Bugun...


Mehmet Akkaya

facebook-paylas
DÖNDÜM, DALDAN KOPAN KURU YAPRAĞA
Tarih: 22-09-2017 17:19:00 Güncelleme: 22-09-2017 17:19:00



 

Kapitalizmin kırsala yönelik tavrını iki boyutuyla ele almak mümkündür. Zaten buna uygun olarak Marksist teoride iki farklı ekol birbiriyle çatışıyor veya yarışıyor diyebiliriz. Kırsal nüfusun köyde kalması tercih edilir; küçük üretimin, sanayiye hammadde üretiminin devam etmesi beklenir. Aynı zamanda proleterleşme sürecinin durdurulması ya da sınırlandırılması istenmektedir. Çünkü köylü nüfusun proleterleşmesi, sınıf mücadelesinin daha yüksek bir nitelik kazanması anlamına gelir. Yani proleterleşen kırsal nüfus, kapitalizmin mezar kazıcısı haline gelir.

Öte yandan iş gücü (emek) sömürüsüne ihtiyaç duyarak köyü boşaltmaya çalışan burjuvazi, feodal karakterli ne varsa buharlaştırma ve tavsiye etme politikası gütmektedir. Kanaatimce burjuvazinin kırsala bakışını bu iki eğilimin sentezinde bulmak olanaklıdır. İki özelliği bir çizgide buluşturmaya özen gösteren burjuvazi, bir yandan köylüyü kentleştiriyor (proleterleştirme) bir yandan da onu kır koşullarında kentlileştirme niteyi güdüyor.

Kırsalın Kendine Özgü Etik ve Estetik Değerleri

En bariz açıklamasını Amerikalı düşünür/antropolog Henry Morgan’ın dile getirdiği komünal uygulamaların izlerini, kırsal yaşam alanlarında bulmak olasıdır. Kentlerde olduğu gibi kapılar kilitli, kameralı, sitelerde olduğu kadar da bekçili, korumalı betonlarla korunaklı değil. Komünal uygulamalar kendisini, kimi zaman misafir şeklinde bazen de “toplayıcı” biçiminde gösterebiliyor. Bağ ve bahçelerde de sıkı bir koruma olmadığı gibi “olanın olmayana verdiği” bir alışkanlıktan az da olsa bir mirastan söz edilebilir. Kilitsiz ev ve bahçelere, yabancı birisinin girmesi asla kentteki kadar sorun olmuyor, hırsızlığın da sınırlı olduğu ileri sürülebilir. Paris Komünü de dahil olmak üzere çağdaş komünlerin kırsaldaki “eşitlikçi” uygulamaları belli bir ölçüde kendisine rol model olarak aldığını söylemek yanlış değildir.

Üretim alanında eşit ve özgür bir temel oluşmadıkça eşitlikçi ahlaki değerleri yaratmak veya olanı korumak da mümkün değildir. Mülkiyetin kişisel ve insani olmayan karakteri insanlığın önündeki en büyük beladır. Daha fazlasını kazanma ve sermayeye olanak verme hırsı, kültürel değerlerden evvel maddi değerleri etkisi altına alıyor, yaşamın can damarlarını kurutuyor. Sütün, ayranın, balın, bağın ve bostanın yerini paketlenmiş ürünler, Coca-Cola türünden içecekler alıyor.

Tüfek İcat Oldu Mertlik Bozuldu

Eşitlikçi ilişkiler doğaldır ki, kendisine uygun etik uygulamalara tekabül eder. Bu açıdan da kentsel ve kırsalın kendine özgü etiklerinden söz etmek zorlama sayılmamalıdır. Yine de unutmamak gerekir ki mülkiyetçi bir çağda yaşıyoruz. Halk ozanı ve bilgesi Köroğlu “Tüfek icat oldu mertlik bozuldu” derken yeni bir çağa işaret ediyor ve modern etiği eleştiriyordu. Şimdi de çok sayıda köylünün ağzından “süt, bal, sebze ve meyve eski tadı, doğal lezzeti vermiyor” sözünü duyabilirsiniz. Böyle düşünenler için ilaç gelince, yapay yemler icat olunca bütün çiçekler ilaçlanınca arılar ne yaşayabiliyor ne de “doğal bal” yapabiliyor. Bundan ayran ve süt gibi ürünler de nasibini ziyadesiyle alıyor.

Tüfek metaforunun anlamını geniş düşünmek gerekir. Kapitalizmin saçtığı zehirler yanında, avcılar ve bilhassa da bilinçsiz avcıların otomatik silahlarla yabanıl hayvanlara adeta savaş açtığı görülüyor. Kapitalizmin bencil, menfaatçi psikolojisiyle doğaya açılan bu savaşta kelebek, kertenkele ve serçeden bıldırcına, karga ve sığırcıktan tavşan, ördek ve sudaki balığa dek doğanın pek çok denge unsurları olan canlılar zarar görüyor.

Mani ve Deyişlerden Dizilere

Kentleştirme, kendisini üretim ilişkilerinde göstermekle birlikte daha çok üst yapısal alanlarda gerçekleşiyor. Mesela eski kuşaklarda, yaşlı kadın ve erkeklerde kendini gösteren estetik özellikler ve uygulamalar giderek sınırlanıyor. Masal anlatan, şiir ve mani söyleyen kadınların yerini, dizi izleyen, televizyon ve telefon başında vakit harcayan kadın tipi alıyor. Şarkı söyleyen, dans eden, yaratıcı özellikler gösteren, tartışan, iyi kötü düşünen, halk türkülerini ezbere bilen kadını da köylerde bulmak giderek zorlaşmaktadır. Devrimci, demokratik özellikler gösterdiği birçok uygulamadan anlaşılan dedelerin etkisinin de ya azaldığı ya da tümden tasfiye olduğu görülüyor. Dedelik, ozanlıkla birleştiğinde halk türkülerini anımsatır. Halk türküleri ki, halkın ne denli yaratıcı olduğunu gözler önüne sermektedir. Kırın estetiği de bu çerçevede oluşuyor. Söylenen maniler yanında bilmece ve bulmacaların, şarkıların, masal ve destanların, dansların, halayların, semah ve deyişlerin, destanların tümünü anmak gerekir. Bu kaynakların kurutulmasına karşı gerekli önlemlerin alındığı ne yazık ki söylenemez.

Sesine, Sazına ve Sözüne Yabancılaşmak

Kırsalın etik ve estetik değerlerini anlamak için Sabahattin Ali’nin eserleri de öğretici kaynaklar arasında sayılabilir. Kapitalizmle birlikte kırsalın etik ve estetik değerlerinin nasıl yabancılaştığını pek çok eseri yanında “ses” adlı öyküsünden de anlayabiliriz. Öykü, bir köy çobanının; etkileyici sesini, sazının tınısını, müziğinin ritmik ve ezgili melodisini, Ankara’da konservatuar sınavında nasıl kaybettiğini ve sesine yabancılaştığını anlatmaktadır. Popüler adıyla “Leylim ley” olarak bilinen halk türküsü de bu eserde çobanın/ozanın ağzından söylenir ve daha ilk dizesinde tezimizde öne sürdüklerimiz dile getirilir: “Döndüm, daldan kopan kuru yaprağa”.

Yani kır koşullarında kendi yurdunda hayat dolu bir ruh haline sahip olan çoban kent koşullarında, sınav tezgahlarında, mekanik ilişkilerin, katı kuralların cenderesinde kendisine, o güzelim sazına ve sesine yabancılaşmıştır. Kent yaşamında, kendisini bu psikoloji içinde hisseden sayısız örnek bulunabilir. Böyle bir psikolojiyi sanata ilk olarak taşıyanın Sabahattin Ali olduğu düşünülebilir. Sabahattin Ali, toplumsala önem vererek sanat yapan birisi olmakla ilgimizi çeker. Onun için, kırsalın devrimci ve demokratik değerlerini evrensel planda liberalizme karşı, yerelde de resmi ideolojiye karşı savunan ilk sanatçıdır denilebilir.



Bu yazı 243 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Medipol Başakşehir 14 9 2 3 25 15 30 +10
2 Galatasaray 14 9 3 2 29 17 29 +12
3 Fenerbahçe 14 7 2 5 30 19 26 +11
4 Beşiktaş 14 7 2 5 22 12 26 +10
5 Kayserispor 14 7 2 5 22 16 26 +6
6 Bursaspor 14 7 4 3 27 16 24 +11
7 Göztepe 14 7 4 3 25 21 24 +4
8 Trabzonspor 14 6 4 4 28 27 22 +1
9 Akhisarspor 14 5 5 4 18 21 19 -3
10 Sivasspor 14 6 7 1 19 25 19 -6
11 Kasımpaşa 14 5 6 3 24 26 18 -2
12 Aytemiz Alanyaspor 14 5 7 2 26 26 17 0
13 Yeni Malatyaspor 14 4 6 4 16 20 16 -4
14 Antalyaspor 14 3 7 4 14 25 13 -11
15 Osmanlıspor FK 14 3 9 2 19 27 11 -8
16 Atiker Konyaspor 14 3 9 2 13 21 11 -8
17 Gençlerbirliği 14 3 9 2 18 30 11 -12
18 Karabükspor 14 2 10 2 13 24 8 -11
Takım O G M B A Y P AV
1 MKE Ankaragücü 14 9 2 3 20 10 30 +10
2 Ümraniyespor 14 8 2 4 20 9 28 +11
3 Çaykur Rizespor 14 7 3 4 27 20 25 +7
4 Giresunspor 14 6 2 6 19 11 24 +8
5 Adanaspor 14 6 5 3 16 20 21 -4
6 Boluspor 14 6 6 2 17 15 20 +2
7 Gazişehir Gaziantep FK 14 4 3 7 16 10 19 +6
8 Balıkesirspor Baltok 14 6 4 4 28 23 19 +5
9 Elazığspor 14 5 5 4 20 18 19 +2
10 İstanbulspor 14 5 5 4 16 15 19 +1
11 Altınordu 14 4 6 4 20 21 16 -1
12 Adana Demirspor 14 4 6 4 20 22 16 -2
13 Eskişehirspor 14 4 4 6 25 24 15 +1
14 BB Erzurumspor 14 3 5 6 15 19 15 -4
15 Samsunspor 14 3 5 6 12 17 15 -5
16 Denizlispor 14 3 9 2 15 26 11 -11
17 Manisaspor 14 5 7 2 17 21 8 -4
18 Gaziantepspor 14 1 10 3 7 29 3 -22
Takım O G M B A Y P AV
1 Menemen Belediyespor 15 11 2 2 35 10 35 +25
2 Sivas Belediyespor 15 10 1 4 25 7 34 +18
3 Hatayspor 15 11 3 1 25 8 34 +17
4 Afjet Afyonspor 15 10 1 4 26 12 34 +14
5 Keçiörengücü 15 9 4 2 40 16 29 +24
6 Sancaktepe Belediyespor 15 7 3 5 22 13 26 +9
7 İnegölspor 15 7 4 4 22 23 25 -1
8 Kastamonuspor 1966 15 7 6 2 27 19 23 +8
9 Tokatspor 15 6 4 5 18 20 23 -2
10 Sarıyer 15 6 6 3 22 19 21 +3
11 Amed Sportif 15 5 6 4 23 23 19 0
12 Etimesgut Belediyespor 15 4 7 4 16 20 16 -4
13 Bodrumspor 15 3 8 4 13 23 13 -10
14 Eyüpspor 15 3 9 3 22 34 12 -12
15 Bucaspor 15 3 8 4 16 22 10 -6
16 Tuzlaspor 15 3 11 1 16 31 10 -15
17 Kocaeli Birlikspor 15 2 11 2 13 33 5 -20
18 Mersin İdmanyurdu 15 1 14 0 8 56 0 -48
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 15 10 1 4 26 9 34 +17
2 Düzcespor 15 8 4 3 19 17 27 +2
3 Bayrampaşa 15 7 3 5 14 9 26 +5
4 Halide Edip Adıvar SK 15 5 3 7 20 14 22 +6
5 Bayburt Grup Özel İdare 15 5 3 7 19 13 22 +6
6 Kemerspor 2003 15 5 3 7 26 21 22 +5
7 Batman Petrolspor 15 5 3 7 19 14 22 +5
8 Ofspor 15 6 6 3 18 12 21 +6
9 Kozan Belediyespor 15 6 6 3 21 23 21 -2
10 Erbaaspor 15 5 5 5 20 16 20 +4
11 12 Bingölspor 15 5 5 5 14 16 20 -2
12 Erzin Belediyespor 15 5 7 3 12 17 18 -5
13 Bergama Belediyespor 15 5 8 2 17 24 17 -7
14 Çanakkale Dardanel SK 15 3 6 6 16 20 15 -4
15 Yeni Altındağ Bld. 15 4 8 3 15 24 15 -9
16 Yomraspor 15 4 8 3 12 23 15 -11
17 Çatalcaspor 15 3 7 5 9 16 14 -7
18 Orhangazi Belediyespor 15 1 6 8 12 21 11 -9
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
08.12.2017 20:00 Bursaspor - Fenerbahçe
09.12.2017 19:30 Galatasaray - Teleset M. Akhisarspor
09.12.2017 14:00 Kasımpaşa - Trabzonspor
09.12.2017 14:00 Evkur Yeni Malatyaspor - Göztepe
09.12.2017 16:30 Antalyaspor - Gençlerbirliği
10.12.2017 14:00 Osmanlispor FK - Aytemiz Alanyaspor
10.12.2017 16:30 Demir Grup Sivasspor - İstanbul Başakşehir
10.12.2017 19:30 Kayserispor - Beşiktaş
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
08.12.2017 18:00 İstanbulspor - Boluspor
09.12.2017 15:30 Gaziantep Bykşhr Bld. - Ankaragücü
09.12.2017 15:30 Adanaspor - Elazığspor
09.12.2017 13:00 Umraniyespor - Balıkesirspor
09.12.2017 13:00 Erzurum BB - Adana D.Spor
10.12.2017 13:00 Denizlispor - Samsunspor
10.12.2017 15:30 Manisaspor - Altınordu
10.12.2017 18:00 Giresunspor - Ç.Rizespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
01.10.2017 15:00 Amed Sportif 2 - 2 Etimesgut Belediyespor
01.10.2017 16:00 Hatayspor 0 - 0 4 Eylül Bld.
01.10.2017 16:00 Kastamonuspor 3 - 1 Bodrumspor
01.10.2017 16:00 Tokatspor 2 - 0 Mersin İ.Y.
01.10.2017 16:30 Sancaktepespor 1 - 0 Eyüpspor
01.10.2017 20:00 Afjet Afyonspor 2 - 1 Menemen Bld.
01.10.2017 16:00 Keçiörengücü 4 - 0 Tuzlaspor
01.10.2017 16:30 Sarıyer 3 - 1 Bucaspor
01.10.2017 16:30 İnegölspor 1 - 1 Kocaeli Birlik Spor
06.12.2017 13:00 Amed Sportif 1 - 3 Etimesgut Belediyespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
09.12.2017 13:30 Bayrampaşa - Kozan Belediyespor
09.12.2017 13:30 Orhangazispor - Halide Edip Adivar Spor
10.12.2017 13:00 Yomraspor - Bergama Belediyespor
10.12.2017 13:00 12 Bingolspor - Batman Pet.
10.12.2017 13:30 Tekirova Bld. - Bayburt Genclikspor
10.12.2017 13:30 Catalcaspor - Manisa Büyükşehir Belediyespor
10.12.2017 13:30 Dardanelspor - Yeni Altindag Belediyespor
10.12.2017 13:30 Duzcespor - Ofspor
10.12.2017 13:30 Erzin Belediyespor - Erbaaspor
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

Web sitemize nasıl ulaştınız?


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI