Bugun...


Mehmet Akkaya

facebook-paylas
DÖNDÜM, DALDAN KOPAN KURU YAPRAĞA
Tarih: 22-09-2017 17:19:00 Güncelleme: 22-09-2017 17:19:00



 

Kapitalizmin kırsala yönelik tavrını iki boyutuyla ele almak mümkündür. Zaten buna uygun olarak Marksist teoride iki farklı ekol birbiriyle çatışıyor veya yarışıyor diyebiliriz. Kırsal nüfusun köyde kalması tercih edilir; küçük üretimin, sanayiye hammadde üretiminin devam etmesi beklenir. Aynı zamanda proleterleşme sürecinin durdurulması ya da sınırlandırılması istenmektedir. Çünkü köylü nüfusun proleterleşmesi, sınıf mücadelesinin daha yüksek bir nitelik kazanması anlamına gelir. Yani proleterleşen kırsal nüfus, kapitalizmin mezar kazıcısı haline gelir.

Öte yandan iş gücü (emek) sömürüsüne ihtiyaç duyarak köyü boşaltmaya çalışan burjuvazi, feodal karakterli ne varsa buharlaştırma ve tavsiye etme politikası gütmektedir. Kanaatimce burjuvazinin kırsala bakışını bu iki eğilimin sentezinde bulmak olanaklıdır. İki özelliği bir çizgide buluşturmaya özen gösteren burjuvazi, bir yandan köylüyü kentleştiriyor (proleterleştirme) bir yandan da onu kır koşullarında kentlileştirme niteyi güdüyor.

Kırsalın Kendine Özgü Etik ve Estetik Değerleri

En bariz açıklamasını Amerikalı düşünür/antropolog Henry Morgan’ın dile getirdiği komünal uygulamaların izlerini, kırsal yaşam alanlarında bulmak olasıdır. Kentlerde olduğu gibi kapılar kilitli, kameralı, sitelerde olduğu kadar da bekçili, korumalı betonlarla korunaklı değil. Komünal uygulamalar kendisini, kimi zaman misafir şeklinde bazen de “toplayıcı” biçiminde gösterebiliyor. Bağ ve bahçelerde de sıkı bir koruma olmadığı gibi “olanın olmayana verdiği” bir alışkanlıktan az da olsa bir mirastan söz edilebilir. Kilitsiz ev ve bahçelere, yabancı birisinin girmesi asla kentteki kadar sorun olmuyor, hırsızlığın da sınırlı olduğu ileri sürülebilir. Paris Komünü de dahil olmak üzere çağdaş komünlerin kırsaldaki “eşitlikçi” uygulamaları belli bir ölçüde kendisine rol model olarak aldığını söylemek yanlış değildir.

Üretim alanında eşit ve özgür bir temel oluşmadıkça eşitlikçi ahlaki değerleri yaratmak veya olanı korumak da mümkün değildir. Mülkiyetin kişisel ve insani olmayan karakteri insanlığın önündeki en büyük beladır. Daha fazlasını kazanma ve sermayeye olanak verme hırsı, kültürel değerlerden evvel maddi değerleri etkisi altına alıyor, yaşamın can damarlarını kurutuyor. Sütün, ayranın, balın, bağın ve bostanın yerini paketlenmiş ürünler, Coca-Cola türünden içecekler alıyor.

Tüfek İcat Oldu Mertlik Bozuldu

Eşitlikçi ilişkiler doğaldır ki, kendisine uygun etik uygulamalara tekabül eder. Bu açıdan da kentsel ve kırsalın kendine özgü etiklerinden söz etmek zorlama sayılmamalıdır. Yine de unutmamak gerekir ki mülkiyetçi bir çağda yaşıyoruz. Halk ozanı ve bilgesi Köroğlu “Tüfek icat oldu mertlik bozuldu” derken yeni bir çağa işaret ediyor ve modern etiği eleştiriyordu. Şimdi de çok sayıda köylünün ağzından “süt, bal, sebze ve meyve eski tadı, doğal lezzeti vermiyor” sözünü duyabilirsiniz. Böyle düşünenler için ilaç gelince, yapay yemler icat olunca bütün çiçekler ilaçlanınca arılar ne yaşayabiliyor ne de “doğal bal” yapabiliyor. Bundan ayran ve süt gibi ürünler de nasibini ziyadesiyle alıyor.

Tüfek metaforunun anlamını geniş düşünmek gerekir. Kapitalizmin saçtığı zehirler yanında, avcılar ve bilhassa da bilinçsiz avcıların otomatik silahlarla yabanıl hayvanlara adeta savaş açtığı görülüyor. Kapitalizmin bencil, menfaatçi psikolojisiyle doğaya açılan bu savaşta kelebek, kertenkele ve serçeden bıldırcına, karga ve sığırcıktan tavşan, ördek ve sudaki balığa dek doğanın pek çok denge unsurları olan canlılar zarar görüyor.

Mani ve Deyişlerden Dizilere

Kentleştirme, kendisini üretim ilişkilerinde göstermekle birlikte daha çok üst yapısal alanlarda gerçekleşiyor. Mesela eski kuşaklarda, yaşlı kadın ve erkeklerde kendini gösteren estetik özellikler ve uygulamalar giderek sınırlanıyor. Masal anlatan, şiir ve mani söyleyen kadınların yerini, dizi izleyen, televizyon ve telefon başında vakit harcayan kadın tipi alıyor. Şarkı söyleyen, dans eden, yaratıcı özellikler gösteren, tartışan, iyi kötü düşünen, halk türkülerini ezbere bilen kadını da köylerde bulmak giderek zorlaşmaktadır. Devrimci, demokratik özellikler gösterdiği birçok uygulamadan anlaşılan dedelerin etkisinin de ya azaldığı ya da tümden tasfiye olduğu görülüyor. Dedelik, ozanlıkla birleştiğinde halk türkülerini anımsatır. Halk türküleri ki, halkın ne denli yaratıcı olduğunu gözler önüne sermektedir. Kırın estetiği de bu çerçevede oluşuyor. Söylenen maniler yanında bilmece ve bulmacaların, şarkıların, masal ve destanların, dansların, halayların, semah ve deyişlerin, destanların tümünü anmak gerekir. Bu kaynakların kurutulmasına karşı gerekli önlemlerin alındığı ne yazık ki söylenemez.

Sesine, Sazına ve Sözüne Yabancılaşmak

Kırsalın etik ve estetik değerlerini anlamak için Sabahattin Ali’nin eserleri de öğretici kaynaklar arasında sayılabilir. Kapitalizmle birlikte kırsalın etik ve estetik değerlerinin nasıl yabancılaştığını pek çok eseri yanında “ses” adlı öyküsünden de anlayabiliriz. Öykü, bir köy çobanının; etkileyici sesini, sazının tınısını, müziğinin ritmik ve ezgili melodisini, Ankara’da konservatuar sınavında nasıl kaybettiğini ve sesine yabancılaştığını anlatmaktadır. Popüler adıyla “Leylim ley” olarak bilinen halk türküsü de bu eserde çobanın/ozanın ağzından söylenir ve daha ilk dizesinde tezimizde öne sürdüklerimiz dile getirilir: “Döndüm, daldan kopan kuru yaprağa”.

Yani kır koşullarında kendi yurdunda hayat dolu bir ruh haline sahip olan çoban kent koşullarında, sınav tezgahlarında, mekanik ilişkilerin, katı kuralların cenderesinde kendisine, o güzelim sazına ve sesine yabancılaşmıştır. Kent yaşamında, kendisini bu psikoloji içinde hisseden sayısız örnek bulunabilir. Böyle bir psikolojiyi sanata ilk olarak taşıyanın Sabahattin Ali olduğu düşünülebilir. Sabahattin Ali, toplumsala önem vererek sanat yapan birisi olmakla ilgimizi çeker. Onun için, kırsalın devrimci ve demokratik değerlerini evrensel planda liberalizme karşı, yerelde de resmi ideolojiye karşı savunan ilk sanatçıdır denilebilir.



Bu yazı 353 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Medipol Başakşehir 22 14 4 4 41 21 46 +20
2 Galatasaray 22 14 6 2 47 27 44 +20
3 Fenerbahçe 22 12 2 8 44 24 44 +20
4 Beşiktaş 22 11 3 8 41 21 41 +20
5 Kayserispor 22 9 5 8 30 25 35 +5
6 Sivasspor 22 10 8 4 30 33 34 -3
7 Trabzonspor 22 8 5 9 36 32 33 +4
8 Göztepe 21 9 6 6 35 32 33 +3
9 Kasımpaşa 22 8 9 5 34 37 29 -3
10 Yeni Malatyaspor 22 7 8 7 24 28 28 -4
11 Bursaspor 22 7 9 6 31 28 27 +3
12 Akhisarspor 22 7 9 6 28 34 27 -6
13 Antalyaspor 22 6 10 6 26 39 24 -13
14 Gençlerbirliği 21 5 9 7 26 35 22 -9
15 Atiker Konyaspor 22 5 11 6 23 30 21 -7
16 Aytemiz Alanyaspor 22 6 13 3 34 43 21 -9
17 Osmanlıspor FK 22 5 13 4 31 43 19 -12
18 Karabükspor 22 3 16 3 15 44 12 -29
Takım O G M B A Y P AV
1 Ümraniyespor 22 12 5 5 36 20 41 +16
2 Çaykur Rizespor 22 12 5 5 44 30 41 +14
3 MKE Ankaragücü 22 11 5 6 31 21 39 +10
4 Gazişehir Gaziantep FK 22 9 5 8 35 17 35 +18
5 İstanbulspor 22 10 7 5 25 22 35 +3
6 Boluspor 22 10 9 3 29 21 33 +8
7 Altınordu 22 9 7 6 34 28 33 +6
8 Elazığspor 22 8 7 7 28 25 31 +3
9 Giresunspor 22 8 7 7 27 24 31 +3
10 Balıkesirspor Baltok 22 9 7 6 39 34 30 +5
11 Adanaspor 22 8 8 6 26 34 30 -8
12 BB Erzurumspor 22 7 7 8 26 25 29 +1
13 Eskişehirspor 22 8 8 6 40 33 27 +7
14 Samsunspor 22 6 7 9 21 27 27 -6
15 Adana Demirspor 22 6 10 6 28 33 24 -5
16 Denizlispor 22 5 12 5 22 33 20 -11
17 Manisaspor 22 7 13 2 25 38 14 -13
18 Gaziantepspor 22 1 17 4 9 60 4 -51
Takım O G M B A Y P AV
1 Menemen Belediyespor 23 17 4 2 48 15 53 +33
2 Afjet Afyonspor 23 15 2 6 46 19 51 +27
3 Hatayspor 23 15 4 4 36 11 49 +25
4 Sivas Belediyespor 23 13 3 7 37 17 46 +20
5 Keçiörengücü 23 13 6 4 55 25 43 +30
6 İnegölspor 23 12 4 7 36 27 43 +9
7 Sancaktepe Belediyespor 23 11 4 8 33 19 41 +14
8 Sarıyer 23 11 9 3 34 27 36 +7
9 Kastamonuspor 1966 23 10 10 3 35 28 33 +7
10 Tokatspor 23 8 8 7 25 31 31 -6
11 Etimesgut Belediyespor 23 8 10 5 24 28 29 -4
12 Eyüpspor 23 7 12 4 32 44 25 -12
13 Amed Sportif 23 7 10 6 29 31 24 -2
14 Bucaspor 23 6 12 5 28 39 20 -11
15 Tuzlaspor 23 5 14 4 26 42 19 -16
16 Bodrumspor 23 4 13 6 17 35 18 -18
17 Kocaeli Birlikspor 23 2 18 3 17 49 6 -32
18 Mersin İdmanyurdu 23 1 22 0 11 82 9 -71
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 23 16 2 5 41 12 53 +29
2 Bayrampaşa 23 11 4 8 27 18 41 +9
3 Düzcespor 23 11 6 6 24 22 39 +2
4 Bayburt Grup Özel İdare 23 10 5 8 30 21 38 +9
5 Kemerspor 2003 23 9 5 9 39 30 36 +9
6 Halide Edip Adıvar SK 23 8 4 11 31 22 35 +9
7 Batman Petrolspor 23 8 5 10 27 18 34 +9
8 Erbaaspor 23 8 6 9 29 24 33 +5
9 Ofspor 22 9 8 5 27 20 32 +7
10 Kozan Belediyespor 23 8 10 5 28 31 29 -3
11 Yomraspor 23 7 10 6 17 29 27 -12
12 Yeni Altındağ Bld. 23 6 11 6 24 32 24 -8
13 Bergama Belediyespor 22 7 12 3 22 34 24 -12
14 Çanakkale Dardanel SK 23 5 10 8 26 33 23 -7
15 12 Bingölspor 23 5 10 8 20 30 23 -10
16 Çatalcaspor 23 5 11 7 18 27 22 -9
17 Erzin Belediyespor 23 6 13 4 17 32 22 -15
18 Orhangazi Belediyespor 23 3 10 10 20 32 19 -12
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
16.02.2018 20:00 Atiker Konyaspor 1 - 1 Beşiktaş
17.02.2018 16:00 Demir Grup Sivasspor 3 - 2 Osmanlispor FK
17.02.2018 13:30 Antalyaspor 2 - 1 Kayserispor
17.02.2018 19:00 Fenerbahçe 3 - 0 Aytemiz Alanyaspor
18.02.2018 19:00 Kasımpaşa 2 - 1 Galatasaray
18.02.2018 13:30 Bursaspor 0 - 0 Evkur Yeni Malatyaspor
18.02.2018 13:30 Kardemir Karabükspor 0 - 3 Teleset M. Akhisarspor
18.02.2018 16:00 Trabzonspor 0 - 1 İstanbul Başakşehir
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
16.02.2018 18:00 Altınordu 1 - 1 Samsunspor
16.02.2018 18:00 Ankaragücü 2 - 4 Ç.Rizespor
17.02.2018 15:30 Giresunspor 0 - 2 Denizlispor
17.02.2018 13:00 Balıkesirspor 1 - 1 Elazığspor
17.02.2018 15:30 Manisaspor 1 - 2 Adanaspor
17.02.2018 13:00 Erzurum BB 5 - 1 Gaziantepspor
18.02.2018 15:30 Gaziantep Bykşhr Bld. 2 - 0 İstanbulspor
18.02.2018 13:00 Umraniyespor 0 - 1 Eskişehirspor
18.02.2018 18:00 Adana D.Spor 1 - 3 Boluspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
18.02.2018 12:00 Eyüpspor 0 - 0 Sancaktepespor
18.02.2018 13:30 Mersin İ.Y. 0 - 4 Tokatspor
18.02.2018 13:00 4 Eylül Bld. 2 - 2 Hatayspor
18.02.2018 13:30 Bodrumspor 0 - 0 Kastamonuspor
18.02.2018 13:30 Etimesgut Belediyespor 1 - 0 Amed Sportif
18.02.2018 13:30 Menemen Bld. 2 - 0 Afjet Afyonspor
18.02.2018 13:30 Tuzlaspor 1 - 0 Keçiörengücü
18.02.2018 13:30 Kocaeli Birlik Spor 0 - 0 İnegölspor
18.02.2018 13:30 Bucaspor 1 - 3 Sarıyer
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
18.02.2018 13:30 Duzcespor 0 - 0 Batman Pet.
18.02.2018 13:30 Orhangazispor 1 - 3 Bayrampaşa
18.02.2018 13:30 Yeni Altindag Belediyespor 2 - 0 Kozan Belediyespor
18.02.2018 13:30 Dardanelspor 0 - 2 Manisa Büyükşehir Belediyespor
18.02.2018 13:30 Erbaaspor 1 - 1 Bayburt Genclikspor
18.02.2018 13:30 Tekirova Bld. 3 - 0 Yomraspor
18.02.2018 13:30 12 Bingolspor 1 - 3 Halide Edip Adivar Spor
18.02.2018 13:30 Erzin Belediyespor 1 - 3 Catalcaspor
19.02.2018 13:30 Ofspor - Bergama Belediyespor
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

Sizce 2019 seçimlerinde kim Cumhurbaşkanı olur


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI