Geçen hafta yayınlanan ABD Ulusal Güvenlik Strateji Belgesinin geniş bir özetini Google Notebooklm yardımı ile sizin için özetledim.

 

Bu belge, Kasım 2025 tarihli Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Güvenlik Stratejisi'nin ana hatlarını ve temel fikirlerini sentezlemektedir. Stratejinin merkezinde, Amerikan dış politikasını geleneksel ideolojilerden ziyade Amerika'nın çıkarları doğrultusunda şekillendiren pragmatik, gerçekçi ve ilkeli bir yaklaşım olan "Önce Amerika" felsefesi yer almaktadır. Belge, Soğuk Savaş sonrası Amerikan stratejilerini, odaklanmamış "dilek listeleri" olmakla, küresel hakimiyet peşinde koşarak Amerikan kaynaklarını aşırı zorlamakla ve müttefiklerin savunma yükünü ücretsiz taşımasına izin vermekle eleştirmektedir.

 

Yeni strateji, bu hatalı yaklaşımları reddederek, ulusal egemenliğin korunması, güç yoluyla barışın sağlanması, ekonomik güvenliğin tesisi ve müttefiklerle adil bir yük paylaşımı gibi temel sütunlar üzerine inşa edilmiştir. Stratejinin ana öncelikleri arasında kitle göçü çağının sona erdirilmesi, Amerikan sınırlarının tam kontrol altına alınması, Amerikan sanayisinin yeniden canlandırılması ve Çin gibi aktörlerle olan ekonomik ilişkilerin yeniden dengelenmesi bulunmaktadır.

 

Bölgesel olarak strateji, Batı Yarımküre'de Monroe Doktrini'nin "Trump Ek Maddesi" ile Amerikan üstünlüğünü yeniden tesis etmeyi, Asya'da ekonomik rekabeti kazanırken askeri çatışmayı caydırmayı, Avrupa'nın medeniyet özgüvenini yeniden kazanmasına ve kendi savunmasının sorumluluğunu üstlenmesine yardımcı olmayı ve Orta Doğu'da "bitmeyen savaşlardan" kaçınarak yükleri bölgesel ortaklara kaydırmayı hedeflemektedir. Belge, Başkan Trump'ın diplomatik başarılarına, özellikle de ikinci döneminin ilk sekiz ayında sekiz küresel çatışmada barışı sağlamasına ve NATO müttefiklerini savunma harcamalarını GSYİH'lerinin %5'ine çıkarma taahhüdünde bulunan Lahey Taahhüdü'ne vurgu yapmaktadır.

 

I. Stratejinin Temel Felsefesi ve İlkeleri

 

A. "Önce Amerika": Pragmatik Bir Yaklaşım

 

Strateji, dış politikayı "Önce Amerika" ilkesi etrafında yeniden şekillendirmektedir. Bu yaklaşım, geleneksel siyasi ideolojilere dayanmak yerine, pragmatik, gerçekçi, ilkeli, müdahaleci olmadan güçlü ve pasif olmadan ölçülü olarak tanımlanmaktadır. Temel motivasyon, Amerika için en iyi olanı hayata geçirmektir. Başkan Trump'ın, hem ilk dönemindeki Abraham Anlaşmaları gibi tarihi başarıları hem de ikinci döneminin sadece sekiz ayında sekiz farklı küresel çatışmada (Kamboçya-Tayland, Kosova-Sırbistan, Kongo Demokratik Cumhuriyeti-Ruanda, Pakistan-Hindistan, İsrail-İran, Mısır-Etiyopya, Ermenistan-Azerbaycan ve Gazze) barışı sağlaması bu yaklaşımın etkinliğinin kanıtı olarak sunulmaktadır.

 

B. Geçmiş Politikaların Eleştirisi

 

Belge, Soğuk Savaş sonrası Amerikan stratejilerinin ciddi şekilde yoldan çıktığını belirtmektedir. Bu stratejiler şu şekilde eleştirilmektedir:

 

• Odak Eksikliği: Stratejiler, somut planlar yerine, önceliklendirilmemiş "dilek listeleri" haline gelmiştir.

 

• Küresel Hakimiyet Yanılgısı: Amerikan dış politika elitleri, kalıcı bir Amerikan küresel hakimiyetinin ülke çıkarlarına en uygun olduğuna dair yanlış bir inanca kapılmışlardır.

 

 

• Aşırı Yüklenme: Elitler, Amerikan halkının ulusal çıkarlarla bağlantı kuramadığı küresel yükleri sonsuza dek omuzlama isteğini ve ülkenin hem büyük bir refah devletini hem de devasa bir askeri-diplomatik kompleksi finanse etme kapasitesini abartmışlardır.

 

• Yanlış Ekonomik Bahisler: Küreselleşme ve "serbest ticaret" üzerine yapılan yanlış bahisler, Amerikan ekonomik ve askeri üstünlüğünün temelini oluşturan orta sınıfı ve sanayi tabanını aşındırmıştır.

 

 

• Müttefiklerin Sorumsuzluğu: Müttefiklerin ve ortakların kendi savunma maliyetlerini Amerikan halkının üzerine yıkmalarına ve ABD'yi kendi çıkarlarına hizmet eden ancak Amerika için önemsiz olan çatışmalara çekmelerine izin verilmiştir.

 

C. Yönlendirici İlkeler

 

Strateji, aşağıdaki temel ilkeler üzerine kuruludur:

 

• Odaklanmış Ulusal Çıkar Tanımı: Dış politika, Amerika'nın temel ulusal güvenlik çıkarlarına odaklanmalıdır. Her konuya odaklanmak, hiçbir şeye odaklanmamak anlamına gelir.

 

• Güç Yoluyla Barış: Güç, en iyi caydırıcıdır. Güçlü bir ekonomi, ileri teknoloji ve dünyanın en yetenekli ordusu, barışı korumanın temelidir.

 

 

• Müdahalecilikten Kaçınma Eğilimi: Diğer ulusların işlerine müdahale etmemek temel bir tercih olmalıdır. Müdahale için çıta yüksek tutulmalıdır.

 

• Esnek Realizm: Politika, diğer uluslarla ilişkilerde neyin mümkün ve arzu edilir olduğu konusunda gerçekçi olmalıdır. Farklı yönetim sistemlerine sahip ülkelerle, onlara sosyal değişim dayatmadan iyi ilişkiler sürdürülebilir.

 

• Ulusların Önceliği: Dünyanın temel siyasi birimi ulus-devlettir. Tüm ulusların kendi çıkarlarını önceliklendirmesi ve egemenliklerini koruması doğal ve adildir.

 

• Egemenlik ve Saygı: ABD, ulusötesi kuruluşların erozyonuna, dış güçlerin ifade özgürlüğünü kısıtlama girişimlerine ve göç sisteminin manipülasyonuna karşı kendi egemenliğini tavizsiz bir şekilde koruyacaktır.

 

• Güç Dengesi: Hiçbir ülkenin ABD çıkarlarını tehdit edecek kadar baskın hale gelmesine izin verilmeyecektir. ABD, küresel ve bölgesel güç dengelerini korumak için müttefikleriyle birlikte çalışacaktır.

 

• Amerikalı İşçi Yanlısı Politika: Refahın geniş tabanlı ve yaygın olduğu bir ekonomi yeniden inşa edilmelidir. Öncelik Amerikalı işçilerdir.

 

• Adalet: ABD, askeri ittifaklardan ticari ilişkilere kadar diğer ülkeler tarafından adil muamele görmekte ısrar edecektir. "Bedavacılığa" artık tolerans gösterilmeyecektir.

 

• Yetkinlik ve Liyakat: Liyakat ve yetkinlik, Amerikan refahı ve güvenliği için hayati önemdedir. Bu değerleri grup kimliğiyle değiştirmeyi amaçlayan radikal ideolojiler reddedilmelidir.

 

II. Amerika'nın Stratejik Hedefleri ve Öncelikleri

 

A. Kapsamlı Ulusal Hedefler

 

Strateji, ABD'nin genel hedeflerini şu şekilde sıralamaktadır:

 

• Askeri Üstünlük: Dünyanın en güçlü, ölümcül ve teknolojik olarak gelişmiş ordusunu kurmak. Bu, sağlam ve modern bir nükleer caydırıcılık ve Amerikan anavatanı için bir "Altın Kubbe" (Golden Dome) füze savunma sistemini içermektedir.

 

• Ekonomik Güç: Dünyanın en güçlü, dinamik ve yenilikçi ekonomisini sürdürmek. Bu, sağlam bir sanayi tabanı, yeniden sanayileşme ve tedarik zincirlerinin kontrolünü gerektirir.

 

• Enerji Hakimiyeti: ABD'yi sadece kendi ekonomik büyümesini beslemekle kalmayıp, aynı zamanda önde gelen bir ihracat endüstrisi haline getirecek, dünyanın en güçlü enerji sektörüne sahip bir ülke yapmak.

 

• Teknolojik Liderlik: Dünyanın bilimsel ve teknolojik olarak en gelişmiş ülkesi olarak kalmak ve fikri mülkiyeti yabancı hırsızlığa karşı korumak.

 

• Sınır Güvenliği: Sınırlar, göç sistemi ve ülkeye giriş yolları üzerinde tam kontrol sağlamak.

 

• Kültürel Sağlık: Amerikan manevi ve kültürel sağlığını, geçmişteki zaferlere ve kahramanlara değer veren, güçlü ve geleneksel ailelerin yetiştirdiği bir toplumla yeniden canlandırmak.

 

B. Dış Politika Öncelikleri

 

Belge, aşağıdaki temel dış politika önceliklerini belirlemektedir:

 

• Kitle Göçü Çağının Sona Ermesi: Sınır güvenliği, ulusal güvenliğin birincil unsurudur. Bir ülkenin sınırlarına kimin, ne sayıda ve nereden gireceği, o ulusun geleceğini tanımlar. Kitle göçünün yarattığı sosyal gerilimler, artan suç oranları ve ulusal güvenlik tehditleri nedeniyle bu dönemin sona ermesi gerekmektedir.

 

• Temel Hak ve Özgürlüklerin Korunması: Hükümetin korkutucu güçleri, Amerikan vatandaşlarının Tanrı vergisi doğal haklarını ihlal etmek için asla kötüye kullanılmamalıdır. Özellikle ifade, din ve vicdan özgürlüğü gibi temel haklar korunmalıdır.

 

• Yük Paylaşımı ve Yük Aktarımı: ABD'nin tüm dünya düzenini tek başına desteklediği günler sona ermiştir. Zengin müttefikler, kendi bölgelerinin sorumluluğunu üstlenmeli ve kolektif savunmaya çok daha fazla katkıda bulunmalıdır. Başkan Trump tarafından belirlenen ve NATO ülkelerinin GSYİH'lerinin %5'ini savunmaya harcamalarını taahhüt eden Lahey Taahhüdü bu yeni standardı temsil etmektedir.

 

• Barış Yoluyla Yeniden Hizalanma: Başkan'ın yönlendirmesiyle barış anlaşmaları aramak, istikrarı artırmanın, Amerika'nın küresel etkisini güçlendirmenin ve ülkeleri ABD çıkarları doğrultusunda yeniden hizalamanın etkili bir yoludur.

 

• Ekonomik Güvenlik: Bu, ulusal güvenliğin temelidir ve şu alanlara odaklanacaktır:

 

• Dengeli Ticaret: Ticaret açıkları azaltılacak, adil ve karşılıklı ticaret anlaşmaları hedeflenecektir.

 

• Kritik Tedarik Zincirlerinin Güvence Altına Alınması: ABD, savunması veya ekonomisi için gerekli olan hiçbir temel bileşen için dış bir güce bağımlı olmamalıdır.

 

• Yeniden Sanayileşme: Üretim "kıyıya geri getirilecek" (re-shore) ve kritik teknoloji sektörlerine yatırım yapılacaktır.

 

• Savunma Sanayi Tabanının Canlandırılması: Düşük maliyetli tehditlere karşı güçlü ve uygun fiyatlı savunma sistemleri geliştirmek ve üretmek için ulusal bir seferberlik gereklidir.

 

• Enerji Hakimiyeti: Petrol, gaz, kömür ve nükleer enerjide Amerikan hakimiyetini yeniden tesis etmek stratejik bir önceliktir. Avrupa'ya zarar veren "iklim değişikliği" ve "Net Sıfır" ideolojileri reddedilmektedir.

 

• Finans Sektörü Hakimiyetinin Korunması: Dünyanın lider finans ve sermaye piyasaları olarak ABD'nin konumu korunmalı ve güçlendirilmelidir.

 

III. Bölgesel Stratejiler

 

A. Batı Yarımküre: Monroe Doktrini'ne Trump Ek Maddesi

 

ABD, Batı Yarımküre'deki Amerikan üstünlüğünü yeniden tesis etmek için Monroe Doktrini'ni yeniden ileri sürecek ve uygulayacaktır. Bu "Trump Ek Maddesi", Yarımküre dışı rakiplerin bölgede askeri yetenekler konumlandırmasını veya stratejik varlıklara sahip olmasını engelleyecektir. Strateji, "Dahil Et ve Genişlet" (Enlist and Expand) olarak özetlenmektedir:

 

• Dahil Et: Göçü kontrol etmek, uyuşturucu akışını durdurmak ve istikrarı güçlendirmek için bölgedeki mevcut dostlar ve ortaklar görevlendirilecektir. Gerekirse kartelleri yenmek için ölümcül güç kullanımı da dahil olmak üzere askeri varlık yeniden düzenlenecektir.

 

• Genişlet: Bölgedeki ortaklık ağı genişletilecek ve ABD'nin bölgenin tercih edilen ekonomik ve güvenlik ortağı olması sağlanacaktır. Yarımküre dışı rakiplerin, özellikle limanlar, altyapı ve stratejik varlıklar üzerindeki etkileri, Amerikan finans ve teknoloji gücü kullanılarak geri püskürtülecektir.

 

B. Asya: Ekonomik Geleceği Kazanmak, Askeri Çatışmayı Önlemek

 

Strateji, Çin'e yönelik geçmişteki yanlış varsayımları (piyasaları açmanın Çin'i liberalleştireceği inancı) reddetmektedir. Öncelik, ekonomik geleceği kazanırken askeri bir çatışmayı caydırmaktır.

 

• Ekonomik Odak: ABD'nin Çin ile ekonomik ilişkisi, karşılıklılık ve adalet temelinde yeniden dengelenecektir. Yırtıcı sübvansiyonlar, adil olmayan ticaret uygulamaları, fikri mülkiyet hırsızlığı ve tedarik zinciri tehditleri sona erdirilecektir. ABD (30 trilyon dolarlık ekonomi) ve müttefikleri (35 trilyon dolarlık ekonomi), toplamda dünya ekonomisinin yarısından fazlasını oluşturarak bu ekonomik gücü ortak çıkarlar için kullanacaktır.

 

• Askeri Caydırıcılık: Tayvan üzerindeki bir çatışmayı caydırmak, özellikle adanın yarı iletken üretimindeki hakimiyeti ve stratejik konumu nedeniyle bir önceliktir. ABD, Birinci Ada Zinciri'ndeki herhangi bir saldırganlığı engelleyebilecek bir ordu inşa edecektir. Ancak Japonya ve Güney Kore gibi müttefikler, kolektif savunma için çok daha fazla harcama yapmalı ve yatırımda bulunmalıdır.

 

C. Avrupa: Avrupa'nın Büyüklüğünü Teşvik Etmek

 

Belge, Avrupa'nın sorunlarının yetersiz askeri harcamalardan daha derin olduğunu savunmaktadır. Temel sorunlar arasında ekonomik gerileme (küresel GSYİH payı 1990'da %25 iken bugün %14'e düşmüştür), siyasi özgürlüğü ve egemenliği aşındıran ulusötesi organlar, kıtayı dönüştüren göç politikaları, düşen doğum oranları ve "medeniyet özgüveninin" kaybı yer almaktadır.

 

• Stratejik Hedefler: ABD, Avrupa'nın mevcut gidişatını düzeltmesine yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Öncelikler arasında Ukrayna'daki savaşın hızlı bir şekilde sona erdirilmesi, Rusya ile stratejik istikrarın yeniden kurulması, Avrupa'nın kendi savunmasının birincil sorumluluğunu üstlenmesi ve vatansever Avrupalı partilerin yükselişinin desteklenmesi bulunmaktadır.

 

• NATO: NATO'nun sürekli genişleyen bir ittifak olduğu algısı sona erdirilmelidir.

 

D. Orta Doğu: Yükleri Kaydırmak, Barışı İnşa Etmek

 

Orta Doğu artık Amerikan dış politikasının merkezinde yer almamaktadır. Bunun nedenleri ABD'nin net bir enerji ihracatçısı olması, bölgedeki süper güç rekabetinin azalması ve çatışma dinamiklerinin değişmesidir.

 

• Değişen Dinamikler: Bölgenin ana istikrarsızlaştırıcı gücü olan İran, İsrail'in eylemleri ve Başkan Trump'ın Haziran 2025'teki "Gece Yarısı Çekici Operasyonu" (Operation Midnight Hammer) ile önemli ölçüde zayıflatılmıştır. İsrail-Filistin çatışması, Başkan Trump'ın müzakere ettiği ateşkes ve rehine serbest bırakılması sayesinde ilerleme kaydetmiştir.

 

• Yeni Yaklaşım: ABD, "ulus inşası" savaşlarından kaçınarak yükleri bölgesel ortaklara kaydıracaktır. Odak noktası, Abraham Anlaşmalarını genişletmek, bölgeyi bir yatırım ve ortaklık alanına dönüştürmek ve Körfez ülkelerinin geleneksel yönetim biçimlerine saygı duymaktır.

 

E. Afrika: Yardımdan Yatırıma Geçiş

 

Afrika'ya yönelik politika, liberal ideoloji yayma odaklı olmaktan çıkıp ticaret ve yatırım odaklı bir ilişkiye dönüşecektir.

 

• Odak Alanları: ABD, çatışmaları çözmek (örneğin, Kongo Demokratik Cumhuriyeti-Ruanda), karşılıklı yarar sağlayan ticari ilişkiler geliştirmek ve Afrika'nın doğal kaynaklarını ve ekonomik potansiyelini kullanmak için seçilmiş ülkelerle ortaklık kuracaktır. Enerji sektörü ve kritik mineral geliştirme, ABD yatırımı için acil fırsat alanları olarak belirlenmiştir. Uzun vadeli Amerikan askeri varlığından veya taahhütlerinden kaçınılacaktır.

 

Strateji Belgesinin tam metni  için tıklayınız

 

Kaynak: https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2025/12/2025-National-Security-Strategy.pdf (08.12.2025 tarihinde ulaşılmıştır)

 

Yazarın diğer yazıları için tıklayınız