Efendim, bugün insanlık tarihinin en az tekerlek kadar mühim, en az ateş kadar yakıcı ve en az atom bombası kadar yıkıcı o muazzam icadını masaya yatırıyoruz: Terlik.

Siz bakmayın onun kapı eşiğinde boynu bükük beklediğine; o aslında bir mühendislik harikası, bir konfor kalesi ve Türk annesinin elinde dünyanın en gelişmiş güdümlü füze sistemidir. Arkasından bakakaldığımız o "şap" sesinin genetik kodlarımıza işlenmiş bir hikayesi var. Gelin, ayaklarımızı yerden kesecek bu destana hep beraber dalalım.

TERLİĞİN İLK İCADI BİR KONFOR DEVRİMİ Mİ YOKSA KAÇIŞ PLANI MI?

Terliğin kökeni için tarihin tozlu raflarına, daha doğrusu tozlu mağara zeminlerine bakmamız gerekiyor. Arkeolojik bulgular bizi M.Ö. 4000’li yılların Mısır’ına ve Uzak Doğu’suna kadar götürüyor. Ama asıl hikaye ihtiyaçtan doğdu.

İnsanoğlu ayakkabıyı buldu bulmasına ama o kaba saba deri parçalarıyla evin içinde dolaşmak, sanki ayağında iki tane kütükle gezmek gibiydi. İlk terliğin, muhtemelen ayağını taşa vurmaktan bıkan veya sabah yataktan kalktığında soğuk zemine basınca "Aman sabahlar olmasın!" diyen bir antik çağ dâhisi tarafından bulunduğu rivayet edilir.

Özellikle Eski Mısır’da terlik bir statü sembolüydü. Firavunlar, papirüs yapraklarından örülmüş ince tabanlı terliklerle sarayda süzülürken, aslında "Ben dışarının çamuruna bulaşmayacak kadar asilim" mesajı veriyorlardı. Japonya’da ise "Uwabaki" geleneğiyle dışarının kirini içeri sokmamak bir namus meselesi haline gelmişti. Yani terlik, aslında medeniyetin "temizlik" ile imtihanından doğdu.

TERLİK NASIL YAPILIR? KUMAŞIN VE LASTİĞİN MUHTEŞEM DANSI

Bugün fabrikalarda saniyede bin tane üretilse de, gerçek bir terliğin yapım aşamaları aslında bir sanat dalıdır. Geleneksel bir terliğin anatomisi üç ana kısımdan oluşur:

1.  Taban: Eskiden kösele veya mantar olan bu kısım, şimdilerde kauçuk veya EVA denilen esnek maddelerden yapılıyor. (Annelere göre bu kısım, aerodinamik sürtünmeyi minimize eden "vuruş yüzeyi"dir.)

2.  Saya (Üst Kısım): Ayağı saran kadife, havlu kumaş veya deri bölüm. Burası terliğin "şefkat" kısmıdır.

3.  İç Astar: Ayağın terini alan, yumuşacık, pofuduk bölge.

Yapım aşamasında önce kalıplar çıkarılır, ardından taban ile üst kısım ya yüksek ısıdaki preslerle birleştirilir ya da el işçiliğiyle dikilir. Ama unutmayın, bir terliğin "ev terliği" vasfını kazanması için mutlaka birkaç ay boyunca o evin parkelerinde "şıp şıp" sesi çıkarması ve kullanıcısının ayak şeklini ezbere bilmesi gerekir.

TERLİK ÇEŞİTLERİNİN

PANTUFDAN TAKUNYAYA BİR SPEKTRUMU

Dünya üzerinde terlik çeşitliliği, biyolojik tür çeşitliliğinden fazladır:

* Pofuduk Hayvanlı Terlikler: Genelde üniversite öğrencilerinin veya "ruhu çocuk" kalanların tercih ettiği, yürürken tavşan kulakları sallanan modeller.

* Misafir Terliği: Genelde naylondan yapılan, giyenin ayağını terleten ama Türk misafirperverliğinin en büyük kanıtı olan o meşhur nesne.

* Ortopedik Klasikleri: Babaların vazgeçilmezi, anatomik, sert ve "evde otorite benim" diyen modeller.

* Takunya: Hamamların kralı. Çıkardığı sesle mahalleyi ayağa kaldıran, ahşap estetiği.

* Parmak Arası: Plajların neşesi, parmak aralarını yara yapma pahasına vazgeçilmeyen yaz dostu.

TERLİĞİN FAYDALARI VE ZARARLARI

Faydaları saymakla bitmez:

* Ayağı sıcak tutar, böbrekleri korur (Annelerimizin 1 numaralı tezi).

* Evin hijyen seviyesini artırır.

* Topuk dikeni gibi ortopedik dertlere derman olur.

* Ve en önemlisi; yaklaşan bir tehlikeye (anneye) karşı erken uyarı sistemi (ayak sesi) görevi görür.

Zararları ise nadirdir:

* Yanlış numara seçilirse burkulmalara yol açabilir.

* Eğer bir "anne terliği" hedefiyseniz, morluk ve geçici şaşkınlık en büyük yan etkisidir.

TÜRK ANNESİNİN GÜDÜMLÜ FÜZESİ: TERLİK FIRLATMA SANATI

Gelelim meselenin can alıcı, can yakıcı ve kahkaha attırıcı kısmına. Türk annesi ve terlik arasındaki ilişki, NASA’nın roket teknolojisiyle yarışır düzeydedir. 

Eskiden (ve hala bazı stratejik bölgelerde), bir anne çocuğuna kızdığında terlik sadece bir ayak giyeceği değil; "Anne Savunma ve Saldırı Sistemi (ASSS)" idi. 

BALLISTIC MOTHERHOOD (BALİSTİK ANNELİK)

Olay şöyle gelişirdi: 

Siz mutfakta gizlice kavanozdan reçel aşırırken veya kardeşinizin kafasına yastıkla vururken, anne salondan tek bir ses çıkarırdı: "Geliyorum oraya!" Bu, son uyarıydı. Eğer kaçmazsanız, anneniz kapı eşiğinde belirir, ayağındaki o 37 numara plastik ortopedik terliği, ışık hızından daha seri bir hareketle ayağından çıkarırdı.

İşte o an fizik kuralları biter, "Anne Fiziği" başlardı. Terlik, elden çıkmazdı; terlik, annenin öfkesiyle programlanmış bir yazılımla havaya fırlatılırdı. 

* Isı Güdümlü: Siz koridorda 90 derecelik bir viraj alsanız bile, o terlik havada kavis çizer, mutfağın kapısından döner ve tam poponuzun üzerine "ŞAP" diye inerdi.

* Sessiz Operasyon: Bazı anneler "Sessiz Gerilla" modundadır. Terliğin geldiğini duymazsınız, sadece rüzgarını hissedersiniz.

* Menzil Tanımazlık: Annelerin menzili, evin metrekaresiyle sınırlı değildir. Komşu teyzenin balkonundan atılan bir terliğin, aşağıdaki bakkalın önünde top oynayan çocuğun omzuna çarptığına dair şehir efsaneleri mevcuttur.

O MEŞHUR "TAM İSABET"İN SIRRI

Bilim insanları hala bu isabet oranını çözebilmiş değil. Şayet Einstein yaşasaydı, E=mc^2 formülünü, "Enerji=Anne öfkesixTerliğin Hızı'nın karesi" olarak güncellerdi. 

O terlik havada uçarken sanki üzerinde minik pervaneler varmış gibi süzülür. Hedef kaçmaya çalışsa da terliğin vuruş açısı hep aynıdır. Vurulduğunuz an hissettiğiniz o acı, aslında fiziksel bir acıdan ziyade, bir teknoloji harikasına yenik düşmenin verdiği gurur kırıklığıdır. Vurulduktan sonra gelen "Ah, anne!" nidasına karşılık, annenin o meşhur cevabı gecikmez: "Kaçmasaydın vurmazdım!" (Sanki dursan madalya takacak...)

TERLİK BİR TERBİYE ENSTRÜMANIDIR

O terlik fırlatıldıktan sonra yerde masumca yatarken size bakıp sırıtır sanki. Annelerimiz için terlik, sadece bir terbiye aracı değil, aynı zamanda bir iletişim dilidir. Terliğin ele alınış biçiminden, o gün akşam yemeğinde ne kadar azar işiteceğinizi anlardınız. Eğer anne terliği giymeyip elinde tutuyorsa, bu "Kırmızı Alarm" demekti.

YAŞASIN TERLİK KARDEŞLİĞİ!

İster pofuduk olsun ister sert plastik; ister Mısır firavununun ayağında olsun ister Ayşe teyzenin elinde bir hedef vurucu... Terlik, insanlık tarihinin en samimi objesidir. Ayağımızı yerden kesen, bizi kışın soğuğundan, yazın tozundan koruyan; yeri geldiğinde bizi doğru yola "fırlatarak" sokan bu mucizevi icada borcumuz çok.

Bir dahaki sefere ayağınıza o yumuşacık terliği geçirdiğinizde, onun binlerce yıllık tarihini ve Türk annelerinin elinde kazandığı o epik "havacılık" kariyerini hatırlayın. Ve eğer bir gün havada süzülen, size doğru hızla yaklaşan çiçekli bir nesne görürseniz; boşuna kaçmayın. O terlik sizi mutlaka bulacaktır. 

Çünkü yerçekimi varsa, anne terliği de vardır!

Yazarın diğer yazıları için tıklayınız