Bugun...


Abdullah Köktürk

facebook-paylas
Coup D'etat
Tarih: 16-07-2016 18:18:00 Güncelleme: 18-07-2016 14:45:00


Dünyada darbeleri anlatan bir çok terim var. Askeri müdahale anlamında “military intervention”, askeri darbe anlamında “military coup” ve hükümet darbesi anlamında “coup d’etat” kullanılmaktadır.  Sadece darbe anlamında “coup”un kullanıldığı durumlar  da vardır.

 

Darbeler üzerine yapılan araştırmalar, dünya üzerinde 1950-2010 yılları arasında 457 darbe girişimi meydana geldiğini göstermektedir. [i] Bu süre zarfında G. Amerika’da 145 (% 48,3 başarılı), Afrika’da 169 (% 51,5 başarılı), Ortadoğu’da 72( % 54,8 başarılı), Asya’da 59 (% 55,9 başarılı), Avrupa’da 12 (% 33,3 başarılı) darbe girişimi olmuştur.

 

Geç modernleşen ülkelerin kapitalizme geçişlerinde en büyük sorunlardan birisi, daha önce bu geçişi yaşamış Batı Avrupa ülkelerinden farklı olarak, üretim araçlarının gelişip üretim ilişkilerini doğal olarak zorlayacak bir süreci yaşamamış olmalarıdır. Bu sebeple bu ülkelerin modernleşmenin koşullarının oluşumunu bekleyecek zamanları yoktur. Ya devletlerin kurucu grubu içinde bulunan çoğu askeri lider tarafından ülkelerin ekonomik ve siyasi koşulları devrimsel şoklarla inşa edilir, ya da dünya konjonktürüne de bağlı olarak birikim rejimlerine geçişi hızlandırma sonucunu da doğuran askeri müdahalelerde bulunularak ülkeler dünya kapitalist sistemine dahil edilir.

 

Türkiye ilki 27 Mayıs 1960 olmak üzere iki kez askerin yönetime el koyması ile sonuçlanan, iki kez de askeri müdahale sonucu sivil yönetimin el değiştirmesine yol açan dört askeri müdahale yaşamıştır.  Müdahalelerin ilk günü yapılan açıklamalara göre müdahalelerin görünür gerekçeleri; 27 Mayıs 1960 için; “gitgide bir baskı rejimine dönüşen iktidara karşı kardeş kavgasını önlemek”, 12 Eylül 1980’de ise; ülkeyi girmiş olduğu “anarşi ve terör ortamından” kurtarmaktır. İç Hizmet Kanununun Türk Silahlı Kuvvetlerinin görevleri arasında saydığı cumhuriyeti koruma maddesinin de müdahalelere gerekçe olarak sunulduğu görülmektedir.

 

Görünür gerekçeler bunlar olsa da, bir yandan da Türkiye’de askeri müdahaleler ile birikim rejimleri arasında bir ilişki olduğu bilinmektedir. Türkiye’de askeri müdahaleler incelendiğinde sermaye birikim rejimlerine geçişler veya birikim rejimleri krizlerine bir cevap olarak müdahalelerde bulunulduğu görülmektedir. 1960 müdahalesinin 1950’leri ikinci yarısında başlamış olan İthal İkameci Sanayileşme birikim rejimini hızlandırdığı, 12 Eylül müdahalesinin ise yeni başlamış olan İhracata Yönelik Sanayileşme birikim rejiminin işlemesini kolaylaştırıcı etki yaptığı belirtilmektedir.

 

Yine birikim rejimlerine geçiş yanında dünyadaki küresel gücün onayının alınması da gerekli şartlardan birisidir. Daha net bir şekilde ABD’nin onayının alınmadığı bir darbenin Türkiye’de başarılı olması mümkün değildir.

 

Türkiye 15/16 Temmuz gecesi bir sözde darbe girişimi yaşamıştır. Yeni bir üretim sürecine geçişin sıkıntılarının görülmediği ve ABD’nin onayının alındığı şüpheli olan bu hareketin baştan başarısız olacağı bellidir.

 

Darbecilerin birkaç hava ve zırhlı birlik ile bu işe kalkıştıkları görülmektedir. Darbelerin sabaha karşı değil de herkesi televizyon başında olduğu 22.00 gibi bir saatte başlaması da şüphe çekmektedir. Darbeciler meclisi bile fazla hasar vermeden bombalamışlar ve ilk kez olan bu hadise toplumda büyük bir infial yaratmıştır. Darbe girişimi esnasında hiçbir hükümet görevlisinin gözaltına alınmaması ve hükümet üyelerinin tv kanallarına beyanat vermeleri de gözden kaçmamıştır. Havalimanlarına el konulduğu halde Cumhurbaşkanı uçağı inmeye zorlanmamış hatta imkan olmasına rağmen Marmaris’te kaldığı otelde yakalanacağı halde, otel Cumhurbaşkanı çıktıktan sonra basılmıştır.

 

Darbecilerin bir cemaat liderinin (Fetullah Gülen) emri ile bu işe kalkıştıklarının baştan itibaren hükümet tarafından iddia edilmesi gözden kaçmamıştır. Darbenin bastırılması üzerinden saatler geçmeden Yargıtay üyelerinin üçte biri olan 140 üye hakkında yakalama kararı çıkarılması, aynı şekilde 48 Danıştay üyesi hakkında gözaltı kararları, 1750 hakimin işten el çektirilmesi dikkat çekmektedir.

 

Bütün bu olanlar, Recep Tayyip Erdoğan’a başkanlık yolunu da açacak şekilde rejim değişikliğine yol açmak üzere kurgulanmış bir plan olabileceği konusunda şüpheler uyandırmaktadır. Fettulah Gülen Cemaatine yakın bazı subayları darbe konusunda kışkırtılmış olmaları da mümkündür.

 

[i] Powell, Jonathan M. ve Clayton L. Thyne. Global Instances of Coups from 1950-Present: A New Dataset.  Journal of Peace Research 48(2), 2011.  pp: 249-259.

 



Bu yazı 14521 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 9 6 2 1 17 10 19 +7
2 Medipol Başakşehir 9 5 1 3 13 4 18 +9
3 Kasımpaşa 9 6 3 0 22 15 18 +7
4 Antalyaspor 9 5 3 1 12 14 16 -2
5 Beşiktaş 9 4 2 3 15 12 15 +3
6 Göztepe 9 5 4 0 12 11 15 +1
7 Trabzonspor 9 4 3 2 17 11 14 +6
8 Atiker Konyaspor 9 3 2 4 15 13 13 +2
9 MKE Ankaragücü 9 4 4 1 9 9 13 0
10 Yeni Malatyaspor 9 3 3 3 11 10 12 +1
11 Alanyaspor 9 4 5 0 6 13 12 -7
12 Sivasspor 9 2 3 4 12 15 10 -3
13 Bursaspor 9 1 2 6 6 8 9 -2
14 Kayserispor 9 2 4 3 7 11 9 -4
15 Fenerbahçe 9 2 4 3 6 10 9 -4
16 Çaykur Rizespor 9 1 3 5 11 11 8 0
17 BB Erzurumspor 9 1 5 3 6 11 6 -5
18 Akhisarspor 9 1 6 2 9 18 5 -9
Takım O G M B A Y P AV
1 Gençlerbirliği 5 4 0 1 10 1 13
2 Denizlispor 5 3 1 1 10 2 10
3 Ümraniyespor 4 3 1 0 7 3 9
4 Boluspor 4 2 0 2 5 2 8
5 Hatayspor 5 2 1 2 5 3 8
6 Adana Demirspor 5 2 2 1 9 4 7
7 Altınordu 5 2 2 1 8 4 7
8 İstanbulspor 5 2 2 1 9 13 7
9 Giresunspor 4 2 2 0 5 3 6
10 Afjet Afyonspor 4 1 1 2 7 3 5
11 Eskişehirspor 4 1 1 2 4 5 5
12 Gazişehir Gaziantep FK 5 1 2 2 4 5 5
13 Altay 4 1 2 1 3 4 4
14 Adanaspor 4 1 2 1 4 6 4
15 Balıkesirspor Baltok 4 1 2 1 2 5 4
16 Elazığspor 4 1 3 0 6 9 3
17 Osmanlıspor FK 4 1 3 0 1 4 3
18 Kardemir Karabükspor 5 0 4 1 1 11 1
Takım O G M B A Y P AV
1 Tuzlaspor 5 4 0 1 11 1 13
2 Manisa BBSK 4 4 0 0 9 1 12
3 Tarsus İdman Yurdu 5 3 0 2 14 9 11
4 Şanlıurfaspor 5 3 0 2 6 3 11
5 Pendikspor 4 3 0 1 8 3 10
6 Fatih Karagümrük 5 3 1 1 7 2 10
7 Menemen Belediyespor 5 3 1 1 12 9 10
8 Sivas Belediyespor 4 3 1 0 8 3 9
9 Zonguldak Kömürspor 4 2 1 1 4 2 7
10 Kahramanmaraşspor 4 2 1 1 4 3 7
11 Etimesgut Belediyespor 4 2 1 1 4 4 7
12 Bugsaş Spor 4 2 2 0 6 8 6
13 Kırklarelispor 4 1 1 2 3 2 5
14 Bandırmaspor 4 1 1 2 3 4 5
15 Darıca Gençlerbirliği 5 1 2 2 3 5 5
16 Konya Anadolu Selçukspor 5 1 2 2 7 10 5
17 Tokatspor 5 1 3 1 2 5 4
18 Fethiyespor 5 0 2 3 3 8 3
Takım O G M B A Y P AV
1 Silivrispor 4 4 0 0 9 0 12
2 Hekimoğlu Trabzon 4 3 0 1 6 2 10
3 Nazilli Belediyespor 4 3 0 1 6 2 10
4 Şile Yıldızspor 4 3 1 0 11 4 9
5 Nevşehir Belediyespor 4 2 0 2 13 7 8
6 Artvin Hopaspor 4 2 0 2 6 1 8
7 Tire 1922 4 2 0 2 5 1 8
8 Yomraspor 5 2 1 2 3 2 8
9 Erzin Belediyespor 5 2 2 1 7 4 7
10 Kozan Belediyespor 4 2 1 1 5 3 7
11 Ergene Velimeşe 4 2 1 1 4 3 7
12 Karaköprü Belediyespor 4 2 2 0 10 8 6
13 Gebzespor 4 1 1 2 5 3 5
14 Büyükçekmece Tepecikspor 5 1 3 1 5 7 4
15 Batman Petrolspor 4 0 1 3 4 7 3
16 Erbaaspor 4 0 2 2 2 4 2
17 Körfez Spor Kulübü 5 0 4 1 3 12 1
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/10/2018 Bursaspor vs Alanyaspor
 27/10/2018 BB Erzurumspor vs Kasımpaşa
 27/10/2018 Atiker Konyaspor vs Medipol Başakşehir
 27/10/2018 Antalyaspor vs Trabzonspor
 28/10/2018 Kayserispor vs Sivasspor
 28/10/2018 Yeni Malatyaspor vs Galatasaray
 28/10/2018 Fenerbahçe vs MKE Ankaragücü
 29/10/2018 Akhisarspor vs Göztepe
 29/10/2018 Beşiktaş vs Çaykur Rizespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/10/2018 Afjet Afyonspor vs Gazişehir Gaziantep FK
 26/10/2018 Altay vs Denizlispor
 27/10/2018 Elazığspor vs Hatayspor
 27/10/2018 Adanaspor vs Kardemir Karabükspor
 27/10/2018 Boluspor vs Gençlerbirliği
 28/10/2018 Giresunspor vs Balıkesirspor Baltok
 28/10/2018 Ümraniyespor vs Adana Demirspor
 28/10/2018 Eskişehirspor vs İstanbulspor
 28/10/2018 Osmanlıspor FK vs Altınordu
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 27/10/2018 Sivas Belediyespor vs Fethiyespor
 27/10/2018 Bandırmaspor vs Şanlıurfaspor
 27/10/2018 Bugsaş Spor vs Tokatspor
 27/10/2018 Etimesgut Belediyespor vs Darıca Gençlerbirliği
 27/10/2018 Kırklarelispor vs Menemen Belediyespor
 27/10/2018 Manisa BBSK vs Fatih Karagümrük
 27/10/2018 Pendikspor vs Konya Anadolu Selçukspor
 27/10/2018 Zonguldak Kömürspor vs Tuzlaspor
 27/10/2018 Kahramanmaraşspor vs Tarsus İdman Yurdu
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 27/10/2018 Batman Petrolspor vs Büyükçekmece Tepecikspor
 27/10/2018 Hekimoğlu Trabzon vs Erzin Belediyespor
 27/10/2018 Karaköprü Belediyespor vs Nevşehir Belediyespor
 27/10/2018 Erbaaspor vs Nazilli Belediyespor
 27/10/2018 Ergene Velimeşe vs Artvin Hopaspor
 27/10/2018 Gebzespor vs Kozan Belediyespor
 27/10/2018 Silivrispor vs Tire 1922
 27/10/2018 Şile Yıldızspor vs Körfez Spor Kulübü
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

24 Haziran Seçimlerinin Şaibesiz Olduğuna İnanıyor Musunuz?


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI