izmit escort | izmit escort | escort izmit | escort izmit
Bugun...


Dr. Abdullah Köktürk

facebook-paylas
Demokrasi Üzerine
Tarih: 03-06-2020 00:28:00 Güncelleme: 03-06-2020 00:30:00


 

Demokrasi de, faşizm veya sosyalizm gibi kapitalist üretim sistemi sonucu oluşan kavramlardan birisidir. Tabi burada kelimenin kökenini aldığı eski Yunan Demokrasilerinden bahsetmiyoruz. Bahsettiğimiz, kapitalizmin ideolojisi olan liberalizmden türeyen “liberal demokrasi”dir.

Sınıflı toplumların kuralı, üretenin yönetiyor olmasıdır. Bu “üreten yönetir” kuralına göre ilk çağda, en büyük üretici güç olan kölelere sahip olanlar kuralları koyardı. Feodalizmde ise, en büyük üretici güç olan toprağa sahip olan senyörler ve lordlar ülkede kral bile bulunsa yönetim yetkilerinin çoğunu elinde bulundurmuşlar, eğitim, hukuk hatta askerliği kontrol altında tutmuşlardır. Üreten yönetir tabiri, üretim aracı sahipliği anlamında kullanılmıştır. Yoksa kapitalizmde üreten işçidir. Köleci toplumda köle, feodalizmde de en büyük üretim aracı toprak ve bunu işleyen serflerdir. Ancak kuralı üretim aracına sahip olan koyar.

Feodalizm çok çeşitli sebepler ile (veba salgınları, iklimsel değişimler vb)  krize girmiş, öncelikle ev üretimi daha sonra makine üretimi ile gelişen kapitalist üretim, şehir burjuvazisini oluşturmuştur. Yeni üretim sisteminden gelen bu sınıf öncelikle vergilerin konduğu şehir parlementolarında söz sahibi olmak istemiştir.  Yani demokrasi, üretim ilişkilerinin gelişimi sonucu, en büyük üretici güç haline gelen burjuvazi tarafından talep edilmiştir. Burada önemli olan üretimin denetlenmesi gibi, yönetimin de burjuvazi tarafından denetlenebilir olmasıdır. Kapitalist üretim sistemi üzerinde şekillenen liberal ideoloji, bilhassa Fransız devriminden sonra muhafazakar ve sosyalist fikirlere hakimiyet sağlayarak, kapitalizmin başat ideolojisi olmuştur. Hürriyet, hayat hakkı ve mülkiyet üçlüsü ile sembolize edilen liberalizmin yönetim şekli de “liberal demokrasidir”. Liberal demokrasinin birinci özelliği de denetlenebilir olmaktır

 

Liberal Demokrasilerin En Önemli Şartı Serbest Piyasaya Sahip Olmaktır

Liberal demokrasilerin en önemli özelliklerinden birisi de ekonomilerinin serbest piyasaya dayanma zorunluluğudur.  Liberal demokrasinin serbest piyasaya ihtiyacı olduğu kadar, serbest piyasanın demokrasiye ihtiyacı yoktur. Yani tüm liberal demokrasiler serbest piyasa ekonomisine sahip iken, serbest piyasa ekonomisine sahip diktatörlükler olabilir. Örneğin Güney Kore yıllarca serbest piyasa ekonomisine dayalı bir diktatörlük olarak yönetilmiştir.

Liberalizmin tarihsel sürecine baktığımızda ilk başlarda demokrasinin liberalizm için iyi kabul edilen bir şey olmadığı görülmektedir. Hatta “Demokrasi bir zamanlar kötü bir sözcüktü”[i]. Demokratik katılımın piyasa ekonomisine zarar vereceği düşüncesi 19. Yüzyl düşünürleri arasında da hakim bir düşünceydi. Hatta J. S. Mill’in işçi sınıfının bir çoğunluk etkisine sahip olmasını önleyecek bir oy verme sistemi önerdiği bilinmektedir.

Bugün demokratik batı ülkeleri daha önce sağlam bir serbest piyasa ve liberal ekonomik temel oluşturmamış olsalardı, belki de hiçbir zaman demokratik olmayacaklardı. Bugünkü liberal demokrasiler önce liberal, sonra da demokratik oldular. Bir başka deyişle, batı dünyasına demokrasiden önce sermayeye, rekabete, piyasaya dayanan bir toplum ve siyaset yerleşmişti.

Buradan liberal demokrasilerin kökeninde serbest piyasanın bulunduğunu görüyoruz. Demokrasiye sahip olmak için önce serbest piyasa sahip olmak gerekir hipotezimizi eski Sovyet Cumhuriyetleri üzerinden sınayabiliriz. Aynı tarihlerde (1989-1990) komünizmden uzaklaşan bu ülkelerden bazıları kısa zamanda liberal demokrasi ile tanışıp AB üyesi olurken, diğerleri 30 yıl geçmesine rağmen demokrasi ile tanışamamışlardır. Polonya, Macaristan, Çekoslovakya, Bulgaristan ve Romanya demokratik ülkelere dönüşürken, Doğudaki Türk Cumhuriyetleri otoriter rejimlerden kurtulamamışlardır. Çünkü Batıdaki ülkeler 1945 de sosyalist ekonomiye geçtiklerinde geçmişlerinde uzun süreli bir serbest piyasa hikayeleri vardı. Bu nedenle 45 yıl sonra tekrar bu kültürlerine geri dönebilmeleri kolay olmuş, doğudaki eski Sovyet Cumhuriyetlerininin temellerinde ve kültürlerinde serbest piyasa olmadığından demokrasi mücalelerinde başarısız olmuşlardır. Bunun temelinde sosyalizme geçişlerinin 1920’ler olması ve ortak mülkiyet kültürünün bu cumhuriyetlerde sosyalizm öncesi de bulunmasının rolü olduğunu değerlendiriyorum.

 

Piyasa Toplumunun İlk Gereksinmesi Demokratik Olan Değil, Liberal Devletti

Liberal demokrasi kapitalizmin gelişmesinin çok geç bir döneminde oluşmuştur. Çünkü piyasa toplumunun ilk gereksinmesi liberal devletti, demokratik olan değil. Demokratik oy hakkı, ancak, kapitalist piyasa toplumunun ürünü olan işçi sınıfı rekabete girerek, rekabet süreci içinde bir ağırlığı olması gerektiğini talep edebilecek derecede güçlendiğinde bu düzene eklenmiştir. Bundan dolayı liberal demokrasi başarılı bir biçimde gelişen kapitalist piyasa toplumlarının özgün bir ürünüdür.

Liberalizm gelişirken tüm kurumları kendi lehine dönüştürmüş, büyük topraklara sahip olarak dini bir feodalite kurumu olan kilisenin üretim güçlerinin gelişmesini engellemesi ve ekonomik hayata müdahalesi ise Protestanlık ile aşılmaya çalışılmıştır.[ii]

 

Sadece Seçimlerin Olması Demokrasi İçin Yeterli Değildir

Demokratik olmayıp, demokrasi varmış gibi davranan ülkelerde seçimler tek yeter şartmış gibi gözükürken, serbest, güvenli ve temsileyette adaleti sağlayan seçimlerin olması liberal demokrasilede sadece şartlardan birisidir. Oy hakkının yirminci yüzyılın başlarına kadar sadece üretim aracı sahiplerine tanınmış olması oy hakkının burjuva karakterini göstermektedir. İngiltere’de 1832’de yetişkin nüfusun yüzde 4’ü, 1867’de ise yüzde 8’i oy hakkına sahip olabilmiş, sadece erkekleri kapsayan oy hakkının gerçekleşmesi için 1918’e kadar beklenmiştir. Kitlelerin siyasal sürece dahil olmaları, kapitalist ekonomik ve toplumsal ilişkilerinin yeniden üretiminin, uygun anayasal mekanizmalar yoluyla güvence altına alınmasından sonra gerçekleşmiştir.[iii] Seçimlerin düzenli aralıklarla tekrarlanması ve birden çok siyasal partinin var olmasının yanında,  seçmenlerin seçim yoluyla iktidarın değişeçeğine inanıyor olması da o ülkede demokrasinin göstergelerinden birisidir.

 

Demokrasilerde Temel Haklar Güvence Altına Alınmış Olmalıdır

Liberal demokrasinin olmaz ise olmazlarından birisi de, ülke vatandaşlarının temel kamu hakları güvence altına alınmış olmasıdır. Düşünce, örgütlenme ve gösteri hakkı yanında demokratik ülkelerde basın özgür olmalı, hükümetlerce medyaya baskı uygulanmamalıdır.

Liberal demokrasinin ölçekleri bunlardır. Herkes bu ölçekleri kendi ülkesine uygulayarak, ülkelerinde demokrasi olup olmadığını belirleyebilir. Bu sayılanlardan biri veya birkaçı eksik ise o ülkede demokrasi olduğunun söylenebilmesi mümkün değildir.

 

 

[i] Crawford Brough Machperson, Demokrasinin Gerçek Dünyası, Ankara, Birey ve Toplum Yayınları, 1984, s. 7.

[ii] Max Weber, Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu, (çe. Gülistan Solmaz),Ankara, alter Yayıncılık, 2011.

[iii] Samuel Bowles ve Herbert Gintis, Demokrasi ve Kapitalizm, (çev. Osman Akınhay), İstanbul, Ayrıntı Yayınları, 1986, ss. 84-92.



Bu yazı 5878 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Alanyaspor 6 5 0 1 15 2 16 +13
2 Fenerbahçe 6 4 0 2 10 5 14 +5
3 Galatasaray 6 3 2 1 8 5 10 +3
4 Fatih Karagümrük 6 2 2 2 9 7 8 +2
5 Kasımpaşa 6 2 2 2 4 3 8 +1
6 Antalyaspor 6 2 2 2 6 8 8 -2
7 Yeni Malatyaspor 6 2 2 2 6 9 8 -3
8 Göztepe 6 1 1 4 10 7 7 +3
9 BB Erzurumspor 5 2 2 1 7 6 7 +1
10 Sivasspor 4 2 1 1 5 4 7 +1
11 Başakşehir FK 6 2 3 1 7 7 7 0
12 Gaziantep FK 6 1 1 4 8 9 7 -1
13 Hatayspor 4 2 1 1 3 6 7 -3
14 Konyaspor 5 1 1 3 5 3 6 +2
15 Kayserispor 5 2 3 0 4 8 6 -4
16 Çaykur Rizespor 5 1 2 2 7 8 5 -1
17 Trabzonspor 6 1 3 2 6 10 5 -4
18 Denizlispor 5 1 2 2 3 7 5 -4
19 Beşiktaş 4 1 2 1 5 7 4 -2
20 Gençlerbirliği 5 1 3 1 3 6 4 -3
21 MKE Ankaragücü 4 0 3 1 4 8 1 -4
Takım O G M B A Y P AV
1 Tuzlaspor 7 5 0 2 16 7 17 +9
2 İstanbulspor 7 5 1 1 15 6 16 +9
3 Adana Demirspor 7 4 1 2 14 6 14 +8
4 Samsunspor 7 4 1 2 11 7 14 +4
5 Ankara Keçiörengücü 7 4 2 1 8 6 13 +2
6 Altınordu 7 4 2 1 11 10 13 +1
7 Giresunspor 6 3 1 2 11 10 11 +1
8 Altay 6 3 2 1 10 4 10 +6
9 Balıkesirspor 7 3 3 1 8 9 10 -1
10 Adanaspor 7 2 2 3 10 9 9 +1
11 Bursaspor 6 2 3 1 11 11 7 0
12 Akhisarspor 6 1 2 3 4 4 6 0
13 Bandırmaspor 7 1 4 2 6 11 5 -5
14 Menemenspor 6 1 3 2 6 11 5 -5
15 Ümraniyespor 7 1 4 2 8 15 5 -7
16 Ankaraspor 7 1 5 1 4 12 4 -8
17 Eskişehirspor 7 0 4 3 2 13 3 -11
18 Boluspor 6 0 4 2 4 8 2 -4
Takım O G M B A Y P AV
1 Turgutluspor 6 5 1 0 6 3 15 +3
2 Serik Belediyespor 6 4 0 2 11 2 14 +9
3 Eyüpspor 6 4 1 1 12 6 13 +6
4 Van Spor 6 3 1 2 4 3 11 +1
5 Kırklarelispor 6 2 0 4 7 1 10 +6
6 Karacabey Belediyespor 6 3 2 1 7 4 10 +3
7 Elazığspor 6 3 2 1 9 8 10 +1
8 Bayburt Özel İdare Spor 5 3 2 0 6 5 9 +1
9 Sakaryaspor 6 2 1 3 5 4 9 +1
10 Tarsus İdman Yurdu 6 2 1 3 10 10 9 0
11 Etimesgut Belediyespor 6 2 2 2 5 4 8 +1
12 Mamak FK 6 2 2 2 6 6 8 0
13 Kırşehir Belediyespor 6 2 2 2 5 5 8 0
14 Pendikspor 6 2 3 1 10 8 7 +2
15 Pazarspor 6 2 4 0 9 15 6 -6
16 Sivas Belediyespor 5 1 2 2 7 7 5 0
17 Bodrumspor 6 1 4 1 7 9 4 -2
18 1922 Konyaspor 6 1 4 1 3 5 4 -2
19 Kastamonuspor 6 0 4 2 6 14 2 -8
20 Kardemir Karabükspor 6 0 6 0 2 18 0 -16
Takım O G M B A Y P AV
1 1928 Bucaspor 5 4 1 0 12 4 12 +8
2 Diyarbekirspor 5 4 1 0 7 2 12 +5
3 Fatsa Belediyespor 5 4 1 0 7 3 12 +4
4 Çankaya FK 5 4 1 0 8 5 12 +3
5 Arnavutköy Belediye 5 3 0 2 6 3 11 +3
6 Belediye Derincespor 5 2 1 2 7 5 8 +2
7 Ofspor 5 2 1 2 8 7 8 +1
8 Yeşilyurt Belediyespor 5 2 2 1 8 6 7 +2
9 Kızılcabölükspor 5 2 2 1 8 7 7 +1
10 Artvin Hopaspor 5 2 2 1 6 7 7 -1
11 Edirnespor 5 2 3 0 6 8 6 -2
12 Payasspor 5 1 3 1 3 6 4 -3
13 Nevşehir Belediyespor 5 1 4 0 4 8 3 -4
14 1877 Alemdağspor 5 0 3 2 2 8 2 -6
15 Kemerspor 2003 5 0 4 1 5 10 1 -5
16 Manisaspor 5 0 4 1 3 11 1 -8
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/10/2020 Denizlispor vs Beşiktaş
 26/10/2020 Sivasspor vs Çaykur Rizespor
 30/10/2020 Fatih Karagümrük vs BB Erzurumspor
 30/10/2020 Trabzonspor vs Kasımpaşa
 31/10/2020 Gençlerbirliği vs Gaziantep FK
 31/10/2020 Göztepe vs Alanyaspor
 31/10/2020 Galatasaray vs MKE Ankaragücü
 01/11/2020 Çaykur Rizespor vs Kayserispor
 01/11/2020 Konyaspor vs Başakşehir FK
 01/11/2020 Beşiktaş vs Yeni Malatyaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/10/2020 Akhisarspor vs Bursaspor
 26/10/2020 Boluspor vs Menemenspor
 30/10/2020 Balıkesirspor vs Adanaspor
 30/10/2020 Tuzlaspor vs Altay
 31/10/2020 Giresunspor vs Ümraniyespor
 31/10/2020 Bursaspor vs Boluspor
 31/10/2020 Menemenspor vs Ankaraspor
 31/10/2020 Altınordu vs Bandırmaspor
 01/11/2020 Ankara Keçiörengücü vs İstanbulspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 28/10/2020 Etimesgut Belediyespor vs Serik Belediyespor
 28/10/2020 Eyüpspor vs Pendikspor
 28/10/2020 Kastamonuspor vs Bayburt Özel İdare Spor
 28/10/2020 Kırklarelispor vs Kırşehir Belediyespor
 28/10/2020 Pazarspor vs Karacabey Belediyespor
 28/10/2020 Sakaryaspor vs Sivas Belediyespor
 28/10/2020 Tarsus İdman Yurdu vs Mamak FK
 28/10/2020 Turgutluspor vs Kardemir Karabükspor
 28/10/2020 Van Spor vs Bodrumspor
 28/10/2020 1922 Konyaspor vs Elazığspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 28/10/2020 Payasspor vs 1928 Bucaspor
 29/10/2020 Arnavutköy Belediye vs Artvin Hopaspor
 29/10/2020 Belediye Derincespor vs Nevşehir Belediyespor
 29/10/2020 Edirnespor vs Fatsa Belediyespor
 29/10/2020 Kemerspor 2003 vs Çankaya FK
 29/10/2020 Manisaspor vs 1877 Alemdağspor
 29/10/2020 Ofspor vs Yeşilyurt Belediyespor
 29/10/2020 Diyarbekirspor vs Kızılcabölükspor
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar

Türkiye'de Açıklanan Corona Sonuçlarına İnanıyor musunuz?


NAMAZ VAKİTLERİ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI