Bugun...


Mehmet Akkaya

facebook-paylas
DÖNDÜM, DALDAN KOPAN KURU YAPRAĞA
Tarih: 22-09-2017 17:19:00 Güncelleme: 22-09-2017 17:19:00



 

Kapitalizmin kırsala yönelik tavrını iki boyutuyla ele almak mümkündür. Zaten buna uygun olarak Marksist teoride iki farklı ekol birbiriyle çatışıyor veya yarışıyor diyebiliriz. Kırsal nüfusun köyde kalması tercih edilir; küçük üretimin, sanayiye hammadde üretiminin devam etmesi beklenir. Aynı zamanda proleterleşme sürecinin durdurulması ya da sınırlandırılması istenmektedir. Çünkü köylü nüfusun proleterleşmesi, sınıf mücadelesinin daha yüksek bir nitelik kazanması anlamına gelir. Yani proleterleşen kırsal nüfus, kapitalizmin mezar kazıcısı haline gelir.

Öte yandan iş gücü (emek) sömürüsüne ihtiyaç duyarak köyü boşaltmaya çalışan burjuvazi, feodal karakterli ne varsa buharlaştırma ve tavsiye etme politikası gütmektedir. Kanaatimce burjuvazinin kırsala bakışını bu iki eğilimin sentezinde bulmak olanaklıdır. İki özelliği bir çizgide buluşturmaya özen gösteren burjuvazi, bir yandan köylüyü kentleştiriyor (proleterleştirme) bir yandan da onu kır koşullarında kentlileştirme niteyi güdüyor.

Kırsalın Kendine Özgü Etik ve Estetik Değerleri

En bariz açıklamasını Amerikalı düşünür/antropolog Henry Morgan’ın dile getirdiği komünal uygulamaların izlerini, kırsal yaşam alanlarında bulmak olasıdır. Kentlerde olduğu gibi kapılar kilitli, kameralı, sitelerde olduğu kadar da bekçili, korumalı betonlarla korunaklı değil. Komünal uygulamalar kendisini, kimi zaman misafir şeklinde bazen de “toplayıcı” biçiminde gösterebiliyor. Bağ ve bahçelerde de sıkı bir koruma olmadığı gibi “olanın olmayana verdiği” bir alışkanlıktan az da olsa bir mirastan söz edilebilir. Kilitsiz ev ve bahçelere, yabancı birisinin girmesi asla kentteki kadar sorun olmuyor, hırsızlığın da sınırlı olduğu ileri sürülebilir. Paris Komünü de dahil olmak üzere çağdaş komünlerin kırsaldaki “eşitlikçi” uygulamaları belli bir ölçüde kendisine rol model olarak aldığını söylemek yanlış değildir.

Üretim alanında eşit ve özgür bir temel oluşmadıkça eşitlikçi ahlaki değerleri yaratmak veya olanı korumak da mümkün değildir. Mülkiyetin kişisel ve insani olmayan karakteri insanlığın önündeki en büyük beladır. Daha fazlasını kazanma ve sermayeye olanak verme hırsı, kültürel değerlerden evvel maddi değerleri etkisi altına alıyor, yaşamın can damarlarını kurutuyor. Sütün, ayranın, balın, bağın ve bostanın yerini paketlenmiş ürünler, Coca-Cola türünden içecekler alıyor.

Tüfek İcat Oldu Mertlik Bozuldu

Eşitlikçi ilişkiler doğaldır ki, kendisine uygun etik uygulamalara tekabül eder. Bu açıdan da kentsel ve kırsalın kendine özgü etiklerinden söz etmek zorlama sayılmamalıdır. Yine de unutmamak gerekir ki mülkiyetçi bir çağda yaşıyoruz. Halk ozanı ve bilgesi Köroğlu “Tüfek icat oldu mertlik bozuldu” derken yeni bir çağa işaret ediyor ve modern etiği eleştiriyordu. Şimdi de çok sayıda köylünün ağzından “süt, bal, sebze ve meyve eski tadı, doğal lezzeti vermiyor” sözünü duyabilirsiniz. Böyle düşünenler için ilaç gelince, yapay yemler icat olunca bütün çiçekler ilaçlanınca arılar ne yaşayabiliyor ne de “doğal bal” yapabiliyor. Bundan ayran ve süt gibi ürünler de nasibini ziyadesiyle alıyor.

Tüfek metaforunun anlamını geniş düşünmek gerekir. Kapitalizmin saçtığı zehirler yanında, avcılar ve bilhassa da bilinçsiz avcıların otomatik silahlarla yabanıl hayvanlara adeta savaş açtığı görülüyor. Kapitalizmin bencil, menfaatçi psikolojisiyle doğaya açılan bu savaşta kelebek, kertenkele ve serçeden bıldırcına, karga ve sığırcıktan tavşan, ördek ve sudaki balığa dek doğanın pek çok denge unsurları olan canlılar zarar görüyor.

Mani ve Deyişlerden Dizilere

Kentleştirme, kendisini üretim ilişkilerinde göstermekle birlikte daha çok üst yapısal alanlarda gerçekleşiyor. Mesela eski kuşaklarda, yaşlı kadın ve erkeklerde kendini gösteren estetik özellikler ve uygulamalar giderek sınırlanıyor. Masal anlatan, şiir ve mani söyleyen kadınların yerini, dizi izleyen, televizyon ve telefon başında vakit harcayan kadın tipi alıyor. Şarkı söyleyen, dans eden, yaratıcı özellikler gösteren, tartışan, iyi kötü düşünen, halk türkülerini ezbere bilen kadını da köylerde bulmak giderek zorlaşmaktadır. Devrimci, demokratik özellikler gösterdiği birçok uygulamadan anlaşılan dedelerin etkisinin de ya azaldığı ya da tümden tasfiye olduğu görülüyor. Dedelik, ozanlıkla birleştiğinde halk türkülerini anımsatır. Halk türküleri ki, halkın ne denli yaratıcı olduğunu gözler önüne sermektedir. Kırın estetiği de bu çerçevede oluşuyor. Söylenen maniler yanında bilmece ve bulmacaların, şarkıların, masal ve destanların, dansların, halayların, semah ve deyişlerin, destanların tümünü anmak gerekir. Bu kaynakların kurutulmasına karşı gerekli önlemlerin alındığı ne yazık ki söylenemez.

Sesine, Sazına ve Sözüne Yabancılaşmak

Kırsalın etik ve estetik değerlerini anlamak için Sabahattin Ali’nin eserleri de öğretici kaynaklar arasında sayılabilir. Kapitalizmle birlikte kırsalın etik ve estetik değerlerinin nasıl yabancılaştığını pek çok eseri yanında “ses” adlı öyküsünden de anlayabiliriz. Öykü, bir köy çobanının; etkileyici sesini, sazının tınısını, müziğinin ritmik ve ezgili melodisini, Ankara’da konservatuar sınavında nasıl kaybettiğini ve sesine yabancılaştığını anlatmaktadır. Popüler adıyla “Leylim ley” olarak bilinen halk türküsü de bu eserde çobanın/ozanın ağzından söylenir ve daha ilk dizesinde tezimizde öne sürdüklerimiz dile getirilir: “Döndüm, daldan kopan kuru yaprağa”.

Yani kır koşullarında kendi yurdunda hayat dolu bir ruh haline sahip olan çoban kent koşullarında, sınav tezgahlarında, mekanik ilişkilerin, katı kuralların cenderesinde kendisine, o güzelim sazına ve sesine yabancılaşmıştır. Kent yaşamında, kendisini bu psikoloji içinde hisseden sayısız örnek bulunabilir. Böyle bir psikolojiyi sanata ilk olarak taşıyanın Sabahattin Ali olduğu düşünülebilir. Sabahattin Ali, toplumsala önem vererek sanat yapan birisi olmakla ilgimizi çeker. Onun için, kırsalın devrimci ve demokratik değerlerini evrensel planda liberalizme karşı, yerelde de resmi ideolojiye karşı savunan ilk sanatçıdır denilebilir.



Bu yazı 1003 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Medipol Başakşehir 22 14 2 6 33 11 48 +22
2 Galatasaray 22 12 4 6 45 24 42 +21
3 Beşiktaş 22 11 5 6 42 27 39 +15
4 Yeni Malatyaspor 22 9 6 7 34 25 34 +9
5 Atiker Konyaspor 22 8 4 10 29 23 34 +6
6 Trabzonspor 22 9 7 6 37 32 33 +5
7 Sivasspor 22 8 7 7 32 32 31 0
8 Kasımpaşa 22 9 11 2 39 41 29 -2
9 Antalyaspor 22 8 9 5 22 31 29 -9
10 Alanyaspor 22 8 10 4 22 26 28 -4
11 Kayserispor 22 7 8 7 20 28 28 -8
12 Çaykur Rizespor 22 5 7 10 27 30 25 -3
13 Göztepe 22 8 13 1 24 29 25 -5
14 Bursaspor 22 4 6 12 19 23 24 -4
15 Fenerbahçe 22 5 8 9 23 29 24 -6
16 MKE Ankaragücü 22 7 12 3 20 35 24 -15
17 BB Erzurumspor 22 4 9 9 23 29 21 -6
18 Akhisarspor 22 4 12 6 21 37 18 -16
Takım O G M B A Y P AV
1 Denizlispor 11 8 1 2 24 7 26
2 Ümraniyespor 12 8 3 1 18 10 25
3 Altınordu 12 7 2 3 22 7 24
4 Gençlerbirliği 10 7 2 1 19 6 22
5 Osmanlıspor FK 12 7 4 1 16 10 22
6 Eskişehirspor 12 5 1 6 14 11 21
7 Hatayspor 12 5 2 5 16 8 20
8 Adana Demirspor 11 5 3 3 18 11 18
9 İstanbulspor 10 5 2 3 19 16 18
10 Gazişehir Gaziantep FK 11 5 4 2 16 9 17
11 Balıkesirspor Baltok 10 5 3 2 13 10 17
12 Boluspor 10 3 3 4 13 10 13
13 Adanaspor 11 3 4 4 15 13 13
14 Altay 11 3 5 3 11 12 12
15 Afjet Afyonspor 11 3 5 3 15 20 12
16 Giresunspor 10 3 5 2 11 14 11
17 Elazığspor 11 2 6 3 12 17 9
18 Kardemir Karabükspor 11 0 9 2 5 25 2
Takım O G M B A Y P AV
1 Tuzlaspor 12 9 2 1 30 7 28
2 Manisa BBSK 11 8 1 2 27 8 26
3 Fatih Karagümrük 11 8 1 2 24 9 26
4 Sivas Belediyespor 12 7 3 2 21 15 23
5 Menemen Belediyespor 11 6 1 4 24 14 22
6 Etimesgut Belediyespor 11 5 1 5 16 10 20
7 Şanlıurfaspor 10 5 2 3 11 7 18
8 Kırklarelispor 12 4 3 5 15 13 17
9 Kahramanmaraşspor 12 5 5 2 11 14 17
10 Pendikspor 10 4 2 4 16 13 16
11 Zonguldak Kömürspor 11 4 3 4 10 10 16
12 Tarsus İdman Yurdu 10 4 3 3 18 19 15
13 Bandırmaspor 10 4 4 2 11 11 14
14 Bak Spor 11 3 3 5 11 15 14
15 Konya Anadolu Selçukspor 10 2 2 6 17 19 12
16 Fethiyespor 12 2 4 6 9 14 12
17 Darıca Gençlerbirliği 11 3 5 3 9 15 12
18 Tokatspor 11 2 7 2 8 14 8
Takım O G M B A Y P AV
1 Nazilli Belediyespor 10 7 0 3 21 8 24
2 Nevşehir Belediyespor 11 6 1 4 24 12 22
3 Tire 1922 11 5 0 6 15 7 21
4 Hekimoğlu Trabzon 10 6 1 3 14 7 21
5 Karaköprü Belediyespor 11 6 3 2 22 13 20
6 Şile Yıldızspor 10 6 3 1 24 11 19
7 Ergene Velimeşe 11 5 3 3 16 10 18
8 Artvin Hopaspor 10 4 1 5 10 4 17
9 Silivrispor 11 5 4 2 13 8 17
10 Kozan Belediyespor 10 3 1 6 10 7 15
11 Batman Petrolspor 10 4 3 3 11 13 15
12 Yomraspor 10 3 2 5 10 9 14
13 Erzin Belediyespor 10 3 3 4 15 12 13
14 Gebzespor 11 3 4 4 11 9 13
15 Büyükçekmece Tepecikspor 10 3 5 2 9 13 11
16 Erbaaspor 10 2 4 4 10 10 10
17 Körfez Spor Kulübü 10 0 8 2 5 24 2
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/02/2019 Çaykur Rizespor vs Yeni Malatyaspor
 22/02/2019 Göztepe vs Trabzonspor
 23/02/2019 Sivasspor vs Antalyaspor
 23/02/2019 Alanyaspor vs Kasımpaşa
 23/02/2019 Medipol Başakşehir vs Bursaspor
 24/02/2019 MKE Ankaragücü vs BB Erzurumspor
 24/02/2019 Atiker Konyaspor vs Kayserispor
 24/02/2019 Galatasaray vs Akhisarspor
 25/02/2019 Beşiktaş vs Fenerbahçe
 23/02/2019 Alanyaspor - Kasımpaşa Alanyaspor ligde evindeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Alanyaspor yenilmez
 23/02/2019 Alanyaspor - Kasımpaşa Kasımpaşa ligdeki son 5 maçını kaybetti  Alanyaspor kazanır
 23/02/2019 Sivasspor - Antalyaspor Sivasspor ligde evindeki son 9 maçında hiç kaybetmedi  Sivasspor yenilmez
 23/02/2019 Sivasspor - Antalyaspor Antalyaspor ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Sivasspor yenilmez
 22/02/2019 Çaykur Rizespor - Yeni Malatyaspor Çaykur Rizespor ligdeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Çaykur Rizespor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/02/2019 Balıkesirspor Baltok vs Afjet Afyonspor
 22/02/2019 İstanbulspor vs Hatayspor
 23/02/2019 Boluspor vs Adanaspor
 23/02/2019 Adana Demirspor vs Altınordu
 23/02/2019 Gençlerbirliği vs Ümraniyespor
 24/02/2019 Giresunspor vs Altay
 24/02/2019 Kardemir Karabükspor vs Elazığspor
 24/02/2019 Denizlispor vs Osmanlıspor FK
 24/02/2019 Gazişehir Gaziantep FK vs Eskişehirspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/02/2019 Fatih Karagümrük vs Zonguldak Kömürspor
 23/02/2019 Menemen Belediyespor vs Fethiyespor
 24/02/2019 Şanlıurfaspor vs Bak Spor
 24/02/2019 Anadolu Selçukspor vs Kırklarelispor
 24/02/2019 Bandırmaspor vs Etimesgut Belediyespor
 24/02/2019 Darıca Gençlerbirliği vs Sivas Belediyespor
 24/02/2019 Pendikspor vs Manisa BBSK
 24/02/2019 Tarsus İdman Yurdu vs Tuzlaspor
 24/02/2019 Tokatspor vs Kahramanmaraşspor
 24/02/2019 Anadolu Selçukspor - Kırklarelispor Anadolu Selçukspor ligde evindeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Anadolu Selçukspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/02/2019 Büyükçekmece Tepecikspor vs Ergene Velimeşe
 24/02/2019 Artvin Hopaspor vs Nevşehir Belediyespor
 24/02/2019 Batman Petrolspor vs Şile Yıldızspor
 24/02/2019 Erzin Belediyespor vs Gebzespor
 24/02/2019 Yomraspor vs Erbaaspor
 24/02/2019 Kozan Belediyespor vs Tire 1922
 24/02/2019 Körfez Spor Kulübü vs Silivrispor
 24/02/2019 Nazilli Belediyespor vs Karaköprü Belediyespor
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

24 Haziran Seçimlerinin Şaibesiz Olduğuna İnanıyor Musunuz?


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI