Şiddetin Mazur Görülmesi: Toplumsal Bir Yanılgı

Toplum içinde saygı ve terbiye, bireyler arası ilişkilerin temelini oluşturur. Ancak bazı durumlarda, bu değerlerin açıkça ihlal edildiğine ve hatta bu ihlallerin çeşitli gerekçelerle görmezden gelindiğine şahit oluruz. Bir insanın adalet anlayışı, en çok zarar görmediği anlarda ortaya çıkar. Çünkü insan, çoğu zaman acıyı yaşamadığında onu küçümsemeye daha yatkındır. Özellikle sözlü ve fiziksel şiddetin bir arada bulunduğu durumlarda, mesele yalnızca bireysel bir sorun olmaktan çıkar, toplumsal bir yaraya dönüşür.

Şiddet uygulayan kişilerin davranışlarını “sinirliydi”, “sonradan pişman oldu” ya da “sağlık sorunları var” gibi gerekçelerle açıklamaya çalışmak, aslında sorunun kendisini derinleştirir. Çünkü bu tür yaklaşımlar, mağdur olan kişilerin yaşadığı zararı ikinci plana iterken, failin sorumluluğunu hafifletir. Oysa gerçek şu ki, hiçbir sağlık sorunu ya da anlık öfke patlaması, bir başkasına saygısızlık yapmayı veya şiddet uygulamayı haklı çıkarmaz. Psikolojik sorunu varsa toplum içinde olmaz ve tedavi edilmelidir.

Daha da dikkat çekici olan ise, bu tür davranışların çoğu zaman doğrudan mağdur olmayan kişiler tarafından tolere edilmesidir. “Bana yapılmadı” düşüncesiyle hareket eden bireyler, farkında olmadan şiddetin normalleşmesine katkı sağlar. Oysa adalet ve vicdan, yalnızca kişisel çıkarlar doğrultusunda değil, evrensel değerler çerçevesinde işletilmelidir.

Bir kişinin sonradan pişmanlık duyması elbette insani bir durumdur; ancak bu pişmanlık, yapılan eylemin sonuçlarını ortadan kaldırmaz. “pişmanım” söylemi, yalnızca bir savunma mekanizması olarak kalır.

Şiddet uygulayan kişiye rağmen onun bulunduğu ortama geri dönülmesi ve hatta onu savunur gibi davranılması; psikolojide bilişsel çelişki, travma bağı ve minnet duygusunun birleşimiyle açıklanır. Kişi, yaşadığı olumsuzluk ile gördüğü yardımı aynı anda anlamlandırmakta zorlandığı için, zihinsel gerilimi azaltmak adına şiddeti küçümser ve faili haklılaştırabilir. Bu durum, şiddetin normalleşmesine ve mağdurun davranışlarında tutarsızlık gibi görünen ancak aslında psikolojik savunma mekanizması olan tepkilere yol açar.

Toplumların sağlıklı bir şekilde varlığını sürdürebilmesi için, şiddetin her türüne karşı net bir duruş sergilenmelidir. Sessiz kalmak ya da bahane üretmek, sorunun bir parçası olmaktır. Bu nedenle, bireyler olarak hem kendimiz hem de çevremiz için saygı ve adalet temelinde hareket etmeli; yanlış olanı açıkça ifade etmekten çekinmemeliyiz.  Unutulmamalıdır ki, gerçek saygı yalnızca sözde değil, davranışlarda kendini gösterir.

Yazarın diğer yazıları için tıklayınız