Bugun...


Çağdaş Dedeoğlu

facebook-paylas
Sistemin İmkan Verdikleri ve Dışladıkları
Tarih: 07-06-2014 23:32:00 Güncelleme: 08-06-2014 23:56:00


 

“Faşizmin kökleri, büyüyen endüstriyel tekelleşme ile demokratik sistem arasındaki uzlaşmaz çelişkilere değin izlenebilir… Bu da bütün toplumsal ve bireysel ilişkiler üzerinde totaliter bir denetimi, toplumsal ve bireysel özgürlüklerin ortadan kaldırılmasını ve kitlelerin terör yoluyla yıldırılmasını gerektirir.” (Marcuse, 2007)

 

 

Gezi gibi bir toplumsal hareketliliğin yıldönümü olamayacağını ve direnişin –praksis ile felsefenin buluştuğu bir an olarak- devamlılık arz etmesi gerektiğini düşünenlerdenim. Bu nedenle, Gezi’nin yıldönümü için herhangi bir yazı yazmak istememiştim. Ancak Dr. Emrah Altındiş’in Harvard Üniversitesi’nde düzenlenen “Güncel Bölgesel Konular ve Geleceğe Bakış” başlıklı panelde Cumhurbaşkanı Gül nezdinde Türkiye’deki iktidar yapısını hedef alan çıkışı, zihnimde bazı düşünceleri yeniden gün yüzüne çıkardı. Dile getirilen eleştiri, tabiri yerindeyse içimin yağlarını eritti ilk anda; “helal olsun” dedim kendi kendime, “adam eline geçen fırsatı değerlendirdi, hepimizin sesi oldu”. Neden sonra olaya ilişkin, olayın oturduğu genel konjonktüre ilişkin, sol fikirlerin geleceğine ilişkin düşündükçe farklı bir pencereye ihtiyacımız olduğu gerçeğiyle yüzleştim. Bu pencere, parçası olduğumuz sistemin ve onun çeşitli yollardan yeniden ürettiği sosyal gerçekliğin nelere imkan verip neleri dışladığıyla ilgili. Bu ilişkiyi göstermek adına, son birkaç yılda farklı zamanlarda gündemimizi işgal eden örneklerden yararlanmayı planlıyorum.

Öncelikle Fransa’nın sol entelektüel çevresine mensup Regis Debray’ın (2013) egemen sistemin özelliklerine dair ortaya koyduğu beş noktaya dikkat çekmek istiyorum. Bunlardan ilki, dünya çapında eşi benzeri görülmemiş uyum olarak ifadesini buluyor. Bahsi geçen uyumun bir yansıması –ve ABD’nin başını çektiği bir ittifak- olarak NATO tek bir ağızdan ittifakın güvenliğinin bekçiliğini ve sahip olduğu değerlerin savunuculuğunu yapmaktadır. Söz konusu değerler ise ikinci bir noktayı öne çıkarmaktadır: Evrensel olanın belirlenmesi yolunda tekel kurma. Bugün bakıldığında, Batı’nın değerleri, evrensel değerler olarak kabul görmektedir. Yine bakıldığında, bu evrensel kabul açısından Batı kurumlarının -sadece uluslararası kurumların değil dünya çapında kurulan okulların, enstitülerin vb.- önemli bir rolü bulunmaktadır. Debray, bu üçüncü noktayı küresel işletme okulu (global business school) olarak ifade etmektedir. Harvard Business School, bunlardan yalnızca bir tanesi… İnsani duyarlılıkların yönlendirilmesi dördüncü nokta olarak ifadesini bulmaktadır Debray’ın analizinde. Buna göre, ABD, sadece 10 Hollywood filmiyle Çin’deki toplam gişe hasılatının yarısını elde edebiliyor; yani, Çin’de algılar Hollywood ve benzeri araçlar vasıtasıyla başka değerler çerçevesinde şekillendirilmekte. Tabi ki bu yeni bir şey değil ve Türkiye’yi çevreleyen coğrafyada da yabancısı olmadığımız bir süreç. Son olarak, bilimsel yenilik tekelinin, Batı’nın, özelinde Silikon Vadisi vb. nüfuz sahalarının elinde oluşu önemli. Sayıları hızla artan Hintli veya Çinli mühendislerin ortaya çıkışı, sistemi şekillendirenin Batılı fikirler olduğu gerçeğini değiştirmemektedir. Bu açıdan, artık “Batılılık” da farklı anlaşılması gereken bir olguya dönüşmüş durumda.

Değerlerin evrenselliğinin temsili ve Hollywood’un işlevine değinmişken Slavoj Zizek’in Kara Şövalye  (the Dark Knight) serisi üzerine analizlerinden birkaç alıntı yapmak işe yarayabilir. Zizek’in, serinin ilk filmine dair analizinden, Joker’in kötü karakter oluşunun, karakterin sistemle ilişkisi çerçevesinde ele alınması gerektiği hemen anlaşılıyor. Burada, WikiLeaks ile Joker arasında o dönemki gündem üzerinden bir paralellik kurulduğu görülüyor (Zizek, 2011).Kara Şövalye Yükseliyor (the Dark Knight Rises) filminin ardından gerçekleştirdiği bir söyleşide ise şöyle bir ifadeye yer veriyor Zizek (2012): “…kötü karakter Wall Street’i işgal et eyleminin mi yoksa Mitt Romney’in eski şirketinin mi parçası?” Bu noktada asıl soru ortaya çıkıyor: Kötü olarak nitelenen karakter hangisi? Çünkü Zizek’e göre, kahraman bir toplumun, kötü karakter ise bir başka toplumun temsilcisi.

Debray ve Zizek’in farklı pencerelerden gerçekleştirdikleri sistem eleştirileri burada neden dillendirme gereği duyuldu? Bu soru önemli çünkü yaratılan kahramanlar ve kötü karakterler aslında aynı toplumun parçaları. Hollywood (Almanya ile ortak bir yapımda) V for Vendetta’nın V’sini kahraman olarak gösterip bugün hepimizin V sempatizanı olmamıza ve hatta bazılarımızın Gezi’de V maskesiyle poz vermesine imkan sağlarken Kara Şövalye Yükseliyor’un Bane karakterini kötü olarak göstermektedir. Oysa ki Bane de Batman gibi şiddet ile idare edilen toplumun bir parçasıdır; ondan farkı, toplumda üretilen değerden yeterince faydalanamamış, topluma hakim değerlerin de dışarısında kalmış olmasıdır. Bu açıdan V ile Bane arasındaki mesafe düşündüğümüzden –ya da belki de hiç düşünemeyeceğimiz kadar- az olabilir. Bu, en azından şu anlama gelebilir: Sistem kendisini yeniden üretme yolunda hem kahraman hem de kötü karakterlerden faydalanmaktadır.

Hatırlanacağı üzere, karikatürist Bahadır Baruter, 2011 yılında Atatürk’ü Batman ve Erdoğan’ı Joker olarak resmeden karikatürüyle gündeme gelmişti. Söz konusu karikatür bugün bakıldığında pekala eksik olarak nitelenebilir. İkilikler üzerinden bakılacaksa bugün Başbakanın Joker mi yoksa Batman mi olduğu üzerinde durulması gereken sorudur. Bugün üzerine düşünülmesi gereken, Başbakanın gerek devlet gerekse hükümet görevlisi olarak nasıl bir sistemde rol aldığıdır. Daha önemli soru, hangi durumlarda rollerin değiştiğidir? Sonuçta mesele algıların şekillenmesiyle yakından ilgilidir.

Zaman çok hızlı geçiyor. Gazeteci Muntazır El Zeydi, Bush’a ayakkabı fırlattığında yıl 2008’di. Protestosu sebebiyle çarptırıldığı hapis cezasını çekip dışarıya çıktığında uzatılan bir mikrofona söylediği ise çok önemliydi: “Ben bugün özgürüm. Ancak ülkem halen esir.” (CNNTÜRK, 2009) Aslında mesele bu kadar basit! Ama en azından bir cümle daha eklemek gerekiyor buna: Toplumun özgür olmadığı bir durumda hapiste olup olmamak, bireysel özgürlük deneyimi açısından çok da belirleyici değil. Bu açıdan Dr. Altındiş’in ortaya koyduğu eleştiri, Türkiye’de yapılsaydı yargılanma ve belki hapishane tecrübesi ile sonuçlanırdı. Öte yandan Türkiye’de gözlemlenen iktidar yapısına imkan veren dünya sistemini hedef almayan her eleştiri eksik kalacaktır. Günün sonunda bu, sistemin nelere imkan verip neleri dışladığıyla ilgili bir durumdur. Gezi, sistemin imkanlarının sorgulanışı olarak dışladıklarının sesiyse eğer, daha geniş paydalarda bir araya gelip direnmeye devam etmemiz gerekiyor.

* Marcuse, H. (2007) Us ve Devrim: Hegel ve Toplum Teorisinin Yükselişi, İstanbul: İdea Yayıncılık.

* Debray, R. (2013) “Decline of the West”, New Left Review, 80, 2013.

* Zizek, S. (2011) “Good Manners in the Age of WikiLeaks”, London Review of Books: http://www.lrb.co.uk/v33/n02/slavoj-zizek/good-manners-in-the-age-of-wikileaks (Erişim: 04.06.2014).

* Zizek, S. (2012) “Slavoj Zizek Talks About The Dark Knight Rises”, Media Darlings: http://mediadarlings.net/2012/07/20/slavoj-zizek-talks-about-the-dark-knight-rises/ (Erişim: 04.06.2014).

* CNNTÜRK (2009) “Bush’a Ayakkabı Fırlatan Gazeteci Serbest”, CNNTÜRK: http://www4.cnnturk.com/2009/dunya/09/15/busha.ayakkabi.firlatan.gazeteci.serbest/543357.0/ (Erişim: 04.06.2014).

Not: Bu yazı 7 Haziran 2014 tarihinde Duyarlı Akıl'da yayımlanmıştır: http://cagdasdedeoglu.com/2014/06/07/sistemin-imkan-verdikleri-ve-disladiklari/ 

 



Bu yazı 2837 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Medipol Başakşehir 17 11 3 3 31 18 36 +13
2 Galatasaray 17 11 4 2 37 22 35 +15
3 Fenerbahçe 17 9 2 6 34 20 33 +14
4 Beşiktaş 17 8 3 6 29 16 30 +13
5 Kayserispor 17 8 3 6 25 18 30 +7
6 Göztepe 17 9 5 3 30 26 30 +4
7 Trabzonspor 17 8 4 5 33 28 29 +5
8 Sivasspor 17 8 7 2 23 27 26 -4
9 Bursaspor 17 7 6 4 28 19 25 +9
10 Yeni Malatyaspor 17 6 7 4 21 24 22 -3
11 Kasımpaşa 17 5 8 4 25 31 19 -6
12 Akhisarspor 17 5 8 4 22 30 19 -8
13 Aytemiz Alanyaspor 17 5 9 3 28 33 18 -5
14 Osmanlıspor FK 17 5 10 2 26 34 17 -8
15 Antalyaspor 17 4 8 5 19 31 17 -12
16 Atiker Konyaspor 17 4 10 3 16 23 15 -7
17 Gençlerbirliği 17 3 9 5 20 32 14 -12
18 Karabükspor 17 2 12 3 14 29 9 -15
Takım O G M B A Y P AV
1 MKE Ankaragücü 17 10 3 4 26 14 34 +12
2 Ümraniyespor 17 9 3 5 26 17 32 +9
3 Çaykur Rizespor 17 9 4 4 35 24 31 +11
4 Giresunspor 17 8 3 6 25 15 30 +10
5 Adanaspor 17 7 5 5 20 23 26 -3
6 Boluspor 17 7 7 3 21 17 24 +4
7 BB Erzurumspor 17 6 5 6 20 20 24 0
8 Balıkesirspor Baltok 17 7 5 5 32 28 23 +4
9 Elazığspor 17 6 6 5 24 22 23 +2
10 İstanbulspor 17 6 6 5 18 17 23 +1
11 Gazişehir Gaziantep FK 17 4 5 8 19 15 20 +4
12 Altınordu 17 5 7 5 24 25 20 -1
13 Adana Demirspor 17 5 7 5 23 26 20 -3
14 Samsunspor 17 4 6 7 16 22 19 -6
15 Eskişehirspor 17 5 6 6 33 29 18 +4
16 Denizlispor 17 3 9 5 16 27 14 -11
17 Manisaspor 17 6 9 2 21 27 11 -6
18 Gaziantepspor 17 1 12 4 7 38 4 -31
Takım O G M B A Y P AV
1 Menemen Belediyespor 17 12 3 2 38 11 38 +27
2 Sivas Belediyespor 17 11 1 5 28 8 38 +20
3 Hatayspor 17 12 3 2 26 8 38 +18
4 Afjet Afyonspor 17 11 1 5 28 13 38 +15
5 Keçiörengücü 17 10 5 2 43 19 32 +24
6 Sancaktepe Belediyespor 17 9 3 5 26 14 32 +12
7 İnegölspor 17 8 4 5 26 25 29 +1
8 Sarıyer 17 7 7 3 24 21 24 +3
9 Tokatspor 17 6 5 6 19 22 24 -3
10 Kastamonuspor 1966 17 7 8 2 29 24 23 +5
11 Amed Sportif 17 5 7 5 24 25 20 -1
12 Etimesgut Belediyespor 17 5 8 4 19 23 19 -4
13 Eyüpspor 17 5 9 3 25 35 18 -10
14 Bodrumspor 17 4 9 4 15 25 16 -10
15 Bucaspor 17 4 9 4 19 26 13 -7
16 Tuzlaspor 17 4 12 1 18 33 13 -15
17 Kocaeli Birlikspor 17 2 13 2 13 36 5 -23
18 Mersin İdmanyurdu 17 1 16 0 10 62 6 -52
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 17 11 2 4 28 11 37 +17
2 Düzcespor 17 9 4 4 20 17 31 +3
3 Bayrampaşa 17 8 3 6 16 10 30 +6
4 Halide Edip Adıvar SK 17 7 3 7 22 14 28 +8
5 Batman Petrolspor 17 6 3 8 24 16 26 +8
6 Kemerspor 2003 17 6 4 7 30 24 25 +6
7 Bayburt Grup Özel İdare 17 6 4 7 21 17 25 +4
8 Ofspor 17 7 7 3 22 16 24 +6
9 Erbaaspor 17 6 5 6 22 17 24 +5
10 Kozan Belediyespor 17 6 6 5 21 23 23 -2
11 12 Bingölspor 17 5 5 7 16 18 22 -2
12 Yomraspor 17 5 8 4 13 23 19 -10
13 Çanakkale Dardanel SK 17 4 7 6 21 25 18 -4
14 Erzin Belediyespor 17 5 9 3 13 20 18 -7
15 Bergama Belediyespor 17 5 10 2 18 28 17 -10
16 Yeni Altındağ Bld. 17 4 9 4 16 26 16 -10
17 Orhangazi Belediyespor 17 2 7 8 15 22 14 -7
18 Çatalcaspor 17 3 9 5 9 20 14 -11
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
19.01.2018 20:00 Kasımpaşa - Aytemiz Alanyaspor
20.01.2018 16:00 Osmanlispor FK - Evkur Yeni Malatyaspor
20.01.2018 13:30 Kardemir Karabükspor - Gençlerbirliği
20.01.2018 19:00 Fenerbahçe - Göztepe
21.01.2018 13:30 Demir Grup Sivasspor - Teleset M. Akhisarspor
21.01.2018 19:00 Antalyaspor - Beşiktaş
21.01.2018 16:00 Bursaspor - İstanbul Başakşehir
21.01.2018 13:30 Atiker Konyaspor - Trabzonspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.01.2018 15:30 Eskişehirspor - İstanbulspor
20.01.2018 13:00 Adana D.Spor - Balıkesirspor
21.01.2018 15:30 Giresunspor - Boluspor
21.01.2018 13:00 Umraniyespor - Gaziantepspor
21.01.2018 15:30 Manisaspor - Ç.Rizespor
21.01.2018 13:00 Erzurum BB - Ankaragücü
21.01.2018 18:00 Altınordu - Elazığspor
22.01.2018 18:00 Denizlispor - Adanaspor
22.01.2018 18:00 Gaziantep Bykşhr Bld. - Samsunspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.01.2018 13:30 Kocaeli Birlik Spor - Menemen Bld.
20.01.2018 12:00 Eyüpspor - Etimesgut Belediyespor
20.01.2018 13:30 Sancaktepespor - 4 Eylül Bld.
21.01.2018 13:30 İnegölspor - Tuzlaspor
21.01.2018 13:00 Sarıyer - Bodrumspor
21.01.2018 13:00 Amed Sportif - Mersin İ.Y.
21.01.2018 13:30 Afjet Afyonspor - Tokatspor
21.01.2018 13:30 Kastamonuspor - Hatayspor
21.01.2018 13:30 Keçiörengücü - Bucaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.01.2018 13:30 Catalcaspor - 12 Bingolspor
20.01.2018 13:30 Halide Edip Adivar Spor - Duzcespor
20.01.2018 13:30 Ofspor - Yeni Altindag Belediyespor
20.01.2018 13:30 Bergama Belediyespor - Orhangazispor
21.01.2018 13:30 Bayburt Genclikspor - Erzin Belediyespor
21.01.2018 13:30 Kozan Belediyespor - Tekirova Bld.
21.01.2018 13:30 Batman Pet. - Bayrampaşa
21.01.2018 13:30 Erbaaspor - Dardanelspor
21.01.2018 13:30 Manisa Büyükşehir Belediyespor - Yomraspor
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

Sizce 2019 seçimlerinde kim Cumhurbaşkanı olur


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI