izmit escort | izmit escort | escort izmit | escort izmit | kocaeli escort

izmit escort izmit escort

Bugun...


Dr. Abdullah Köktürk

facebook-paylas
Türkiye’de Partilerin Sınıflandırılması
Tarih: 03-10-2020 13:13:00 Güncelleme: 03-10-2020 13:30:00


 

Tüm sınıflı toplumlarda olduğu gibi Türkiye’de de emek sermaye çelişkisi ana çelişkiyi oluşturmaktadır. Ancak, Türkiye’de siyasetin sınıflar üzerinden incelenmesinde çeşitli zorluklarla karşılaşılmaktadır. Siyasi düzlemde mücadelenin beklenenin aksine işçi sınıfı ile sermaye sınıfı arasında değil, sınıf içi bir mücadele olarak ticaret ve sanayi sermayesi arasında yaşandığı görülmektedir.

 

Burada ticaret sermayesinden kastedilen, Anadolu’daki tüm küçük sermaye ile esnaf ve sanatkarlardır. Sanayi sermayesi ise büyük sanayi sermayesi yanında, Marx’ın Kapital 2. ciltte söylediğine uygun olarak kapitalist usuller ile işletilen ticari kuruluşları da kapsamaktadır.[i] Örneğin; bu yazıda, sanayi mahallesindeki bir küçük torna atölyesi ticaret sermayesi kabul edilmişken, Migros, Carrefoursa gibi işletmeler sanayi sermayesi içinde sayılmıştır.[ii]

 

Ticaret ve Sanayi Sermayesi Arasındaki Mücadele Siyasette Belirleyicidir

 

Siyasetteki sermaye içi mücadele iktidar bloğunun yapısına da yansımıştır. Dönemsel olarak iktidar bloğunun yapısına bakıldığında; 1960 yılına kadar ticaret sermayesi desteğindeki partilerin iktidarının görüldüğü Türkiye’de, birikim süreçlerinde sanayi sermayesinin gelişimine paralel olarak 1973-1974 yılları arasında kısa bir süre MSP-CHP koalisyonu ve 28 şubatla kesintiye uğrayan RefahYol (RP-DYP) hükümeti haricinde, desteğindeki partilerle sanayi sermayesinin son 50 yılda kesin hakimiyetini kurduğu görülmektedir.

 

Aşağıdaki Tablo’da yıllar itibari ile iktidar bloğunun dağılımı gösterilmiştir;

İktidar bloğu

Yıllar

Bürokrasi, Büyük Toprak Sahipleri, Büyük Ticaret Burjuvazisi,

1923-1950

Büyük Ticaret Burjuvazisi, Büyük Toprak Sahipleri

1950-1960

Sanayi Sermayesi, Ticaret Sermayesi

1960-1970

Sanayi Sermayesi

1970-1974

Ticaret Sermayesi, Sanayi Sermayesi

1974-1974 (Şubat-Eylül)

Sanayi Sermayesi, Ticaret Sermayesi

1974-1980

Sanayi Sermayesi,

1980-1996

Ticaret Sermayesi, Sanayi Sermayesi

1996-1997 (Tem96-Haz97)

Sanayi Sermayesi

1997-Devam

 

Türkiye Cumhuriyeti kurulduğunda iktidar bir kent-kır koalisyonu üzerinde bulunuyordu. Kent büyük burjuvazisi olan başta büyük tüccarlar, kırda yetişen ürünlerin ihracından kazandıkları parayı büyük toprak sahipleri ile paylaşıyorlardı. CHP de belirlenen bürokrasi iktidarı bu koalisyonunun yasal temellerini sağlamayı garanti ettiği için iktidarını ikinci dünya savaşının sonuna kadar koruyabilmiştir.

 

Değişen ekonomik dengeler ve başta dünyanın ABD hegemonyasında yeni bir birikim sürecine girişiyle belirlenen süreçte dünyadaki yeni işbölümü Türkiye’den tarım ürünleri ihracına devam etmesini istediği gibi demokratik yapısını çok partili olacak şekilde değiştirmesini de dayatmıştır.

 

İkinci dünya savaşı yıllarında varlık vergisi ile büyük tüccarın bir bölümünün karşıya alınması, tarımsal artığa el konulması ile de toprak sahiplerinin hoşnutsuzluğu ticaret sermayesi desteğinde Demokrat Parti’yi iktidara taşımıştır.

 

Ancak değişen ekonomik koşullar ve tarım ürünlerinin fiyatlarının düşmesi, ticaretten sanayiye geçen yeni ekonomik sınıfın kaynaklardan daha fazla pay istemesi ve Türkiye’nin girdiği yeni sermaye birikim sürecinin -İthal İkameci Sanayileşme- zorlaması ile 1960 askeri müdahalesi sonrasında sanayi sermayesi desteğinde Adalet Partisi ve CHP iktidarları yaşanmıştır.

 

Sanayinin koşulsuz iktidarından rahatsız olan küçük sermaye ve ticaret grupları Demokratik Parti (DP), Cumhuriyetçi Güven Partisi (CGP) ve Milli Selamet Partisi (MSP) gibi partilerin kuruluşuna destek vermişlerdir. 1969 yılında Necmettin Erbakan’ın kısa süreli TOBB başkanlığı ve polis zoru ile görevden alınması, ticaret sermayesinin sanayi sermayesi hegemonyasına karşı başkaldırışının örneklerindendir.

 

İthal İkameci Sanayileşme birikim modelinin tıkanması ile girilen İhracata Yönelik Sanayileşme sürecinde Özal liderliğinde ANAP iktidarları sanayi sermayesi desteğinde sürmüş, Doğru Yol Partisi (DYP) iktidarlarından umduğunu bulamayan sanayi sermayesi, kısa süre ile Refah Partisi (RP) ile ticaret sermayesine kaptırdığı iktidarı 28 Şubat sürecinde tekrar geri almıştır. Bu süreç, benzer taban ile ancak sanayi sermayesi kontrolünde Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) iktidarı ile neticelenmiştir.

 

Yukarıda ekonomik ve tarihsel arka planı verildiği şekilde bugün de siyasi hayatta mücadele iki sermaye fraksiyonu arasında sürmekte şimdilik sanayi sermayesinin egemenliği devam etmektedir.

 

Partilerin Sermayeye Göre Haritalandırılması

 

Türkiye’de siyasi partileri ticaret ve sanayi sermayesine bakışlarına göre aşağıdaki şekilde ayrıştırmak mümkündür.

 

Politikaları Ticaret Sermayesi Çıkarlarına da Uyan Siyasi Parti ve Oluşumlar

Politikaları Sanayi Sermayesi Çıkarlarına da Uyan Siyasi Parti ve Oluşumlar

Demokrat Parti (DP)

Hürriyet Partisi (HP), Adalet Partisi (AP), Anavatan Partisi (ANAP)

Cumhuriyetçi Güven Partisi (CGP)

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), Sosyal Demokrat Halkçı Parti (SHP), Demokratik Sol Parti (DSP)

14’ler (Milli Birlik Komitesi Radikal Grup)

23’ler (Milli Birlik Komitesi Ilımlı Grup)

Milli Nizam Partisi (MNP), Milli Selamet Partisi (MSP), Refah Partisi (RP), Fazilet Partisi (FP), Saadet Partisi (SP)

Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP), Halkın Sesi Partisi (HAS Parti), Yeniden Refah Partisi (YRP)

 

Halkın Emek Partisi (HEP), Özgürlük ve Demokrasi Partisi (ÖZDEP), Demokrasi Partisi (DEP), Halkın Demokrasi Partisi (HADEP), Demokratik Halk Partisi (DEHAP), Özgür Parti (ÖP), Demokratik Toplum Partisi (DTP), Halkın Demokratik Partisi (HDP)

İYİ Parti, MHP (2015 öncesi)

MHP (2015 Sonrası)

Gelecek Partisi (Davutoğlu)

Demokrasi ve Atılım Partisi (DEVA)

ÖDP (Alper Taş Başkanlığında), Sol Parti

ÖDP (Ufuk Uras Başkanlığında)

Sosyalist Parti, İP, Vatan Partisi, TKP, TKH, HKP, DP

DSİP, Birikim Çevresi, TİP, EDP-Yeşiller

 

Politikaları Ticaret Sermayesi çıkarlarına da uyan siyasi partilerin ortak özellikleri şunlardır;

-           Çokuluslu sermayeye karşı çekingendirler,

-           Anti-emperyalist tavır gösterirler,

-           Anadolu küçük esnafına ve KOBİ’lere daha yakındırlar,

-           TUSİAD yerine TOBB’ne daha yakındırlar.

 

Politikaları Sanayi Sermayesi çıkarlarına da uyan siyasi partilerin ortak özellikleri ise şunlardır;

-           Çok uluslu sermayeye karşı değillerdir,

-           Küreselleşmeye sıcak bakarlar,

-           Büyük şehirlerdeki holdinglere yakındırlar,

-           TOBB’den ziyade TUSİAD’ın görüşlerine değer verirler.

 

Yeni Kurulan Partiler Emeğin Değil Sermayenin Partileridir

 

AKP’ye katılan Halkın Sesi Partisi (HAS Parti) ve muhalif kanatta kalan Saadet Parti (SP) arasındaki farklar yukarıdaki özelliklere bakılarak daha iyi anlaşılabilir. Hatta Fatih Erbakan’ın kurduğu Yeniden Refah Partisinin olası politikalarının AKP düzleminde süreceği de tahmin edilebilir.  

 

Bu analiz ile baktığımızda, AKP’den kopan eski başbakan Ahmet Davutoğlu önderliğindeki Gelecek Partisi kaynaklardan yeteri kadar pay alamayan ticaret sermayesi tarafında, eski bakan Ali Babacan liderliğindeki Demokrasi ve Adalet (DEVA) Partisi ise sanayi partisi tarafındadır.

 

CHP’den ayrılanların kuracağı partileri, bir de bu yönden analiz etmek Türk siyasetini anlamak için gereklidir diye düşünüyorum.

 

Sanayi Sermayesi ve Ticaret Sermayesi arasındaki kar paylaşım savaşları bugün de tüm hızıyla sürmektedir. Paylaşılacak pasta küçüldükçe bu savaş daha da şiddetlenmektedir. Bunun siyasetteki izdüşümünü ise, yeni partilerin ortaya çıkışı veya parti içi muhalefetin artması ile izlemekteyiz. Ancak küçük esnaf olarak da adlandırdığımız ticaret sermayesinin bu savaşı kazanması mümkün değildir. Çok Uluslu Şirketler ve emperyalizmin desteğindeki partilerin iktidarını daha uzun müddet izleyeceğimiz görülmektedir.

 

Bu çalışma Türk siyasi hayatını anlamaya yönelik bir anahtar bulma amacı ile yapılmıştır. En büyük eleştirilerin soldaki partilerden geleceğini de biliyorum. Sol partilerin işçi sınıfı yararına politika yapmadıklarını söylemiyorum. Ancak emek sermaye çelişkisi Türk siyasetini etkilemediğinden işçi sınıfı da büyük sermaye yanlısı partilerden birine oy vermeye yönlenmektedir. Siyasetin sermaye düzleminden, emek düzlemine çekilmesi işçi sınıfı kadar tüm ülkedeki emekçilerin, çalışanların hatta küçük esnafın da yararınadır.

 

 

[i] “Sermaye-değerin dolaşımın çeşitli aşamalarında büründüğü iki biçim para-sermaye veya meta-sermayedir. Üretim aşamasına ilişkin biçim ise üretken sermayedir. Toplam devresi sırasında biçimlere bürünen, bunlardan sıyrılan ve her birinde o özel biçime ait işlevleri yerine getiren sermaye, sanayi sermayesidir; sanayi, burada, kapitalist temele göre yürütülen bütün sanayi kollarını kapsayan bir anlamda kullanılmıştır.’’ K. Marx, Kapital, (2.cilt), çev. Alaattin Bilgi, Ankara: Sol Yayınlar, (6. baskı), 2006, s. 54. (İstanbul: Yordam Yay, çev. Mehmet Selik, 2012, s. 57.)

[ii] Yazıda, 1989 yılına kadar 10 işçiden fazla, 1989 yılından ibaren ise 50 işçiden fazla çalıştıran işletmeler Sanayi Sermayesi olarak, daha az çalışanı olanlar ise Ticaret Sermayesi olarak kabul edilmiştir.



Bu yazı 1897 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Alanyaspor 8 6 0 2 18 3 20 +15
2 Galatasaray 10 6 2 2 16 7 20 +9
3 Fenerbahçe 9 6 1 2 17 9 20 +8
4 Gaziantep FK 10 3 1 6 15 13 15 +2
5 Başakşehir FK 10 4 4 2 16 15 14 +1
6 Fatih Karagümrük 9 3 2 4 17 11 13 +6
7 Beşiktaş 8 4 3 1 13 14 13 -1
8 Konyaspor 8 3 2 3 10 6 12 +4
9 Kasımpaşa 9 3 3 3 11 10 12 +1
10 Çaykur Rizespor 9 3 3 3 12 14 12 -2
11 Yeni Malatyaspor 9 3 3 3 10 12 12 -2
12 Hatayspor 7 3 1 3 7 9 12 -2
13 Trabzonspor 10 3 4 3 12 15 12 -3
14 Göztepe 8 2 1 5 14 9 11 +5
15 Sivasspor 8 2 3 3 8 10 9 -2
16 Antalyaspor 9 2 4 3 9 14 9 -5
17 BB Erzurumspor 8 2 4 2 9 13 8 -4
18 Kayserispor 8 2 5 1 5 11 7 -6
19 Denizlispor 9 1 5 3 8 16 6 -8
20 Gençlerbirliği 8 1 5 2 6 14 5 -8
21 MKE Ankaragücü 8 0 6 2 7 15 2 -8
Takım O G M B A Y P AV
1 Altınordu 10 6 2 2 15 11 20 +4
2 Adana Demirspor 9 5 1 3 19 8 18 +11
3 Ankara Keçiörengücü 10 5 2 3 17 9 18 +8
4 İstanbulspor 10 5 2 3 17 9 18 +8
5 Tuzlaspor 9 5 1 3 17 14 18 +3
6 Samsunspor 10 4 1 5 13 9 17 +4
7 Altay 9 5 3 1 16 9 16 +7
8 Giresunspor 10 4 2 4 13 12 16 +1
9 Bursaspor 11 4 5 2 19 19 14 0
10 Balıkesirspor 10 4 4 2 12 14 14 -2
11 Akhisarspor 11 3 4 4 9 14 13 -5
12 Adanaspor 9 3 3 3 13 10 12 +3
13 Ümraniyespor 11 2 5 4 11 19 10 -8
14 Menemenspor 9 2 4 3 9 13 9 -4
15 Bandırmaspor 10 2 6 2 12 14 8 -2
16 Ankaraspor 10 2 6 2 6 15 8 -9
17 Boluspor 10 1 5 4 10 14 7 -4
18 Eskişehirspor 10 0 6 4 5 20 1 -15
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 11 9 1 1 28 8 28 +20
2 Turgutluspor 11 8 3 0 13 12 24 +1
3 Van Spor 11 6 2 3 15 9 21 +6
4 Serik Belediyespor 11 5 2 4 16 10 19 +6
5 Sakaryaspor 11 5 2 4 16 13 19 +3
6 Kırklarelispor 10 4 2 4 9 3 16 +6
7 Etimesgut Belediyespor 11 4 3 4 10 7 16 +3
8 Karacabey Belediyespor 11 4 4 3 15 12 15 +3
9 Kırşehir Belediyespor 10 4 3 3 9 8 15 +1
10 1922 Konyaspor 11 4 5 2 15 8 14 +7
11 Bodrumspor 11 3 5 3 19 17 12 +2
12 Tarsus İdman Yurdu 10 3 4 3 16 16 12 0
13 Kastamonuspor 11 3 5 3 12 18 12 -6
14 Sivas Belediyespor 10 2 3 5 15 15 11 0
15 Mamak FK 10 3 5 2 8 16 11 -8
16 Pendikspor 10 3 6 1 14 15 10 -1
17 Elazığspor 11 4 6 1 14 18 10 -4
18 Pazarspor 8 3 4 1 12 17 10 -5
19 Bayburt Özel İdare Spor 8 3 5 0 6 10 9 -4
20 Kardemir Karabükspor 11 0 10 1 3 33 2 -30
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 11 9 1 1 15 4 28 +11
2 1928 Bucaspor 11 8 2 1 22 8 25 +14
3 Fatsa Belediyespor 11 6 3 2 11 8 20 +3
4 Edirnespor 11 6 4 1 17 14 19 +3
5 Ofspor 10 5 2 3 17 13 18 +4
6 Arnavutköy Belediye 10 5 3 2 10 8 17 +2
7 Artvin Hopaspor 11 5 5 1 18 22 16 -4
8 Yeşilyurt Belediyespor 11 4 5 2 13 10 14 +3
9 Belediye Derincespor 11 3 3 5 11 10 14 +1
10 Nevşehir Belediyespor 11 4 5 2 12 12 14 0
11 Çankaya FK 9 4 5 0 8 10 12 -2
12 1877 Alemdağspor 11 3 5 3 14 20 12 -6
13 Payasspor 11 2 6 3 13 17 9 -4
14 Kızılcabölükspor 11 2 6 3 13 19 9 -6
15 Antalya Kemerspor 11 1 6 4 10 18 7 -8
16 Manisaspor 11 1 7 3 7 18 6 -11
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 29/11/2020 BB Erzurumspor vs Antalyaspor
 29/11/2020 Alanyaspor vs Konyaspor
 29/11/2020 Kasımpaşa vs Gençlerbirliği
 29/11/2020 Fenerbahçe vs Beşiktaş
 30/11/2020 Kayserispor vs Fatih Karagümrük
 30/11/2020 Sivasspor vs Göztepe
 04/12/2020 Beşiktaş vs Kasımpaşa
 05/12/2020 Gençlerbirliği vs Alanyaspor
 05/12/2020 Göztepe vs Kayserispor
 05/12/2020 Konyaspor vs BB Erzurumspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 29/11/2020 Ankara Keçiörengücü vs Adana Demirspor
 29/11/2020 Bandırmaspor vs Balıkesirspor
 29/11/2020 Eskişehirspor vs Altınordu
 29/11/2020 Samsunspor vs Tuzlaspor
 30/11/2020 Adanaspor vs Boluspor
 01/12/2020 Menemenspor vs Ankaraspor
 02/12/2020 Altay vs Giresunspor
 04/12/2020 Bursaspor vs Ümraniyespor
 04/12/2020 Tuzlaspor vs İstanbulspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 29/11/2020 Bayburt Özel İdare Spor vs Van Spor
 29/11/2020 Elazığspor vs Pazarspor
 29/11/2020 Etimesgut Belediyespor vs 1922 Konyaspor
 29/11/2020 Kardemir Karabükspor vs Tarsus İdman Yurdu
 29/11/2020 Kırşehir Belediyespor vs Bodrumspor
 29/11/2020 Mamak FK vs Karacabey Belediyespor
 29/11/2020 Pendikspor vs Sakaryaspor
 29/11/2020 Serik Belediyespor vs Kırklarelispor
 29/11/2020 Sivas Belediyespor vs Kastamonuspor
 29/11/2020 Turgutluspor vs Eyüpspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/12/2020 Arnavutköy Belediye vs Edirnespor
 02/12/2020 Artvin Hopaspor vs Kızılcabölükspor
 02/12/2020 Belediye Derincespor vs Antalya Kemerspor
 02/12/2020 Diyarbekirspor vs Ofspor
 02/12/2020 Manisaspor vs Fatsa Belediyespor
 02/12/2020 Payasspor vs Nevşehir Belediyespor
 02/12/2020 1877 Alemdağspor vs Yeşilyurt Belediyespor
 02/12/2020 1928 Bucaspor vs Çankaya FK
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar

Türkiye'de Açıklanan Corona Sonuçlarına İnanıyor musunuz?


NAMAZ VAKİTLERİ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI