Bugun...


Çağdaş Dedeoğlu

facebook-paylas
Sistemin İmkan Verdikleri ve Dışladıkları
Tarih: 07-06-2014 23:32:00 Güncelleme: 08-06-2014 23:56:00


 

“Faşizmin kökleri, büyüyen endüstriyel tekelleşme ile demokratik sistem arasındaki uzlaşmaz çelişkilere değin izlenebilir… Bu da bütün toplumsal ve bireysel ilişkiler üzerinde totaliter bir denetimi, toplumsal ve bireysel özgürlüklerin ortadan kaldırılmasını ve kitlelerin terör yoluyla yıldırılmasını gerektirir.” (Marcuse, 2007)

 

 

Gezi gibi bir toplumsal hareketliliğin yıldönümü olamayacağını ve direnişin –praksis ile felsefenin buluştuğu bir an olarak- devamlılık arz etmesi gerektiğini düşünenlerdenim. Bu nedenle, Gezi’nin yıldönümü için herhangi bir yazı yazmak istememiştim. Ancak Dr. Emrah Altındiş’in Harvard Üniversitesi’nde düzenlenen “Güncel Bölgesel Konular ve Geleceğe Bakış” başlıklı panelde Cumhurbaşkanı Gül nezdinde Türkiye’deki iktidar yapısını hedef alan çıkışı, zihnimde bazı düşünceleri yeniden gün yüzüne çıkardı. Dile getirilen eleştiri, tabiri yerindeyse içimin yağlarını eritti ilk anda; “helal olsun” dedim kendi kendime, “adam eline geçen fırsatı değerlendirdi, hepimizin sesi oldu”. Neden sonra olaya ilişkin, olayın oturduğu genel konjonktüre ilişkin, sol fikirlerin geleceğine ilişkin düşündükçe farklı bir pencereye ihtiyacımız olduğu gerçeğiyle yüzleştim. Bu pencere, parçası olduğumuz sistemin ve onun çeşitli yollardan yeniden ürettiği sosyal gerçekliğin nelere imkan verip neleri dışladığıyla ilgili. Bu ilişkiyi göstermek adına, son birkaç yılda farklı zamanlarda gündemimizi işgal eden örneklerden yararlanmayı planlıyorum.

Öncelikle Fransa’nın sol entelektüel çevresine mensup Regis Debray’ın (2013) egemen sistemin özelliklerine dair ortaya koyduğu beş noktaya dikkat çekmek istiyorum. Bunlardan ilki, dünya çapında eşi benzeri görülmemiş uyum olarak ifadesini buluyor. Bahsi geçen uyumun bir yansıması –ve ABD’nin başını çektiği bir ittifak- olarak NATO tek bir ağızdan ittifakın güvenliğinin bekçiliğini ve sahip olduğu değerlerin savunuculuğunu yapmaktadır. Söz konusu değerler ise ikinci bir noktayı öne çıkarmaktadır: Evrensel olanın belirlenmesi yolunda tekel kurma. Bugün bakıldığında, Batı’nın değerleri, evrensel değerler olarak kabul görmektedir. Yine bakıldığında, bu evrensel kabul açısından Batı kurumlarının -sadece uluslararası kurumların değil dünya çapında kurulan okulların, enstitülerin vb.- önemli bir rolü bulunmaktadır. Debray, bu üçüncü noktayı küresel işletme okulu (global business school) olarak ifade etmektedir. Harvard Business School, bunlardan yalnızca bir tanesi… İnsani duyarlılıkların yönlendirilmesi dördüncü nokta olarak ifadesini bulmaktadır Debray’ın analizinde. Buna göre, ABD, sadece 10 Hollywood filmiyle Çin’deki toplam gişe hasılatının yarısını elde edebiliyor; yani, Çin’de algılar Hollywood ve benzeri araçlar vasıtasıyla başka değerler çerçevesinde şekillendirilmekte. Tabi ki bu yeni bir şey değil ve Türkiye’yi çevreleyen coğrafyada da yabancısı olmadığımız bir süreç. Son olarak, bilimsel yenilik tekelinin, Batı’nın, özelinde Silikon Vadisi vb. nüfuz sahalarının elinde oluşu önemli. Sayıları hızla artan Hintli veya Çinli mühendislerin ortaya çıkışı, sistemi şekillendirenin Batılı fikirler olduğu gerçeğini değiştirmemektedir. Bu açıdan, artık “Batılılık” da farklı anlaşılması gereken bir olguya dönüşmüş durumda.

Değerlerin evrenselliğinin temsili ve Hollywood’un işlevine değinmişken Slavoj Zizek’in Kara Şövalye  (the Dark Knight) serisi üzerine analizlerinden birkaç alıntı yapmak işe yarayabilir. Zizek’in, serinin ilk filmine dair analizinden, Joker’in kötü karakter oluşunun, karakterin sistemle ilişkisi çerçevesinde ele alınması gerektiği hemen anlaşılıyor. Burada, WikiLeaks ile Joker arasında o dönemki gündem üzerinden bir paralellik kurulduğu görülüyor (Zizek, 2011).Kara Şövalye Yükseliyor (the Dark Knight Rises) filminin ardından gerçekleştirdiği bir söyleşide ise şöyle bir ifadeye yer veriyor Zizek (2012): “…kötü karakter Wall Street’i işgal et eyleminin mi yoksa Mitt Romney’in eski şirketinin mi parçası?” Bu noktada asıl soru ortaya çıkıyor: Kötü olarak nitelenen karakter hangisi? Çünkü Zizek’e göre, kahraman bir toplumun, kötü karakter ise bir başka toplumun temsilcisi.

Debray ve Zizek’in farklı pencerelerden gerçekleştirdikleri sistem eleştirileri burada neden dillendirme gereği duyuldu? Bu soru önemli çünkü yaratılan kahramanlar ve kötü karakterler aslında aynı toplumun parçaları. Hollywood (Almanya ile ortak bir yapımda) V for Vendetta’nın V’sini kahraman olarak gösterip bugün hepimizin V sempatizanı olmamıza ve hatta bazılarımızın Gezi’de V maskesiyle poz vermesine imkan sağlarken Kara Şövalye Yükseliyor’un Bane karakterini kötü olarak göstermektedir. Oysa ki Bane de Batman gibi şiddet ile idare edilen toplumun bir parçasıdır; ondan farkı, toplumda üretilen değerden yeterince faydalanamamış, topluma hakim değerlerin de dışarısında kalmış olmasıdır. Bu açıdan V ile Bane arasındaki mesafe düşündüğümüzden –ya da belki de hiç düşünemeyeceğimiz kadar- az olabilir. Bu, en azından şu anlama gelebilir: Sistem kendisini yeniden üretme yolunda hem kahraman hem de kötü karakterlerden faydalanmaktadır.

Hatırlanacağı üzere, karikatürist Bahadır Baruter, 2011 yılında Atatürk’ü Batman ve Erdoğan’ı Joker olarak resmeden karikatürüyle gündeme gelmişti. Söz konusu karikatür bugün bakıldığında pekala eksik olarak nitelenebilir. İkilikler üzerinden bakılacaksa bugün Başbakanın Joker mi yoksa Batman mi olduğu üzerinde durulması gereken sorudur. Bugün üzerine düşünülmesi gereken, Başbakanın gerek devlet gerekse hükümet görevlisi olarak nasıl bir sistemde rol aldığıdır. Daha önemli soru, hangi durumlarda rollerin değiştiğidir? Sonuçta mesele algıların şekillenmesiyle yakından ilgilidir.

Zaman çok hızlı geçiyor. Gazeteci Muntazır El Zeydi, Bush’a ayakkabı fırlattığında yıl 2008’di. Protestosu sebebiyle çarptırıldığı hapis cezasını çekip dışarıya çıktığında uzatılan bir mikrofona söylediği ise çok önemliydi: “Ben bugün özgürüm. Ancak ülkem halen esir.” (CNNTÜRK, 2009) Aslında mesele bu kadar basit! Ama en azından bir cümle daha eklemek gerekiyor buna: Toplumun özgür olmadığı bir durumda hapiste olup olmamak, bireysel özgürlük deneyimi açısından çok da belirleyici değil. Bu açıdan Dr. Altındiş’in ortaya koyduğu eleştiri, Türkiye’de yapılsaydı yargılanma ve belki hapishane tecrübesi ile sonuçlanırdı. Öte yandan Türkiye’de gözlemlenen iktidar yapısına imkan veren dünya sistemini hedef almayan her eleştiri eksik kalacaktır. Günün sonunda bu, sistemin nelere imkan verip neleri dışladığıyla ilgili bir durumdur. Gezi, sistemin imkanlarının sorgulanışı olarak dışladıklarının sesiyse eğer, daha geniş paydalarda bir araya gelip direnmeye devam etmemiz gerekiyor.

* Marcuse, H. (2007) Us ve Devrim: Hegel ve Toplum Teorisinin Yükselişi, İstanbul: İdea Yayıncılık.

* Debray, R. (2013) “Decline of the West”, New Left Review, 80, 2013.

* Zizek, S. (2011) “Good Manners in the Age of WikiLeaks”, London Review of Books: http://www.lrb.co.uk/v33/n02/slavoj-zizek/good-manners-in-the-age-of-wikileaks (Erişim: 04.06.2014).

* Zizek, S. (2012) “Slavoj Zizek Talks About The Dark Knight Rises”, Media Darlings: http://mediadarlings.net/2012/07/20/slavoj-zizek-talks-about-the-dark-knight-rises/ (Erişim: 04.06.2014).

* CNNTÜRK (2009) “Bush’a Ayakkabı Fırlatan Gazeteci Serbest”, CNNTÜRK: http://www4.cnnturk.com/2009/dunya/09/15/busha.ayakkabi.firlatan.gazeteci.serbest/543357.0/ (Erişim: 04.06.2014).

Not: Bu yazı 7 Haziran 2014 tarihinde Duyarlı Akıl'da yayımlanmıştır: http://cagdasdedeoglu.com/2014/06/07/sistemin-imkan-verdikleri-ve-disladiklari/ 

 



Bu yazı 3124 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Medipol Başakşehir 30 19 6 5 52 30 62 +22
2 Galatasaray 29 19 7 3 65 30 60 +35
3 Beşiktaş 29 17 4 8 56 24 59 +32
4 Fenerbahçe 29 16 4 9 58 31 57 +27
5 Trabzonspor 29 12 7 10 53 42 46 +11
6 Kayserispor 30 12 10 8 40 46 44 -6
7 Göztepe 29 12 10 7 42 47 43 -5
8 Sivasspor 29 12 12 5 38 45 41 -7
9 Kasımpaşa 29 11 11 7 46 46 40 0
10 Yeni Malatyaspor 29 10 11 8 34 38 38 -4
11 Antalyaspor 29 9 12 8 35 48 35 -13
12 Akhisarspor 29 9 13 7 38 48 34 -10
13 Bursaspor 29 9 14 6 35 40 33 -5
14 Aytemiz Alanyaspor 29 9 15 5 45 50 32 -5
15 Gençlerbirliği 29 7 13 9 35 46 30 -11
16 Atiker Konyaspor 29 7 14 8 31 36 29 -5
17 Osmanlıspor FK 29 7 14 8 41 50 29 -9
18 Karabükspor 29 3 23 3 19 66 12 -47
Takım O G M B A Y P AV
1 Çaykur Rizespor 31 17 5 9 62 36 60 +26
2 Ümraniyespor 31 17 8 6 45 30 57 +15
3 MKE Ankaragücü 31 16 7 8 47 33 56 +14
4 Gazişehir Gaziantep FK 31 15 8 8 55 29 53 +26
5 Boluspor 31 16 10 5 47 27 53 +20
6 Altınordu 32 15 10 7 54 43 52 +11
7 Elazığspor 31 13 10 8 48 35 47 +13
8 BB Erzurumspor 31 12 9 10 48 40 46 +8
9 İstanbulspor 31 13 11 7 38 34 46 +4
10 Balıkesirspor Baltok 31 14 11 6 50 44 45 +6
11 Giresunspor 31 11 12 8 43 38 41 +5
12 Adanaspor 31 11 13 7 38 47 40 -9
13 Adana Demirspor 31 10 14 7 40 43 37 -3
14 Eskişehirspor 31 10 14 7 54 53 34 +1
15 Denizlispor 31 9 15 7 36 44 34 -8
16 Samsunspor 31 7 11 13 26 39 34 -13
17 Manisaspor 32 7 22 3 30 73 15 -43
18 Gaziantepspor 31 2 25 4 13 86 7 -73
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 31 22 4 5 59 13 71 +46
2 Menemen Belediyespor 31 21 4 6 61 21 69 +40
3 Afjet Afyonspor 31 19 5 7 56 29 64 +27
4 Keçiörengücü 31 18 7 6 74 37 60 +37
5 Sivas Belediyespor 31 17 5 9 50 25 60 +25
6 Sancaktepe Belediyespor 31 15 6 10 50 29 55 +21
7 İnegölspor 31 15 9 7 45 39 52 +6
8 Sarıyer 31 12 14 5 40 40 41 0
9 Etimesgut Belediyespor 31 11 12 8 38 38 41 0
10 Kastamonuspor 1966 31 12 16 3 42 40 39 +2
11 Tokatspor 31 10 12 9 34 43 39 -9
12 Eyüpspor 31 11 16 4 51 59 37 -8
13 Amed Sportif 31 10 14 7 36 40 34 -4
14 Bucaspor 31 9 15 7 45 56 31 -11
15 Tuzlaspor 31 8 16 7 36 48 31 -12
16 Bodrumspor 31 8 16 7 35 51 31 -16
17 Kocaeli Birlikspor 31 4 23 4 26 69 13 -43
18 Mersin İdmanyurdu 31 1 29 1 18 119 17 -101
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 31 22 3 6 58 21 72 +37
2 Kemerspor 2003 31 15 5 11 61 40 56 +21
3 Bayburt Grup Özel İdare 31 15 6 10 44 29 55 +15
4 Bayrampaşa 31 14 8 9 38 31 51 +7
5 Düzcespor 31 13 7 11 39 33 50 +6
6 Ofspor 31 14 11 6 34 25 48 +9
7 Halide Edip Adıvar SK 31 12 8 11 43 29 47 +14
8 Erbaaspor 31 12 10 9 44 36 45 +8
9 Batman Petrolspor 31 11 9 11 39 32 44 +7
10 Yeni Altındağ Bld. 31 10 13 8 39 42 38 -3
11 Çatalcaspor 31 9 13 9 26 34 36 -8
12 Kozan Belediyespor 31 10 16 5 39 48 35 -9
13 Yomraspor 31 9 14 8 22 40 35 -18
14 Erzin Belediyespor 31 9 16 6 31 47 33 -16
15 12 Bingölspor 31 6 13 12 27 41 30 -14
16 Bergama Belediyespor 31 7 16 8 32 52 29 -20
17 Orhangazi Belediyespor 31 5 14 12 26 47 27 -21
18 Çanakkale Dardanel SK 31 5 16 10 34 49 25 -15
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.04.2018 20:00 İstanbul Başakşehir 3 - 1 Kayserispor
21.04.2018 19:00 Aytemiz Alanyaspor - Galatasaray
21.04.2018 16:00 Trabzonspor - Demir Grup Sivasspor
21.04.2018 13:30 Gençlerbirliği - Osmanlispor FK
21.04.2018 13:30 Kardemir Karabükspor - Bursaspor
22.04.2018 19:00 Beşiktaş - Evkur Yeni Malatyaspor
22.04.2018 16:00 Atiker Konyaspor - Kasımpaşa
22.04.2018 16:00 Teleset M. Akhisarspor - Göztepe
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.04.2018 18:00 Altınordu 3 - 0 Manisaspor
21.04.2018 15:00 Boluspor - İstanbulspor
21.04.2018 13:00 Elazığspor - Adanaspor
21.04.2018 15:00 Gaziantepspor - Eskişehirspor
22.04.2018 15:30 Ankaragücü - Gaziantep Bykşhr Bld.
22.04.2018 13:00 Samsunspor - Denizlispor
22.04.2018 18:00 Balıkesirspor - Umraniyespor
22.04.2018 18:00 Ç.Rizespor - Giresunspor
22.04.2018 15:30 Adana D.Spor - Erzurum BB
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
22.04.2018 15:30 Afjet Afyonspor - Kastamonuspor
22.04.2018 15:30 Bodrumspor - Etimesgut Belediyespor
22.04.2018 15:30 Tuzlaspor - Eyüpspor
22.04.2018 15:30 Mersin İ.Y. - Sarıyer
22.04.2018 15:30 Tokatspor - İnegölspor
22.04.2018 15:30 Keçiörengücü - Amed Sportif
22.04.2018 15:30 Bucaspor - Menemen Bld.
22.04.2018 15:30 4 Eylül Bld. - Kocaeli Birlik Spor
22.04.2018 15:30 Hatayspor - Sancaktepespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
22.04.2018 15:30 Erzin Belediyespor - Ofspor
22.04.2018 15:30 Orhangazispor - Erbaaspor
22.04.2018 15:30 Yomraspor - Bayburt Genclikspor
22.04.2018 15:30 12 Bingolspor - Dardanelspor
22.04.2018 15:30 Catalcaspor - Kozan Belediyespor
22.04.2018 15:30 Manisa Büyükşehir Belediyespor - Batman Pet.
22.04.2018 15:30 Bayrampaşa - Bergama Belediyespor
22.04.2018 15:30 Tekirova Bld. - Halide Edip Adivar Spor
22.04.2018 15:30 Duzcespor - Yeni Altindag Belediyespor
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

Sizce 2019 seçimlerinde kim Cumhurbaşkanı olur


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI