/01/2022 Belediye Kütahyaspor vs Bursa Yıldırımspor
 23/01/2022 Elazığspor vs Başkent Gözgözler Akademi FK
 23/01/2022 Erbaaspor vs Arnavutköy Belediye
 23/01/2022 Hendek Spor vs Bergama Belediyespor
 23/01/2022 Kahta 02 Spor vs Osmaniyespor FK
 23/01/2022 Nevşehir Belediyespor vs Artvin Hopaspor
 23/01/2022 Sancaktepe FK vs Karaman Belediyespor
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar

Sizce Türkiye'deki en büyük sorun hangisidir?


NAMAZ VAKİTLERİ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI