Bugun...


Mehmet Akkaya

facebook-paylas
KÖYLÜ KURNAZLIĞI’NDAN KENTSEL YABANCILAŞMAYA
Tarih: 20-09-2017 18:21:00 Güncelleme: 20-09-2017 18:21:00



 

Kent yaşamında orta yere ocak kurup ateş yakmak; pek çok görülmez kural, fiziksel sınırlar ve yasalarca engellenmiştir. Kent yaşamında odun yakmak; ateşinde biber, domates ve patlıcan közlemek de kolay değildir. Köyün ise bu açıdan çevresi, olanakları, doğası, dağları oldukça geniştir. Birçok coğrafyada ırmaklar, kirlenmemiş havasıyla dikkat çeker. Kırsal yaşamın olmazsa olmazı sayılan ateş, hava, su ve illa da toprak, ilk kuşak filozofların da ilgisini çekmişti. Çünkü toplumsal yaşam bu dört unsur tarafından sıkıca kuşatılmıştı. Yalnızca canlının canlılığını sürdürmesinde değil üretimin gerçekleşmesi bakımından da belirleyici oldular.

Tarım toplumu ve evvelinde; suyun vazgeçilmezliği, ateşin kültürel evrimdeki katkısı, havanın nefes almayı sağlaması ve toprağın tarımsal üretime imkan veren biricik olgu olması çağın düşünüş ve davranış biçimlerini de belirlemiştir. Dolayısıyla Herakleitos ateşin değişen, değiştiren, pişiren ve olgunlaştıran gücünü görmekte gecikmedi. Thales ise onu önceleyerek yaşamdaki suyu sudaki yaşamı, felsefesinin merkezine koyarken bir rastlantı içinde değildi. Keza Anaksimenes de suda ve ateşte içkin öge olarak havaya (oksijen) dikkat çekerken ne düşündüğünün farkında idi. Oysa Empedokles için tüm bunlara zemin teşkil edecek bir unsurun da bunlara eşlik etmesi gerekirdi: Toprak.

Toplumsal Düşüncenin Motivasyonları:
Toplumsal Varlık ve Toplumsal Davranış

Son zamanlarda kır-kent diyalektiğini konu edinen ya da bu ilişkiye gönderme yapan paylaşımlar yapıyorum. Bu tarz bir yönelmeye farklı sebepler yanında elbette ki bir süredir kır yaşamı içinde vakit geçiriyor olmam neden olmaktadır. Zira koşullar; düşünüş biçimlerini etkiliyor, kuşatıyor. Düşünme eyleminde pratik süreçler etkili olsa bile yine de bu ilişkiyi mutlaklaştırmamak gerekiyor. Çünkü kır koşullarında kentli gibi düşünen, kent koşullarında ise köylü gibi düşünen insanlara rastlamak olasıdır. Zira düşünme etkinliğinde bir eğilimin baskın olmasını söylemekle onu mutlaklaştırmak birbirinden farklıdır. Dolayısıyla da söylediklerimi mutlaklaştırmak gerekmez; zira yazılanları Malatya’nın Akçadağ ve Yazıhan ilçelerinden bakıldığında yapılan tespitler olarak düşünmek gerekiyor. Bu yüzden bu tespitlerin, Malatya’yı olmadığı gibi ülkemizi yansıttığı da hele hele dünyaya özgü olduğu da ileri sürülemez.

Kır ve kent yaşamının sınıf mücadelesindeki pozisyonları değişiktir. Kır yaşamında feodal “köylü kurnazlığı”ndan söz edilir. Kent yaşamında ise bunun yerini kapitalist “yabancılaşma” almaktadır. Köy yaşamında kır emekçisi, ürettiği ürüne, ürünün üretim sürecine, kendisine ve doğaya/toprağa –bir genelleme içinde söylenirse- yabancı değildir. İlkinde makineleşmiş olmakla birlikte tarımsal üretim ve onun kültürel özellikleri belirgindir. İkincisinde ise sanayi üretimi egemendir ve düşünsel ve davranışsal özellikler kapitalizmi izlemektedir. Kapitalizmin giderek dünya düzeyinde baskın hale gelmesi köy yaşamını ve düşünüş tarzını da etkiliyor.

Sanayi, Yönünü Kırlara Çeviriyor
Kır Emekçisi ise Yüzünü Şehre Dönüyor

Buradan bakıldığında kapitalizmin, kırsal alana, köylü yaşamına öncelikle üretim araçlarıyla değil kültürel araçlarla girdiği anlaşılıyor. Kitle iletişim araçları sayesinde kırsal alana moda, marka, magazin türünden “kent kültürü” nü şırınga ediyor. Kır topluluklarının, tarımsal üretim içinde olmalarına karşın kendilerine şırınga edilen “kent kültürü” arasında yüksek bir gerilim yaşadıkları söylenebilir. Yakından bakınca görülüyor ki, sanayi ve kapitalizmin yönü kırlık bölgelere dönükken, köy yaşamının içindeki genç, olgun nesillerin yönü ise şehirlere doğrudur. Kır nüfusunun büyükçe bir kesimi kentte özgürlük bulmanın hayalini kuruyor ve o umutla yaşıyor. Bu karşılaştırma biçimindeki düşünme bizi şu tartışmaya götürebilir: Kırsallık ile kentlilik arasındaki, eşdeyişle tarımsal üretim biçimiyle endüstriyel üretim biçimi arasındaki ilişki, niceliksel midir yoksa niteliksel midir? Yanıtı uzun bu tartışmaya şimdilik girme niyetinde değilim.

Kır ve köy yaşamı, çocukların ve yaşlıların da üretime katıldığı, sosyalleştiği bir ortam olarak görülüyor. Ağa, bey ve paşalarca yağmalanmamış topraklardaki köylüler için geçerli burada söylenenler. Yani sınıfsal baskının olmadığı ayrıca, ulusal, cinsel, dinsel ve faşist devlet baskısının olmadığı ya da geriletildiği coğrafyalarda geçerlidir. İngiliz nüfus bilimci ve filozof Thomas Robert Malthus, insan nüfusunun artması ile besinlerin azaldığını ileri sürmüştü. Bu tez, kent örneğinden hareketle çürütülebilir elbette; ama Malthus’un hipotezini kırsal alandaki üretimin biçimine bakarak yanlışlamak daha da kolay olsa gerek.

Nüfus Bilimcisi Malthus’un Yanlışı
İnsan Değil “Hayvan Sosyolojisi”

Sanayinin “yedek işçi ordusu” olarak adeta örgütlediği bir işsizler kitlesi olmadığı için genç yaşlı, kadın erkek sağlıklı her birey üretime katılabiliyor köy yaşamında. Sanayi tarzı bir ihtisaslaşma olmadığı için herkes her işi de yapabiliyor. Traktör gibi iş makinelerini kullanmaktan tutalım da kürek, kazma, balta, bıçak gibi el aletlerini pek çok köylü kullanabiliyor. Çocuklar tavuklara yem verebilir, yaşlılar hayvanlar içsin diye su vanasını açabilir. Üstelik bu “işler”i, çoğu zaman zorlanmadan, sosyal yaşamın parçası içinde gerçekleştirebilir. Kanaatimce Malthus, insan dünyasını hayvan dünyasından hareketle açıklamaya çalıştığı için yanlışa düşmüştür. Zira söyledikleri, hayvan dünyası için geçerlidir. Günümüzün ana akım sosyolojisi de Malthus’un izinden giderek bir bakıma “hayvan sosyolojisi” düzeyinde kalmaktadır. İnsanın üreten, daha doğrusu kendisine yeteninden fazlasını üreten bir varlık olduğunu dikkate almıyor.

Köylüler, kendi alanlarında yaşadıkları sürece kapitalizm onlarla ilgilenecektir. Köylere elektrik götürüyor, asfalt yol yapıyor, köprüler inşa ediyor. Ne var ki pek çok köylü kitlesi, tüm bunların köylüye hizmet için yapıldığına inanıyor. Bu “gelişmeler”den sonra elektrikli aletler, otomobiller, elektronik araçlar satılmaya başlıyor, fişler, faturalar birbirini izliyor. Yeni elektronik tarım makineleri almak için krediler, faizler yoluyla borçlanan bir toplum ortaya çıkıyor. Pek az sayıda köylü olup biteni, kendisine kurulanın bir tezgah olduğunu anlayabiliyor. Kırın yoksul üreticilerine bakılırsa tarımda makineleşme işleri kolaylaştırmadı; ama ürünü –bazı- hallerde artırdı. Makineleşme ve endüstriyel uygulamaların tarıma girmesi ürünü artırsa da toprağı, doğayı ve suyu büyük oranda kirletti. Yüzlerce yıl doğaya karışmayacak olan plastik kullanım nesnelerinin kırlara serilmiş olması söylenenlere yalnızca bir örnektir.



Bu yazı 1807 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Medipol Başakşehir 17 10 2 5 22 8 35 +14
2 Trabzonspor 17 8 4 5 32 22 29 +10
3 Yeni Malatyaspor 17 8 4 5 26 16 29 +10
4 Kasımpaşa 17 9 6 2 37 28 29 +9
5 Galatasaray 17 8 4 5 30 21 29 +9
6 Antalyaspor 17 8 6 3 19 21 27 -2
7 Beşiktaş 17 7 5 5 28 23 26 +5
8 Atiker Konyaspor 17 6 4 7 23 20 25 +3
9 Sivasspor 17 6 5 6 24 23 24 +1
10 Göztepe 17 7 9 1 18 19 22 -1
11 Bursaspor 17 4 4 9 17 17 21 0
12 MKE Ankaragücü 17 6 9 2 17 26 20 -9
13 Kayserispor 17 5 8 4 15 25 19 -10
14 Alanyaspor 17 5 9 3 13 22 18 -9
15 Akhisarspor 17 4 8 5 19 26 17 -7
16 BB Erzurumspor 17 3 7 7 16 22 16 -6
17 Fenerbahçe 17 3 7 7 16 24 16 -8
18 Çaykur Rizespor 17 1 7 9 19 28 12 -9
Takım O G M B A Y P AV
1 Gençlerbirliği 8 7 0 1 19 2 22
2 Denizlispor 9 6 1 2 18 6 20
3 Ümraniyespor 9 6 2 1 13 7 19
4 Eskişehirspor 9 4 1 4 10 8 16
5 Altınordu 9 4 2 3 14 7 15
6 Hatayspor 9 4 2 3 11 5 15
7 Gazişehir Gaziantep FK 9 4 3 2 14 8 14
8 İstanbulspor 8 4 2 2 15 14 14
9 Osmanlıspor FK 9 4 4 1 9 9 13
10 Adana Demirspor 9 3 3 3 14 9 12
11 Adanaspor 8 3 2 3 11 7 12
12 Balıkesirspor Baltok 8 3 3 2 7 8 11
13 Giresunspor 8 3 4 1 10 11 10
14 Boluspor 8 2 3 3 9 9 9
15 Afjet Afyonspor 8 2 4 2 11 14 8
16 Elazığspor 8 2 4 2 11 14 8
17 Altay 8 2 5 1 8 10 7
18 Kardemir Karabükspor 9 0 7 2 5 19 2
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 8 7 0 1 21 3 22
2 Tuzlaspor 9 7 1 1 20 3 22
3 Fatih Karagümrük 9 6 1 2 20 8 20
4 Menemen Belediyespor 9 6 1 2 23 13 20
5 Şanlıurfaspor 8 5 0 3 11 5 18
6 Sivas Belediyespor 9 5 2 2 16 11 17
7 Kırklarelispor 9 4 1 4 14 7 16
8 Pendikspor 8 4 1 3 15 11 15
9 Tarsus İdman Yurdu 8 4 2 2 16 14 14
10 Etimesgut Belediyespor 8 3 1 4 10 8 13
11 Darıca Gençlerbirliği 9 3 3 3 8 6 12
12 Zonguldak Kömürspor 8 3 3 2 8 9 11
13 Kahramanmaraşspor 9 3 5 1 6 11 10
14 Bak Spor 8 2 3 3 9 14 9
15 Konya Anadolu Selçukspor 8 1 2 5 12 15 8
16 Bandırmaspor 8 2 4 2 7 10 8
17 Fethiyespor 9 1 3 5 6 12 8
18 Tokatspor 9 1 6 2 4 13 5
Takım O G M B A Y P AV
1 Şile Yıldızspor 8 6 2 0 21 6 18
2 Nevşehir Belediyespor 8 5 0 3 21 9 18
3 Nazilli Belediyespor 8 5 0 3 17 7 18
4 Hekimoğlu Trabzon 8 5 1 2 11 6 17
5 Silivrispor 8 5 2 1 11 3 16
6 Karaköprü Belediyespor 8 5 2 1 15 8 16
7 Tire 1922 8 4 0 4 13 6 16
8 Ergene Velimeşe 8 4 1 3 13 6 15
9 Kozan Belediyespor 8 3 1 4 10 7 13
10 Yomraspor 8 3 1 4 9 7 13
11 Batman Petrolspor 8 3 2 3 10 10 12
12 Artvin Hopaspor 8 2 1 5 7 3 11
13 Gebzespor 8 2 2 4 8 5 10
14 Büyükçekmece Tepecikspor 8 3 4 1 9 11 10
15 Erzin Belediyespor 8 2 3 3 12 10 9
16 Erbaaspor 8 0 4 4 4 8 4
17 Körfez Spor Kulübü 8 0 6 2 5 18 2
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/01/2019 Akhisarspor vs Beşiktaş
 19/01/2019 BB Erzurumspor vs Atiker Konyaspor
 19/01/2019 Yeni Malatyaspor vs Göztepe
 19/01/2019 Antalyaspor vs Kayserispor
 19/01/2019 Galatasaray vs MKE Ankaragücü
 20/01/2019 Alanyaspor vs Sivasspor
 20/01/2019 Trabzonspor vs Medipol Başakşehir
 21/01/2019 Bursaspor vs Fenerbahçe
 21/01/2019 Kasımpaşa vs Çaykur Rizespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/01/2019 Adana Demirspor vs Kardemir Karabükspor
 19/01/2019 Gazişehir Gaziantep FK vs Denizlispor
 19/01/2019 Afjet Afyonspor vs İstanbulspor
 19/01/2019 Osmanlıspor FK vs Boluspor
 20/01/2019 Hatayspor vs Gençlerbirliği
 20/01/2019 Ümraniyespor vs Altay
 20/01/2019 Eskişehirspor vs Giresunspor
 20/01/2019 Altınordu vs Balıkesirspor Baltok
 21/01/2019 Elazığspor vs Adanaspor
 19/01/2019 Gazişehir Gaziantep FK - Denizlispor Denizlispor ligdeki son 9 maçında hiç kaybetmedi  Denizlispor yenilmez
 18/01/2019 Adana Demirspor - Kardemir Karabükspor Kardemir Karabükspor ligdeki son 17 maçında hiç kazanamadı  Adana Demirspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 19/01/2019 Bak Spor vs Tarsus İdman Yurdu
 19/01/2019 Fethiyespor vs Şanlıurfaspor
 19/01/2019 Menemen Belediyespor vs Fatih Karagümrük
 20/01/2019 Kahramanmaraşspor vs Bandırmaspor
 20/01/2019 Sivas Belediyespor vs Pendikspor
 20/01/2019 Kırklarelispor vs Etimesgut Belediyespor
 20/01/2019 Tokatspor vs Darıca Gençlerbirliği
 20/01/2019 Tuzlaspor vs Konya Anadolu Selçukspor
 20/01/2019 Zonguldak Kömürspor vs Manisa BBSK
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 19/01/2019 Silivrispor vs Hekimoğlu Trabzon
 20/01/2019 Artvin Hopaspor vs Körfez Spor Kulübü
 20/01/2019 Karaköprü Belediyespor vs Batman Petrolspor
 20/01/2019 Ergene Velimeşe vs Erbaaspor
 20/01/2019 Gebzespor vs Şile Yıldızspor
 20/01/2019 Kozan Belediyespor vs Erzin Belediyespor
 20/01/2019 Nevşehir Belediyespor vs Yomraspor
 20/01/2019 Tire 1922 vs Büyükçekmece Tepecikspor
 19/01/2019 Silivrispor - Hekimoğlu Trabzon Hekimoğlu Trabzon ligde deplasmandaki son 8 maçında hiç kaybetmedi  Hekimoğlu Trabzon yenilmez
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

24 Haziran Seçimlerinin Şaibesiz Olduğuna İnanıyor Musunuz?


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI