Bugun...


Mehmet Akkaya

facebook-paylas
Ezilen Herkese düşman Bir Filozof NİETZSCHE’NİN RENKLİ DÜNYASI
Tarih: 04-04-2016 14:38:00 Güncelleme: 04-04-2016 18:17:00


Maksim Gorki gibi sanat adamları ve Lukacs gibi düşünürler Nietzsche’ye ilişkin olumlu değerlendirmeler yapmadılar. Onu kurulu düzene hizmet eden bir renkli düşünür olarak gördüler. Gorki "Sanatçı İşçiliği Üzerine" adlı yazısında onu aklını yitiren bir adamın kapitalizm lehine yarattığı felsefenin adı olarak lanse etti. Gorki’ye göre Platon’dan beri süren idealist felsefenin en yüzeysel versiyonunu temsil eden Nietzsche’nin, sosyalizmin geliştiği bir çağda ve yine sosyalizmin en ileride olduğu Almanya’da çıkmış olması manidardır. 1930’lu yıllarda faşizmin ruhsal gıdasını alarak beslendiği en uygun düşünce birikiminin Nietzsche’ye ait olduğunu söyleyen de Gorki oldu. 

 

Marx ve Engels’in temel eserlerini vermeye başladığı zaman aralığında Almanya’da ortaya çıktı Friedrich Nietzsche. Gerçekte Marx ve Engels de bilim ve düşün disiplinlerinin birçok alanında çalışmalar yapmışlardı; fakat konu renkliliğe gelince Nietzsche bir başkaydı. Gerçekte Nietzsche çağın önemli iki düşünürü olan Marx ve Engels’e dair veya onların görüşlerine doğrudan gönderme yapan herhangi bir çalışmaya imza atmamıştı. Bunun tersine Marx ve Engels’in de aslında bu renkli filozofu ciddiye alıp da bir gönderme yaptıkları bile yoktu. Buna rağmen bu renkli filozofun düşünceleri etraflıca incelendiğinde Marksizme karşı bir tutum almak üzere eserler verdiği anlaşılacaktır. İlginçtir ki, o da düşüncelerine tarihi maddeci Marx ve Engels gibi şimdi ve burada olandan başlıyordu. Renkli filozofun şimdi ve buradan başlayarak maddeci bir noktadan hareket etse de vardığı tüm sonuçlar açısından tipik bir idealistti.

 

Nietzsche, din düşmanı olup çıkmıştı; “Tanrı öldü” diyerek Hıristiyanlığı aşmanın felsefesini kurmaya özen göstermiştir. Felsefesini kurmaya somut olgu durumlarından yani yaşamdan başlayan renkli filozof için din bir üstyapı kurumu olarak ele alınmamış, tersine bir temel yapı olarak görünmüştür. Din, tüm gelenek ve göreneklerin de taşıyıcısı olduğu için şimdi ve burada olan yaşamın/insanın üstünde bir nevi mahalle baskısı işlevi görmektedir. Onun anlamasına göre tarih de aynı şekilde araştırılmamış, eleştiri süzgecinden geçirilmemiş gelenek ve göreneklerin payandasından başka bir şey değildir. Bu yüzden de tarihe fazla değer vermek günümüze yabancılaşmak anlamına gelmektedir. Nietzsche’nin “politik, askeri ve felsefi hedefleri” arasında kuşku yok ki baş sırayı eşitlik idesi almaktadır. Zaten bunun dine karşı olmasıyla da ilgisi bulunmaktadır. Çünkü Hıristiyanlık da, çıkış noktası itibariyle ya da Tanrı karşısında da olsa insanları eşit görmüştür.

 

Nietzsche’nin yaşadığı yıllarda gerçek anlamda eşitlik fikrini kilise değil de sosyalist siyaset teorisyenlerinin savunduğu düşünülürse renkli filozofun nasıl bir pozisyonda durduğu daha kolay anlaşılacaktır. Nietzsche, 1870’te orduya gönüllü olarak katılıyor ve Paris Komünü’nün yenilgisi üzerine muhtemeldir ki büyük sevinç çığlıkları atıyor. Çünkü renkli filozofun en büyük düşmanları, “ayaktakımı” olarak gördüğü emekçiler, serfler, kölelerdir. Bunlardan birilerinin hakim olacağı bir dünya asla yaşanacak bir dünya olmayacaktır. Şöyle yazmıştır emekçiler için: “Bir sevinç kaynağıdır hayat, oysa nerede ayaktakımı ondan içerse, bütün pınarlar zehirlenir[1] Üstün insan bunları (emekçileri) alt etmelidir. Adeta kötülüğün, geriliğin, kirliliğin, her türden çirkefliğin nedeni olarak emekçi/köle kesimleri görülmektedir. Hatta dünyada egemen olan köle ahlakıdır. Nietzsche ezilen sınıflar olarak emekçilerden ziyade kölelerden söz ediyor, bunlar kapitalizm koşullarında doğaldır ki işçilerdir ve emekçilerdir.

 

Nietzsche’nin düşüncelerindeki renkliliğin aslında iki nedeni var. Birisi birçok alanda fikir yürütmüş olması diğeri de fikirlerindeki tutarsızlıklar ve saçmalıklar. Gerçekte birçok konuda saçmaya düşmüştür filozof. Buna bilgide bulanıklık da denilebilir. Örneğin bağımsızlığa ilişkin yazarken şu ifadeleri kullanıyor: “Bağımsızlığın üç can düşmanı ise yoksullar, zenginler, bir de partilerdir.[2] Çağdaş anlamda bilime, felsefeye, sanata, politikaya, demokrasiye, eşitliğe, emekçilere, kadınlara düşmandır. Dahası var. Renkli filozof; Sokrates, Platon, Aristoteles ve sonraki filozofların birçoğuna Kant’a Hegel’e de karşıdır. Hegel’in tarih görüşü onun için, diğer tarih felsefeleri gibi bir masaldır, daha doğrusu kurgudur, imalattır. Yine de Nietzsche’nin düşman olmadığı hatta üstü açık bir tarzda meşru saydığı varlık durumları vardır. Bunların başında burjuva özel mülkiyeti gelmektedir. Bir bakıma filozof kapitalizmin birçok uygulamasına karşı çıksa bile sömürü düzenlerini ve egemen sınıfları onaylamayı asla ihmal etmemiştir. Bu yüzden de kendisinden sonraki politika felsefelerini etkilemiş ve etkisi kuşku yok ki günümüzde ve hatta ülkemizde de devam etmektedir.

 

Renkli filozofun genel olarak felsefeye özel olarak da siyaset felsefesine armağan ettiği biricik kavram ise üstinsan ya da üstün insan diye Türkçeleştirilen Übermensch kavramıdır. Bununla bağlantılı olmak üzere filozofun felsefeye getirdiği temel terimlerden birisi de Güç İstenci’dir. Tartışmaya yer vermeyecek denli açıktır ki; Nietzsche üstinsanı geleceğin insanı olarak öngörmektedir. Bugünkü insan, ona göre hayvan ile üstinsan arasında geçiş insanıdır. Yani bugünkü insan, insan ve hayvan karışımıdır. Böyle Buyurdu Zerdüşt’te şu satırları okuyoruz: “Ben size üstinsanı öğretiyorum. İnsan altedilmesi gereken bir şeydir. Onu alt etmek için ne yaptınız?”[3]

 

KADINA MI GİDİYORSUN KIRBACIN YANINDA OLSUN: NİETZSCHE

 

Nietzsche ve benzeri düşünürleri analiz ederken şöyle bir soru kurgulamak yararlı olabilir: Bu düşünür felsefesini inşa ederken ekonomik-sosyal plandan mı hareket ediyor, yoksa kendi kafasında kurguladığı ide, tin, töz ve mutlak fikir türünden kavramlardan mı hareket ediyor? Platon’dan Augustinus’a; Leibniz’den Hegel ve Nietzsche’ye dek pek çok düşünür/filozof somut gerçekliği paranteze alarak olsa olsa bu somut gerçekliğin ürünü olan metafizik kavramlardan hareket etmektedirler. İşçi sınıfına, emekçilere, kadına, ezilen inanç gruplarına, Kürt’e… düşman olmaları bu “felsefi anlayışları” yüzündendir.

 

Nietzsche’nin de, benzer düşünürler gibi modern ya da postmodern olmasının önemi bulunmuyor. Kriterimiz açısından bunun özel bir değeri yoktur. Çünkü sonuçta Nietzsche; insana, topluma ve dünyaya üretim süreçleri açısından bakmak yerine dolaşım diyeceğimiz süreçler açısından yöneliyor. Böyle olunca tarlaların, fabrikaların, sokakların, üretim mekanlarının yerini sanat, edebiyat, mitoloji alıyor. Nietzsche üretimi baypas edip dolaşım alanını düşünce iklimine çevirdiği için akıl yerine duygulara, bilim yerine içgüdülere, iradeye yöneliyor. Diğer bir deyişle düşünsel olandan hareket ediyor.

 

Burjuvazinin akla ve bilime olan güvensizliğini rehber edinmiş halk kitlelerinin Nietzsche merakı manidardır. Nietzsche’nin “renkli felsefesi” emekçileri, kadınları, gençleri… yanıltacak denli zengindir. Sosyal, siyasal ve felsefi sorunlardan kaçan insanlar için ender bulunur bir limandır Nietzsche. Nietzsche, sanatçılar ve edebiyatçılar açısından da ilgi görmektedir. Çünkü insani ve sosyal sorunların kaynağını edebiyatla, sanatla, dille ilişkilendirmesini biliyor. Oysa eşitlik düşüncesinin en büyük düşmanıdır Nietzsche. Dine, Tanrı’ya ve Hıristiyanlığa düşman olmasının da nedeni “dinsel eşitlik düşüncesi”nde aramalıdır. Eşitliğe karşı olurken asıl amacı ise sosyalizmin eşitlikçi düşüncesidir.


Yaşadığı çağ, Marksizmle birlikte eşitlik (ekonomik kökenli) fikrinin zirve yaptığı yıllardır. Nietzsche’nin devlete karşı olduğu da kuşkuludur. Kaldı ki düşünür, olası sosyalist devletlerin kurulabileceğini dikkate alarak bu anlayışa vurgu yapar. Nietzsche’yi Marx ve Marksizmin adını anmadan eserlerinde ona karşı tezler getirmiş bir sermaye düşünürü olarak tanımlamak yanlış olmaz. Lukasc’ın, Nietzsche’yi tekelci-kapitalizmin (emperyalizm) sözcüsü olarak değerlendirmesi boşuna değildir. Ahlaka karşı çıkması da yanıltıcıdır. İdealist felsefenin çıkmazı buradadır. Mevcut ahlaki davranışları görür; ama ona kaynaklık eden ekonomik fenomenleri görmez. Filozofun, ahlakla ilgilenmesi düşünce için bir tuzaktan öte bir şey değildir. Kaldı ki ahlakı eleştirerek, kitleleri küçümseme hatta aşağılama gayesindedir.


Nietzsche, tarihle ilişkisinde bir handikap içindedir. Tarihin verimli, insani, ilerici ve akılcı yanını görmek istemez. Aklı yansıtan mitolojik karakter Apollon’un değil irrasyonel olanı yansıtan karakter Diyonizos’u temel almaktadır. Sokrates’le birlikte başlayan akılcı felsefeyi sözüm ona reddeder, Yunan’ın trajik çağını yüceltir. Platon ve Aristoteles’le devam eden ana akım felsefeden de geri olan bir tarihe bağlanmak isterken muhafazakar bir romantik olur Nietzsche. Dolayısıyla Yunan ve Roma uygarlığını savunmaz; tam tersine onların insanlığa kazandırdığı kimi değerlere saldırmaktadır.

 

Sınıf mücadelesini görmez Nietzsche. Gördüğünde de ezenden ve güçlüden yanadır. Mesela onun safı Spartaküs’ün değil Roma sömürücü sınıflarının safıdır. Bugün de ondan en çok egemen sınıflar yararlanmaktadır. Dikkatler ekonomik olgular ve sosyal sorunlar yerine, onların bir ürünü, eş deyişle sonucu olarak ortaya çıkan ahlak, din, Tanrı, üst insan gibi kavramlara çekilmektedir. Nietzsche “Kadına mı gidiyorsun kırbacın yanında olsun” demişti. O kırbaç yalnız kadınlara değil ezilen sınıflara, emekçilere karşı sermayenin gücünü temsil eder. Felsefi ideolojik mücadele ile kırbaç sermayenin (Nietzsche’nin) elinden alınmalıdır.

 

[1] Nietzsche F., Seçmeler, Milliyet Yayınları, S. 252, Çev: İ. Zeki Eyüboğlu, 1973, İstanbul.

[2] Nietzsche F., Seçmeler, Milliyet Yayınları, S. 192, Çev: İ. Zeki Eyüboğlu, 1973, İstanbul.

[3] Nietzsche F., Böyle Buyurdu Zerdüşt, Asa Kitabevi, S. 25, Çev: Turan Oflazoğlu, 1999, İstanbul.



Bu yazı 1833 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Medipol Başakşehir 17 11 3 3 31 18 36 +13
2 Galatasaray 17 11 4 2 37 22 35 +15
3 Fenerbahçe 17 9 2 6 34 20 33 +14
4 Beşiktaş 17 8 3 6 29 16 30 +13
5 Kayserispor 17 8 3 6 25 18 30 +7
6 Göztepe 17 9 5 3 30 26 30 +4
7 Trabzonspor 17 8 4 5 33 28 29 +5
8 Sivasspor 17 8 7 2 23 27 26 -4
9 Bursaspor 17 7 6 4 28 19 25 +9
10 Yeni Malatyaspor 17 6 7 4 21 24 22 -3
11 Kasımpaşa 17 5 8 4 25 31 19 -6
12 Akhisarspor 17 5 8 4 22 30 19 -8
13 Aytemiz Alanyaspor 17 5 9 3 28 33 18 -5
14 Osmanlıspor FK 17 5 10 2 26 34 17 -8
15 Antalyaspor 17 4 8 5 19 31 17 -12
16 Atiker Konyaspor 17 4 10 3 16 23 15 -7
17 Gençlerbirliği 17 3 9 5 20 32 14 -12
18 Karabükspor 17 2 12 3 14 29 9 -15
Takım O G M B A Y P AV
1 MKE Ankaragücü 17 10 3 4 26 14 34 +12
2 Ümraniyespor 17 9 3 5 26 17 32 +9
3 Çaykur Rizespor 17 9 4 4 35 24 31 +11
4 Giresunspor 17 8 3 6 25 15 30 +10
5 Adanaspor 17 7 5 5 20 23 26 -3
6 Boluspor 17 7 7 3 21 17 24 +4
7 BB Erzurumspor 17 6 5 6 20 20 24 0
8 Balıkesirspor Baltok 17 7 5 5 32 28 23 +4
9 Elazığspor 17 6 6 5 24 22 23 +2
10 İstanbulspor 17 6 6 5 18 17 23 +1
11 Gazişehir Gaziantep FK 17 4 5 8 19 15 20 +4
12 Altınordu 17 5 7 5 24 25 20 -1
13 Adana Demirspor 17 5 7 5 23 26 20 -3
14 Samsunspor 17 4 6 7 16 22 19 -6
15 Eskişehirspor 17 5 6 6 33 29 18 +4
16 Denizlispor 17 3 9 5 16 27 14 -11
17 Manisaspor 17 6 9 2 21 27 11 -6
18 Gaziantepspor 17 1 12 4 7 38 4 -31
Takım O G M B A Y P AV
1 Menemen Belediyespor 17 12 3 2 38 11 38 +27
2 Sivas Belediyespor 17 11 1 5 28 8 38 +20
3 Hatayspor 17 12 3 2 26 8 38 +18
4 Afjet Afyonspor 17 11 1 5 28 13 38 +15
5 Keçiörengücü 17 10 5 2 43 19 32 +24
6 Sancaktepe Belediyespor 17 9 3 5 26 14 32 +12
7 İnegölspor 17 8 4 5 26 25 29 +1
8 Sarıyer 17 7 7 3 24 21 24 +3
9 Tokatspor 17 6 5 6 19 22 24 -3
10 Kastamonuspor 1966 17 7 8 2 29 24 23 +5
11 Amed Sportif 17 5 7 5 24 25 20 -1
12 Etimesgut Belediyespor 17 5 8 4 19 23 19 -4
13 Eyüpspor 17 5 9 3 25 35 18 -10
14 Bodrumspor 17 4 9 4 15 25 16 -10
15 Bucaspor 17 4 9 4 19 26 13 -7
16 Tuzlaspor 17 4 12 1 18 33 13 -15
17 Kocaeli Birlikspor 17 2 13 2 13 36 5 -23
18 Mersin İdmanyurdu 17 1 16 0 10 62 6 -52
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 17 11 2 4 28 11 37 +17
2 Düzcespor 17 9 4 4 20 17 31 +3
3 Bayrampaşa 17 8 3 6 16 10 30 +6
4 Halide Edip Adıvar SK 17 7 3 7 22 14 28 +8
5 Batman Petrolspor 17 6 3 8 24 16 26 +8
6 Kemerspor 2003 17 6 4 7 30 24 25 +6
7 Bayburt Grup Özel İdare 17 6 4 7 21 17 25 +4
8 Ofspor 17 7 7 3 22 16 24 +6
9 Erbaaspor 17 6 5 6 22 17 24 +5
10 Kozan Belediyespor 17 6 6 5 21 23 23 -2
11 12 Bingölspor 17 5 5 7 16 18 22 -2
12 Yomraspor 17 5 8 4 13 23 19 -10
13 Çanakkale Dardanel SK 17 4 7 6 21 25 18 -4
14 Erzin Belediyespor 17 5 9 3 13 20 18 -7
15 Bergama Belediyespor 17 5 10 2 18 28 17 -10
16 Yeni Altındağ Bld. 17 4 9 4 16 26 16 -10
17 Orhangazi Belediyespor 17 2 7 8 15 22 14 -7
18 Çatalcaspor 17 3 9 5 9 20 14 -11
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
19.01.2018 20:00 Kasımpaşa - Aytemiz Alanyaspor
20.01.2018 16:00 Osmanlispor FK - Evkur Yeni Malatyaspor
20.01.2018 13:30 Kardemir Karabükspor - Gençlerbirliği
20.01.2018 19:00 Fenerbahçe - Göztepe
21.01.2018 13:30 Demir Grup Sivasspor - Teleset M. Akhisarspor
21.01.2018 19:00 Antalyaspor - Beşiktaş
21.01.2018 16:00 Bursaspor - İstanbul Başakşehir
21.01.2018 13:30 Atiker Konyaspor - Trabzonspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.01.2018 15:30 Eskişehirspor - İstanbulspor
20.01.2018 13:00 Adana D.Spor - Balıkesirspor
21.01.2018 15:30 Giresunspor - Boluspor
21.01.2018 13:00 Umraniyespor - Gaziantepspor
21.01.2018 15:30 Manisaspor - Ç.Rizespor
21.01.2018 13:00 Erzurum BB - Ankaragücü
21.01.2018 18:00 Altınordu - Elazığspor
22.01.2018 18:00 Denizlispor - Adanaspor
22.01.2018 18:00 Gaziantep Bykşhr Bld. - Samsunspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.01.2018 13:30 Kocaeli Birlik Spor - Menemen Bld.
20.01.2018 12:00 Eyüpspor - Etimesgut Belediyespor
20.01.2018 13:30 Sancaktepespor - 4 Eylül Bld.
21.01.2018 13:30 İnegölspor - Tuzlaspor
21.01.2018 13:00 Sarıyer - Bodrumspor
21.01.2018 13:00 Amed Sportif - Mersin İ.Y.
21.01.2018 13:30 Afjet Afyonspor - Tokatspor
21.01.2018 13:30 Kastamonuspor - Hatayspor
21.01.2018 13:30 Keçiörengücü - Bucaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.01.2018 13:30 Catalcaspor - 12 Bingolspor
20.01.2018 13:30 Halide Edip Adivar Spor - Duzcespor
20.01.2018 13:30 Ofspor - Yeni Altindag Belediyespor
20.01.2018 13:30 Bergama Belediyespor - Orhangazispor
21.01.2018 13:30 Bayburt Genclikspor - Erzin Belediyespor
21.01.2018 13:30 Kozan Belediyespor - Tekirova Bld.
21.01.2018 13:30 Batman Pet. - Bayrampaşa
21.01.2018 13:30 Erbaaspor - Dardanelspor
21.01.2018 13:30 Manisa Büyükşehir Belediyespor - Yomraspor
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

Sizce 2019 seçimlerinde kim Cumhurbaşkanı olur


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI