"ABD'de milyonlarca etnik köken tek devlet altında birleşirken, Türkiye için neden farklı bir gelecek tasarlanıyor?"

Türkiye'de uzun yıllardır etnik kimlikler, anadilde eğitim, kültürel haklar ve özerklik talepleri tartışılmaktadır. Bu talepleri savunanlar bunları demokrasi ve özgürlük kapsamında değerlendirirken, karşı çıkanlar ise sürecin görünen taleplerden çok daha farklı sonuçlar doğurabileceğini düşünmektedir.

Bu görüşe göre tarihte birçok devlet, dış müdahalelerden çok içeride oluşturulan etnik ve kimlik temelli ayrışmalar yoluyla zayıflatılmıştır. Bu nedenle günümüzde yaşanan tartışmalar yalnızca bireysel haklar çerçevesinde değil, devletlerin geleceği ve toplumsal bütünlüğü açısından da değerlendirilmektedir.

Bu noktada dikkat çeken en önemli sorulardan biri şudur: Etnik haklar ve özerklik taleplerini destekleyen ülkeler, aynı uygulamaları kendi ülkelerinde neden hayata geçirmemektedir?

Amerika Birleşik Devletleri nüfusuna bakıldığında milyonlarca farklı etnik kökenden insanın aynı devlet yapısı içerisinde yaşadığı görülmektedir. ABD'de 40 milyondan fazla Alman kökenli, 30 milyondan fazla İngiliz kökenli, 30 milyondan fazla İrlanda kökenli ve milyonlarca farklı etnik gruptan vatandaş yaşamaktadır. Ayrıca çok büyük bir Hispanik nüfus da bulunmaktadır.

Buna rağmen etnik kökenlere göre özerk bölgeler kurulmamış, ayrı yönetim modelleri oluşturulmamış ve ortak devlet yapısından vazgeçilmemiştir. Alman kökenliler nüfus bakımından en büyük Avrupa kökenli topluluklardan biri olmasına rağmen ülkenin dili Almanca üzerine inşa edilmemiş, ortak bir kamu düzeni ve ortak bir devlet anlayışı korunmuştur.

Bu nedenle Türkiye'deki birçok kişi şu soruyu sormaktadır:

ABD kendi sınırları içinde ortak vatandaşlık anlayışını savunurken, Türkiye söz konusu olduğunda neden farklı bir modeli desteklemektedir?

Bu görüşü savunanlara göre Türkiye'de önce kültürel haklar gündeme getirilmekte, ardından anadilde eğitim talepleri öne çıkarılmakta, sonrasında ise özerklik ve yerel yönetimlerin genişletilmesi talepleri tartışmaya açılmaktadır.

Yine bu bakış açısına göre süreç yalnızca Kürt meselesiyle sınırlı değildir. Önce Kürt hakları denilmekte, ardından aynı hakların Araplar için de tanınması gerektiği ileri sürülmektedir. Böylelikle etnik kimlikler merkezinde yeni siyasi ve idari talepler ortaya çıkmaktadır.

Bu görüşü savunanlar, Türkiye Cumhuriyeti'nin temelinin etnik grupların ayrı ayrı siyasi yapılanmaları üzerine değil, ortak vatandaşlık ve ortak devlet anlayışı üzerine kurulduğunu ifade etmektedir. Bu nedenle her yeni talebin, bir sonraki talebin önünü açabileceği yönünde endişelerini dile getirmektedirler.

Bugün tartışılan konu yalnızca bir dil veya eğitim meselesi olarak görülmemektedir. Bu görüşe göre asıl mesele, Türkiye'nin gelecekte nasıl bir devlet yapısına sahip olacağıdır.

Önce anadilde eğitim, ardından özerklik ve daha sonra farklı etnik gruplar için benzer talepler... Sürecin sonunda nasıl bir siyasi yapı ortaya çıkacağı sorusu, bu tartışmaların merkezinde yer almaktadır.

ABD örneğinde görüldüğü üzere milyonlarca farklı etnik köken ortak bir devlet çatısı altında yaşamaktadır. Buna rağmen etnik kökene dayalı özerk yapılanmalar oluşturulmamış, ortak vatandaşlık anlayışı korunmuştur.

Bu nedenle temel soru şudur:

Bugün anadil, yarın özerklik... Peki ya sonra?

Bu görüşe göre Türkiye'nin geleceği; etnik kimlikler üzerinden yeni ayrımlar oluşturmakta değil, ortak vatandaşlık bilincini güçlendirmekte, hukuk önünde eşitliği sağlamakta ve farklı kökenlerden gelen insanları ortak bir millet anlayışı etrafında birleştirmekte yatmaktadır. Böylece hem toplumsal huzurun hem de devletin birlik ve bütünlüğünün korunabileceği savunulmaktadır.

Yazarın diğer yazıları için tıklayınız