Bugun...


Çağdaş Dedeoğlu

facebook-paylas
Sistemin İmkan Verdikleri ve Dışladıkları
Tarih: 07-06-2014 23:32:00 Güncelleme: 08-06-2014 23:56:00


 

“Faşizmin kökleri, büyüyen endüstriyel tekelleşme ile demokratik sistem arasındaki uzlaşmaz çelişkilere değin izlenebilir… Bu da bütün toplumsal ve bireysel ilişkiler üzerinde totaliter bir denetimi, toplumsal ve bireysel özgürlüklerin ortadan kaldırılmasını ve kitlelerin terör yoluyla yıldırılmasını gerektirir.” (Marcuse, 2007)

 

 

Gezi gibi bir toplumsal hareketliliğin yıldönümü olamayacağını ve direnişin –praksis ile felsefenin buluştuğu bir an olarak- devamlılık arz etmesi gerektiğini düşünenlerdenim. Bu nedenle, Gezi’nin yıldönümü için herhangi bir yazı yazmak istememiştim. Ancak Dr. Emrah Altındiş’in Harvard Üniversitesi’nde düzenlenen “Güncel Bölgesel Konular ve Geleceğe Bakış” başlıklı panelde Cumhurbaşkanı Gül nezdinde Türkiye’deki iktidar yapısını hedef alan çıkışı, zihnimde bazı düşünceleri yeniden gün yüzüne çıkardı. Dile getirilen eleştiri, tabiri yerindeyse içimin yağlarını eritti ilk anda; “helal olsun” dedim kendi kendime, “adam eline geçen fırsatı değerlendirdi, hepimizin sesi oldu”. Neden sonra olaya ilişkin, olayın oturduğu genel konjonktüre ilişkin, sol fikirlerin geleceğine ilişkin düşündükçe farklı bir pencereye ihtiyacımız olduğu gerçeğiyle yüzleştim. Bu pencere, parçası olduğumuz sistemin ve onun çeşitli yollardan yeniden ürettiği sosyal gerçekliğin nelere imkan verip neleri dışladığıyla ilgili. Bu ilişkiyi göstermek adına, son birkaç yılda farklı zamanlarda gündemimizi işgal eden örneklerden yararlanmayı planlıyorum.

Öncelikle Fransa’nın sol entelektüel çevresine mensup Regis Debray’ın (2013) egemen sistemin özelliklerine dair ortaya koyduğu beş noktaya dikkat çekmek istiyorum. Bunlardan ilki, dünya çapında eşi benzeri görülmemiş uyum olarak ifadesini buluyor. Bahsi geçen uyumun bir yansıması –ve ABD’nin başını çektiği bir ittifak- olarak NATO tek bir ağızdan ittifakın güvenliğinin bekçiliğini ve sahip olduğu değerlerin savunuculuğunu yapmaktadır. Söz konusu değerler ise ikinci bir noktayı öne çıkarmaktadır: Evrensel olanın belirlenmesi yolunda tekel kurma. Bugün bakıldığında, Batı’nın değerleri, evrensel değerler olarak kabul görmektedir. Yine bakıldığında, bu evrensel kabul açısından Batı kurumlarının -sadece uluslararası kurumların değil dünya çapında kurulan okulların, enstitülerin vb.- önemli bir rolü bulunmaktadır. Debray, bu üçüncü noktayı küresel işletme okulu (global business school) olarak ifade etmektedir. Harvard Business School, bunlardan yalnızca bir tanesi… İnsani duyarlılıkların yönlendirilmesi dördüncü nokta olarak ifadesini bulmaktadır Debray’ın analizinde. Buna göre, ABD, sadece 10 Hollywood filmiyle Çin’deki toplam gişe hasılatının yarısını elde edebiliyor; yani, Çin’de algılar Hollywood ve benzeri araçlar vasıtasıyla başka değerler çerçevesinde şekillendirilmekte. Tabi ki bu yeni bir şey değil ve Türkiye’yi çevreleyen coğrafyada da yabancısı olmadığımız bir süreç. Son olarak, bilimsel yenilik tekelinin, Batı’nın, özelinde Silikon Vadisi vb. nüfuz sahalarının elinde oluşu önemli. Sayıları hızla artan Hintli veya Çinli mühendislerin ortaya çıkışı, sistemi şekillendirenin Batılı fikirler olduğu gerçeğini değiştirmemektedir. Bu açıdan, artık “Batılılık” da farklı anlaşılması gereken bir olguya dönüşmüş durumda.

Değerlerin evrenselliğinin temsili ve Hollywood’un işlevine değinmişken Slavoj Zizek’in Kara Şövalye  (the Dark Knight) serisi üzerine analizlerinden birkaç alıntı yapmak işe yarayabilir. Zizek’in, serinin ilk filmine dair analizinden, Joker’in kötü karakter oluşunun, karakterin sistemle ilişkisi çerçevesinde ele alınması gerektiği hemen anlaşılıyor. Burada, WikiLeaks ile Joker arasında o dönemki gündem üzerinden bir paralellik kurulduğu görülüyor (Zizek, 2011).Kara Şövalye Yükseliyor (the Dark Knight Rises) filminin ardından gerçekleştirdiği bir söyleşide ise şöyle bir ifadeye yer veriyor Zizek (2012): “…kötü karakter Wall Street’i işgal et eyleminin mi yoksa Mitt Romney’in eski şirketinin mi parçası?” Bu noktada asıl soru ortaya çıkıyor: Kötü olarak nitelenen karakter hangisi? Çünkü Zizek’e göre, kahraman bir toplumun, kötü karakter ise bir başka toplumun temsilcisi.

Debray ve Zizek’in farklı pencerelerden gerçekleştirdikleri sistem eleştirileri burada neden dillendirme gereği duyuldu? Bu soru önemli çünkü yaratılan kahramanlar ve kötü karakterler aslında aynı toplumun parçaları. Hollywood (Almanya ile ortak bir yapımda) V for Vendetta’nın V’sini kahraman olarak gösterip bugün hepimizin V sempatizanı olmamıza ve hatta bazılarımızın Gezi’de V maskesiyle poz vermesine imkan sağlarken Kara Şövalye Yükseliyor’un Bane karakterini kötü olarak göstermektedir. Oysa ki Bane de Batman gibi şiddet ile idare edilen toplumun bir parçasıdır; ondan farkı, toplumda üretilen değerden yeterince faydalanamamış, topluma hakim değerlerin de dışarısında kalmış olmasıdır. Bu açıdan V ile Bane arasındaki mesafe düşündüğümüzden –ya da belki de hiç düşünemeyeceğimiz kadar- az olabilir. Bu, en azından şu anlama gelebilir: Sistem kendisini yeniden üretme yolunda hem kahraman hem de kötü karakterlerden faydalanmaktadır.

Hatırlanacağı üzere, karikatürist Bahadır Baruter, 2011 yılında Atatürk’ü Batman ve Erdoğan’ı Joker olarak resmeden karikatürüyle gündeme gelmişti. Söz konusu karikatür bugün bakıldığında pekala eksik olarak nitelenebilir. İkilikler üzerinden bakılacaksa bugün Başbakanın Joker mi yoksa Batman mi olduğu üzerinde durulması gereken sorudur. Bugün üzerine düşünülmesi gereken, Başbakanın gerek devlet gerekse hükümet görevlisi olarak nasıl bir sistemde rol aldığıdır. Daha önemli soru, hangi durumlarda rollerin değiştiğidir? Sonuçta mesele algıların şekillenmesiyle yakından ilgilidir.

Zaman çok hızlı geçiyor. Gazeteci Muntazır El Zeydi, Bush’a ayakkabı fırlattığında yıl 2008’di. Protestosu sebebiyle çarptırıldığı hapis cezasını çekip dışarıya çıktığında uzatılan bir mikrofona söylediği ise çok önemliydi: “Ben bugün özgürüm. Ancak ülkem halen esir.” (CNNTÜRK, 2009) Aslında mesele bu kadar basit! Ama en azından bir cümle daha eklemek gerekiyor buna: Toplumun özgür olmadığı bir durumda hapiste olup olmamak, bireysel özgürlük deneyimi açısından çok da belirleyici değil. Bu açıdan Dr. Altındiş’in ortaya koyduğu eleştiri, Türkiye’de yapılsaydı yargılanma ve belki hapishane tecrübesi ile sonuçlanırdı. Öte yandan Türkiye’de gözlemlenen iktidar yapısına imkan veren dünya sistemini hedef almayan her eleştiri eksik kalacaktır. Günün sonunda bu, sistemin nelere imkan verip neleri dışladığıyla ilgili bir durumdur. Gezi, sistemin imkanlarının sorgulanışı olarak dışladıklarının sesiyse eğer, daha geniş paydalarda bir araya gelip direnmeye devam etmemiz gerekiyor.

* Marcuse, H. (2007) Us ve Devrim: Hegel ve Toplum Teorisinin Yükselişi, İstanbul: İdea Yayıncılık.

* Debray, R. (2013) “Decline of the West”, New Left Review, 80, 2013.

* Zizek, S. (2011) “Good Manners in the Age of WikiLeaks”, London Review of Books: http://www.lrb.co.uk/v33/n02/slavoj-zizek/good-manners-in-the-age-of-wikileaks (Erişim: 04.06.2014).

* Zizek, S. (2012) “Slavoj Zizek Talks About The Dark Knight Rises”, Media Darlings: http://mediadarlings.net/2012/07/20/slavoj-zizek-talks-about-the-dark-knight-rises/ (Erişim: 04.06.2014).

* CNNTÜRK (2009) “Bush’a Ayakkabı Fırlatan Gazeteci Serbest”, CNNTÜRK: http://www4.cnnturk.com/2009/dunya/09/15/busha.ayakkabi.firlatan.gazeteci.serbest/543357.0/ (Erişim: 04.06.2014).

Not: Bu yazı 7 Haziran 2014 tarihinde Duyarlı Akıl'da yayımlanmıştır: http://cagdasdedeoglu.com/2014/06/07/sistemin-imkan-verdikleri-ve-disladiklari/ 

 



Bu yazı 3497 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 9 6 2 1 17 10 19 +7
2 Medipol Başakşehir 9 5 1 3 13 4 18 +9
3 Kasımpaşa 9 6 3 0 22 15 18 +7
4 Beşiktaş 8 4 1 3 15 10 15 +5
5 Trabzonspor 8 4 3 1 17 11 13 +6
6 Antalyaspor 8 4 3 1 11 14 13 -3
7 Atiker Konyaspor 8 3 2 3 14 12 12 +2
8 Yeni Malatyaspor 8 3 2 3 11 9 12 +2
9 Göztepe 8 4 4 0 10 11 12 -1
10 Alanyaspor 8 4 4 0 6 12 12 -6
11 MKE Ankaragücü 8 3 4 1 8 9 10 -1
12 Sivasspor 9 2 3 4 12 15 10 -3
13 Bursaspor 9 1 2 6 6 8 9 -2
14 Kayserispor 9 2 4 3 7 11 9 -4
15 Fenerbahçe 9 2 4 3 6 10 9 -4
16 Çaykur Rizespor 8 1 3 4 10 10 7 0
17 BB Erzurumspor 8 1 5 2 6 11 5 -5
18 Akhisarspor 9 1 6 2 9 18 5 -9
Takım O G M B A Y P AV
1 Gençlerbirliği 5 4 0 1 10 1 13
2 Denizlispor 5 3 1 1 10 2 10
3 Ümraniyespor 4 3 1 0 7 3 9
4 Boluspor 4 2 0 2 5 2 8
5 Adana Demirspor 4 2 1 1 9 3 7
6 Hatayspor 4 2 1 1 5 3 7
7 Giresunspor 4 2 2 0 5 3 6
8 Afjet Afyonspor 4 1 1 2 7 3 5
9 Eskişehirspor 4 1 1 2 4 5 5
10 Gazişehir Gaziantep FK 5 1 2 2 4 5 5
11 Altınordu 4 1 2 1 6 4 4
12 Altay 4 1 2 1 3 4 4
13 Adanaspor 4 1 2 1 4 6 4
14 Balıkesirspor Baltok 4 1 2 1 2 5 4
15 İstanbulspor 4 1 2 1 6 12 4
16 Elazığspor 4 1 3 0 6 9 3
17 Osmanlıspor FK 4 1 3 0 1 4 3
18 Kardemir Karabükspor 4 0 3 1 1 7 1
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 4 4 0 0 9 1 12
2 Tuzlaspor 4 3 0 1 8 1 10
3 Pendikspor 4 3 0 1 8 3 10
4 Şanlıurfaspor 4 3 0 1 5 2 10
5 Sivas Belediyespor 4 3 1 0 8 3 9
6 Tarsus İdman Yurdu 4 2 0 2 10 6 8
7 Fatih Karagümrük 4 2 1 1 4 2 7
8 Zonguldak Kömürspor 4 2 1 1 4 2 7
9 Menemen Belediyespor 4 2 1 1 9 8 7
10 Kahramanmaraşspor 4 2 1 1 4 3 7
11 Etimesgut Belediyespor 4 2 1 1 4 4 7
12 Bugsaş Spor 4 2 2 0 6 8 6
13 Konya Anadolu Selçukspor 4 1 1 2 7 6 5
14 Kırklarelispor 4 1 1 2 3 2 5
15 Bandırmaspor 4 1 1 2 3 4 5
16 Darıca Gençlerbirliği 4 0 2 2 2 5 2
17 Fethiyespor 4 0 2 2 3 8 2
18 Tokatspor 4 0 3 1 1 5 1
Takım O G M B A Y P AV
1 Silivrispor 4 4 0 0 9 0 12
2 Hekimoğlu Trabzon 4 3 0 1 6 2 10
3 Şile Yıldızspor 4 3 1 0 11 4 9
4 Nazilli Belediyespor 3 3 0 0 4 0 9
5 Nevşehir Belediyespor 4 2 0 2 13 7 8
6 Tire 1922 3 2 0 1 5 1 7
7 Ergene Velimeşe 4 2 1 1 4 3 7
8 Erzin Belediyespor 4 2 2 0 7 4 6
9 Karaköprü Belediyespor 4 2 2 0 10 8 6
10 Kozan Belediyespor 3 2 1 0 5 3 6
11 Gebzespor 4 1 1 2 5 3 5
12 Artvin Hopaspor 3 1 0 2 1 0 5
13 Yomraspor 4 1 1 2 1 1 5
14 Büyükçekmece Tepecikspor 4 1 2 1 5 6 4
15 Batman Petrolspor 4 0 1 3 4 7 3
16 Erbaaspor 4 0 2 2 2 4 2
17 Körfez Spor Kulübü 4 0 3 1 3 11 1
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 21/10/2018 Çaykur Rizespor vs Atiker Konyaspor
 21/10/2018 Alanyaspor vs Antalyaspor
 21/10/2018 MKE Ankaragücü vs Yeni Malatyaspor
 21/10/2018 Göztepe vs Beşiktaş
 22/10/2018 Trabzonspor vs BB Erzurumspor
 26/10/2018 Bursaspor vs Alanyaspor
 27/10/2018 BB Erzurumspor vs Kasımpaşa
 27/10/2018 Atiker Konyaspor vs Medipol Başakşehir
 27/10/2018 Antalyaspor vs Trabzonspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 21/10/2018 Hatayspor vs Osmanlıspor FK
 21/10/2018 Kardemir Karabükspor vs Altay
 21/10/2018 İstanbulspor vs Giresunspor
 22/10/2018 Adana Demirspor vs Elazığspor
 22/10/2018 Altınordu vs Eskişehirspor
 28/10/2018 Adanaspor vs Kardemir Karabükspor
 28/10/2018 Afjet Afyonspor vs Gazişehir Gaziantep FK
 28/10/2018 Altay vs Denizlispor
 28/10/2018 Boluspor vs Gençlerbirliği
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 21/10/2018 Tokatspor vs Kırklarelispor
 21/10/2018 Konya Anadolu Selçukspor vs Manisa BBSK
 21/10/2018 Darıca Gençlerbirliği vs Bugsaş Spor
 21/10/2018 Fatih Karagümrük vs Etimesgut Belediyespor
 21/10/2018 Tuzlaspor vs Sivas Belediyespor
 21/10/2018 Fethiyespor vs Kahramanmaraşspor
 21/10/2018 Menemen Belediyespor vs Zonguldak Kömürspor
 21/10/2018 Şanlıurfaspor vs Pendikspor
 21/10/2018 Tarsus İdman Yurdu vs Bandırmaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 21/10/2018 Artvin Hopaspor vs Gebzespor
 21/10/2018 Erzin Belediyespor vs Şile Yıldızspor
 21/10/2018 Yomraspor vs Batman Petrolspor
 21/10/2018 Kozan Belediyespor vs Silivrispor
 21/10/2018 Büyükçekmece Tepecikspor vs Hekimoğlu Trabzon
 21/10/2018 Körfez Spor Kulübü vs Erbaaspor
 21/10/2018 Nazilli Belediyespor vs Ergene Velimeşe
 21/10/2018 Tire 1922 vs Karaköprü Belediyespor
 27/10/2018 Ergene Velimeşe - Artvin Hopaspor Ergene Velimeşe ligdeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Ergene Velimeşe yenilmez
 27/10/2018 Silivrispor - Tire 1922 Tire 1922 ligdeki son 7 maçında hiç kaybetmedi  Tire 1922 yenilmez
 27/10/2018 Şile Yıldızspor - Körfez Spor Kulübü Körfez Spor Kulübü ligdeki son 8 maçında hiç kazanamadı  Şile Yıldızspor yenilmez
 27/10/2018 Erbaaspor - Nazilli Belediyespor Erbaaspor ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Nazilli Belediyespor yenilmez
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

24 Haziran Seçimlerinin Şaibesiz Olduğuna İnanıyor Musunuz?


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI