Bugun...


Dr. Abdullah Köktürk

facebook-paylas
İktidarlar Değişir Politika Değişmez
Tarih: 09-01-2022 21:12:00 Güncelleme: 09-01-2022 21:12:00


Geçen ay bir cuma yazımı, hem üniversitede vize sınavların başlaması, hem de hafta sonu katılmak zorunda olduğum bir çalıştayın hazırlıkları sebebiyle hazırlayamadım. Hafta sonu iki gün, dört oturumda yapılan çalıştayın konusu “Türkiye’nin Ulusal Güvenlik Devleti: Paradigma, Kurumlar, Siyasetler ve Söylemler” adını taşıyordu. Ben çalıştaya muhtıranın verildiği 12 Mart 1971 ile, Aralık 1983’de Turgut Özal’ın hükümeti kurduğu 12 yıllık süreci incelediğim “Uzun 12 Eylül” isimli çalışmam ile katıldım. Aşağıda bir miktar bu çalışmamdan bahsedeceğim.

 

Askeri Darbeler Ekonomik Krizlerin Sanayi Sermayesi Lehine Çözülmesine Yardımcı Oldu

 

Doktora tezim için yaptığım araştırmalarım birinde, 12 Eylül döneminin, ekonomi-politik olarak 12 Eylül 1980‘de değil, 12 Mart 1971’de başladığını tespit etmiştim. Bunun için 12 Mart’tan sonra kurulan hükümetlerin uyguladığı programların izini sürmüş, 12 Eylül askeri darbesinden sonra kurulan Bülent Ulusu hükümeti dahil, nerdeyse tamamının belli bir ekonomik programın devamını sağladığını tespit etmiştim.

 

Ekonomik sonuçlarına baktığımda, Türkiye’de askeri müdahalelerin, sermaye birikim rejimlerinin yaşadığı krizlerin sanayi sermayesinin lehine çözülmesine yardımcı olduğunu görmüştüm. 12 Mart ve 12 Eylül bunu emeği baskılayarak ve sendikaları etkisizleştirerek yapmıştı. Programın işleyişini kontrol etmek için sanayi sermayesinin 12 Mart ve 12 Eylül hükümetlerinin bakanlar kurulu oluşumlarına müdahalede bulunduğunu biliyoruz. 12 Mart’ın ilk Nihat Erim hükümeti 26 Mart 1971’de kurulurken, TÜSİAD’ın kuruluşunun 6 Nisan 1971 olması da başka bir ilginç durum olarak duruyor.

 

Ancak bu yetmezdi. 12 Mart hükümetleri olan Nihat Erim, Ferit Melen, Naim Talu hükümetlerini ve yine bir 12 Mart hükümeti sayılabilecek Sadi Irmak hükümetlerinin bakanlar kurulunu inceleyerek 12 Eylül Bülent Ulusu hükümeti ile eşleştirdim. Sonuç şaşırtıcı idi. Bunun üzerine biraz daha ileri giderek bunları –1979’da kurulan Milliyetçi Cephe (MC) destekli son Süleyman Demirel hükümetini de MC hükümetleri içinde sayarak- MC hükümetleri ile de eşleştirdim ve ilginç sonuçlara ulaştım.

 

Farklı Hükümetler, Aynı Bakanlar

 

12 Mart, MC Hükümetleri ve 12 Eylül Bülent Ulusu hükümetleri dönemlerindeki bakanlar kurullarının oluşumunu incelendiğimde, 12 Eylül döneminde görev alan 11 bakanın; 12 Mart, Sadi Irmak veya MC hükümetlerinin en az birinde görev aldıklarını gördüm. 12 Mart, Sadi Irmak, MC ve 12 Eylül hükümetlerini beraber incelediğimde ise, 22 bakanın bu dönemlerden en az ikisinde görev yaptıklarını tespit ettim.

 

Hatta bunlardan, Mehmet Özgüneş, İlhan Evliyaoğlu, Kemal Demir, Sabahattin Babüroğlu ve Vefa Tanır dört dönemin üçünde görev alırken, Zeyyat Baykara ve Sabahattin Özbek dört dönemde de görev yapmış. Bakanları eşleştirdiğim tabloyu, uzun bir inceleme olan makalede kitap bölümü olarak yayınlayacağımdan buraya almıyorum. Ama bazılarından bahsetmeme hiçbir sakınca yok.

 

Zeyyat Baykara, 12 Mart döneminde Başbakanlık Müsteşarlığı yaparken, Sadi Irmak ve 12 Eylül Bülent Ulusu hükümetinde Başbakan Yardımcısı ve Devlet Bakanı görevinde bulunmuş, MC hükümetlerinde ise Adalet Bakanı olarak görev yapmış.

 

Sabahattin Özbek, 12 Mart döneminde Milli Eğitim ve Ulaştırma Bakanı ilken Sadi Irmak hükümetinde Ulaştırma Bakanlığı’na devam etmiş, MC hükümetlerinde İç işleri bakanı iken, 12 Eylül Bülent Ulusu hükümetinde Tarım ve Orman Bakanı olmuş.

 

Başkası yokmuş gibi Kemal Demir ve Vefa Tanır bu hükümetlerden üçünde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı olarak görev almışlar.

 

Sadık Şide 12 Eylül dahil bu hükümetlerden ikisinde Sosyal Güvenlik Bakanı iken, emek kontrolünde önemli olan Çalışma Bakanlığında ise 12 Eylül Bülent Ulusu hükümeti dahil iki hükümette görev alan Turhan Esener’i görüyoruz. Esener’in Bülent Eczacıbaşı’nın kayınpederi olması da ilginç bir durum olarak göze çarpıyor.

 

Tüm eşleşen bakanları buraya yazmayacağım. İster makale yayınlanınca okursunuz veya siz de bir excell programda bakanları eşleştirerek aynı tabloyu oluşturabilirsiniz. Ayrıca 12 Eylül dahil üç hükümette de Turizm bakanı olan İlhan Evliyaoğlu da incelenmeye değer.

 

Sürekliliği Bozan Ecevit Hükümetleri

 

Bütün hükümetlerde benzer bakanların yer alması ve hükümetlerin sanayi sermayesi politikalarının benzer olması özelliğini, aralarda kurulan iki Ecevit hükümeti bozmakta. 1973 seçimlerinden sonra kurulan MSP-CHP hükümeti ticaret sermayesini iktidar bloğunda çok kısa sürede olsa hâkim pozisyona getirdiyse de, bu hükümetin ömrü sadece yedi ay sürdü.

 

CHP-MSP koalisyonu dağılınca sanayi sermayesi yeni bir teknotrat hükümet arayışına girdi.  Bu görev için bulunan Sadi Irmak, 29 Kasım 1974 günü yapılan güven oylamasında 17 kabul oyuna rağmen, 358 red oyu ile meclisten güvenoyu alamamasına rağmen, 17 Kasım 1974 tarihinden, 31 Mart 1975 tarihine kadar 4.5 ay boyunca ülkeyi yönetti. Bu bile tek başına incelemeye değer. Ancak bunu burada bırakıp biz yine Ecevit’in 1977 seçimlerinden sonra kurduğu hükümete dönelim.

 

TÜSİAD, başından itibaren 1977 de kurulan Ecevit hükümetinin de karşısında yer alır. 1979 yılının Mayıs ve Haziran aylarında TÜSİAD, üyelerinden Manajans’a hazırlattığı Ecevit hükümeti aleyhindeki ilanları gazete ve dergilerde yayınlatmaya başlar. Bu kampanya 1979 Ekim ayında Ecevit Hükümetinin düşmesinde kısmi de olsa bir rol oynayacaktır.

 

12 Eylül Sürüyor

 

12 Mart döneminden başlayarak, 12 Eylül Bülent Ulusu Hükümeti dahil, Ecevit hükümetleri hariç tüm hükümetlerde birçok aynı ismin bakanlık yapması, bu hükümetlerin güçlü bir hegemonun gözetiminde kurulduğu şüphesi uyandırıyor. 1960’dan itibaren iktidar blokunda egemen durumda olan sanayi sermayesinin bu hükümetlerin ekonomi politikalarında belirleyici olduğunu söyleyebiliriz. 12 yıllık süreçte hükümetler değişmekte ancak ekonomi politikaları aynen devam etmekte.

 

Yani, bu anlamda, hükümetlerin değişmesi sermaye birikim sürecinin işleyişini değiştirmemekte ve siyasal rejimlerdeki değişmeler ekonomi politikalarındaki sürekliliği bozmamakta. Askeri müdahaleler sonrası kurulan hükümetler de, önceki hükümetlerin yürürlüğe koyduğu ekonomi politikalarının sürmesini kolaylaştırıcı etki yapıyorlar.

 

12 Eylül 1980 askeri müdahalesi de 24 Ocak kararlarının ve neoliberal politikaların uygulanmasını kolaylaştırmış ve sanayi sermayesi bu süreçte hegemonyasını kurmuştur. 12 Mart, Sadi Irmak, MC ve 12 Eylül hükümetlerinin uyguladığı ekonomi politikalarının sanayi sermayesinden bağımsız olmadığı görülmekte.

 

Okuyucu, ama seçimler, demokrasi filan diyecektir. 12 Marttan sonra seçimi Ecevit kazanır ancak kurduğu koalisyonun ömrü 7 ay sürer. Sonraki 1977 seçimini de Ecevit kazanır ama iktidarını kurmasına izin verilmez. Nasıl düşürüldüğünü yukarıda yazdım. Zaten sonrası 12 Eylül.

 

Yine seçimler yapılıyor, yakında yine yapılacak. Ancak yaşanan sadece bir demokrasi hologramı. Türkiye yeni bir krizden geçerken hegemon sınıf yeni bir iktidar arayışına girmiştir bile. Türkiye’de uzun bir süredir iktidarlar verilen oylarla değil, başka süreçler ile kuruluyor. Bu anlamda Türkiye’de incelediğmiz gibi 12 yıl değil, 50 yıllık bir “Uzun 12 Eylül” süreci yaşanmakta. Bir yandan asgari ücret hologramı sürerken, krizi yine emekçilerin sırtına yükleyecek stratejiler üzerinde çalışıldığını düşünüyorum.

 

Peki ne yapmalı? Bunun üzerinde bir kişi değil, yeni bir baskı rejiminden en çok etkilenecek başta emekçiler olmak üzere tüm sınıflar kafa yormalı, oy birliği ile bir çıkış yolu bulunmalı. Yoksa büyük bir karanlığa gidiyoruz.

 

Bu yazı, 17 Aralık 2021 tarihinde “Demokrasi Hologramı” başlığı ile https://eskimiyen.com/demokrasi-hologrami linkinde yayınlanmıştır.



Bu yazı 4395 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 31 21 2 8 59 27 71 +32
2 Konyaspor 31 17 7 7 51 33 58 +18
3 Fenerbahçe 31 16 7 8 54 35 56 +19
4 Alanyaspor 31 15 9 7 57 48 52 +9
5 Başakşehir FK 31 15 11 5 43 31 50 +12
6 Adana Demirspor 31 13 8 10 46 32 49 +14
7 Hatayspor 31 14 11 6 48 46 48 +2
8 Beşiktaş 31 12 8 11 45 40 47 +5
9 Antalyaspor 31 12 11 8 36 37 44 -1
10 Fatih Karagümrük 31 12 12 7 36 45 43 -9
11 Kasımpaşa 31 11 12 8 47 44 41 +3
12 Sivasspor 31 10 10 11 42 40 41 +2
13 Galatasaray 31 11 12 8 42 45 41 -3
14 Gaziantep FK 31 11 13 7 41 44 40 -3
15 Kayserispor 31 10 13 8 43 52 38 -9
16 Giresunspor 31 10 15 6 34 39 36 -5
17 Altay 31 8 18 5 32 45 29 -13
18 Göztepe 31 7 18 6 36 53 27 -17
19 Çaykur Rizespor 31 7 19 5 30 57 26 -27
20 Yeni Malatyaspor 31 5 21 5 23 52 20 -29
Takım O G M B A Y P AV
1 MKE Ankaragücü 29 18 6 5 45 23 59 +22
2 Ümraniyespor 29 17 7 5 48 28 56 +20
3 Bandırmaspor 29 16 9 4 43 25 52 +18
4 Eyüpspor 29 13 6 10 44 32 49 +12
5 İstanbulspor 28 14 8 6 44 30 48 +14
6 BB Erzurumspor 29 13 8 8 46 34 47 +12
7 Samsunspor 28 11 8 9 45 36 42 +9
8 Manisa FK 29 11 11 7 33 35 40 -2
9 Adanaspor 29 10 11 8 32 30 38 +2
10 Keçiörengücü 28 10 10 8 36 37 38 -1
11 Boluspor 28 9 11 8 32 33 35 -1
12 Tuzlaspor 28 9 11 8 25 29 35 -4
13 Menemenspor 28 8 9 11 36 44 35 -8
14 Gençlerbirliği 28 10 13 5 32 42 35 -10
15 Altınordu 29 11 17 1 33 51 34 -18
16 Denizlispor 28 9 13 6 31 40 33 -9
17 Kocaelispor 28 9 13 6 27 38 33 -11
18 Bursaspor 28 7 14 7 30 42 28 -12
19 Balıkesirspor 28 3 23 2 21 54 11 -33
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 38 28 2 8 82 25 92 +57
2 Sakaryaspor 38 21 5 12 74 35 75 +39
3 Kırşehir Belediyespor 38 21 8 9 57 32 72 +25
4 Kırklarelispor 38 19 6 13 60 32 70 +28
5 Van Spor 38 21 11 6 59 35 69 +24
6 Bodrumspor 38 18 11 9 80 48 63 +32
7 Etimesgut Belediyespor 38 18 13 7 63 36 61 +27
8 Karacabey Belediyespor 38 15 12 11 52 41 56 +11
9 Turgutluspor 38 16 16 6 44 56 54 -12
10 Serik Belediyespor 38 13 11 14 51 48 53 +3
11 Pendikspor 38 15 16 7 66 53 52 +13
12 Pazarspor 38 15 18 5 60 64 50 -4
13 Tarsus İdman Yurdu 38 13 15 10 56 55 49 +1
14 Bayburt Özel İdare Spor 38 14 18 6 52 61 48 -9
15 Sivas Belediyespor 38 11 14 13 63 58 46 +5
16 1922 Konyaspor 38 11 18 9 47 49 42 -2
17 Kastamonuspor 38 8 18 12 31 58 36 -27
18 Elazığspor 38 10 22 6 61 90 33 -29
19 Mamak FK 38 6 26 6 32 121 24 -89
20 Kardemir Karabükspor 38 1 34 3 16 109 3 -93
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 30 20 2 8 43 18 68 +25
2 1928 Bucaspor 30 20 3 7 58 18 67 +40
3 Yeşilyurt Belediyespor 30 17 8 5 50 27 56 +23
4 Ofspor 30 14 5 11 43 31 53 +12
5 Arnavutköy Belediye 30 13 8 9 40 29 48 +11
6 Edirnespor 30 12 9 9 34 31 45 +3
7 Belediye Derincespor 29 10 9 10 38 29 40 +9
8 Artvin Hopaspor 30 10 11 9 41 44 39 -3
9 Fatsa Belediyespor 30 10 12 8 22 31 38 -9
10 Kızılcabölükspor 30 9 11 10 34 33 37 +1
11 Nevşehir Belediyespor 30 9 14 7 31 31 34 0
12 Çankaya FK 30 10 16 4 28 48 34 -20
13 1877 Alemdağspor 30 9 15 6 37 48 33 -11
14 Antalya Kemerspor 30 7 17 6 27 50 27 -23
15 Payasspor 29 5 16 8 29 53 23 -24
16 Manisaspor 30 1 20 9 22 56 12 -34
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 09/04/2022 Fatih Karagümrük vs Kasımpaşa
 09/04/2022 Çaykur Rizespor vs Konyaspor
 09/04/2022 Göztepe vs Kayserispor
 09/04/2022 Beşiktaş vs Alanyaspor
 09/04/2022 Gaziantep FK vs Trabzonspor
 10/04/2022 Yeni Malatyaspor vs Giresunspor
 10/04/2022 Adana Demirspor vs Altay
 10/04/2022 Sivasspor vs Başakşehir FK
 10/04/2022 Fenerbahçe vs Galatasaray
 11/04/2022 Antalyaspor vs Hatayspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 09/04/2022 Bandırmaspor vs Boluspor
 09/04/2022 Ümraniyespor vs MKE Ankaragücü
 09/04/2022 Gençlerbirliği vs Keçiörengücü
 09/04/2022 Adanaspor vs Balıkesirspor
 10/04/2022 Manisa FK vs Samsunspor
 10/04/2022 Denizlispor vs Tuzlaspor
 10/04/2022 Menemenspor vs İstanbulspor
 10/04/2022 Bursaspor vs Kocaelispor
 11/04/2022 Eyüpspor vs Altınordu
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 09/04/2022 Bayburt Özel İdare Spor vs Niğde Anadolu FK
 09/04/2022 Etimesgut Belediyespor vs Sakaryaspor
 09/04/2022 Kahramanmaraşspor vs Afjet Afyonspor
 09/04/2022 Van Spor FK vs Somaspor
 10/04/2022 Serik Belediyespor vs Diyarbekir Spor
 10/04/2022 Bodrumspor vs Ankaraspor
 10/04/2022 Çorum FK vs 1461 Trabzon FK
 10/04/2022 Sarıyer vs İnegölspor
 10/04/2022 Sivas Belediyespor vs Adıyaman FK
 10/04/2022 Turgutluspor vs Ergene Velimeşe
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 10/04/2022 1954 Kelkit Bld.Spor vs Bergama Belediyespor
 10/04/2022 Çatalcaspor vs Fatsa Belediyespor
 10/04/2022 Elazığspor vs Batman Petrolspor
 10/04/2022 Hendek Spor vs Erbaaspor
 10/04/2022 Kahta 02 Spor vs Arnavutköy Belediye
 10/04/2022 Karaman Futbol Kulübü vs Başkent Gözgözler Akademi FK
 10/04/2022 Nevşehir Belediyespor vs Belediye Kütahyaspor
 10/04/2022 Osmaniyespor FK vs Artvin Hopaspor
 10/04/2022 Sancaktepe FK vs Bursa Yıldırımspor
 10/04/2022 Elazığspor - Batman Petrolspor Batman Petrolspor ligdeki son 11 maçında hiç kaybetmedi  Batman Petrolspor yenilmez
 10/04/2022 Nevşehir Belediyespor - Belediye Kütahyaspor Nevşehir Belediyespor ligdeki son 5 maçında hiç kazanamadı  Belediye Kütahyaspor yenilmez
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar

Sizce Türkiye'deki en büyük sorun hangisidir?


NAMAZ VAKİTLERİ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI