Bugun...


Abdullah Köktürk

facebook-paylas
Aktif Yurttaş, Pasif Yurttaş
Tarih: 25-07-2016 13:05:00 Güncelleme: 25-07-2016 13:34:00


 

 

Dünya onaltıncı yüzyıldan sonra Batı Avrupa’da büyük değişimler yaşadı. Tarıma dayalı üretim tarzı önce ticaret sonra da sanayinin gelişmesi ile yeni bir üretim sürecine evrildi. Bunun sebepleri çeşitlidir ve ayrı bir yazı konusudur. Ancak Immanuel Wallerstein başta olmak üzere bir çok yazar bunun sebeplerini irdelemişlerdir. Wallertein’in dört ciltlik “Modern Dünya Sistemi” seri kitapları www.tarihkritik.com sitesinde tarafımdan özetlenmiş ve incelenmiştir.[i]

 

Tarihte devletlerin ortaya çıkışının tarım, yani mülkiyet ilişkilerinin oluşması ile olduğu bilinmektedir. Faklı devletlerin ortaya çıkışı da üretim sürecinde yaşanan krizler iledir. Tarihteki farklı devletler, toplumların bir önceki krizlerinin üzerine inşa edilmiştir. Antik çağın köleci devletindeki bunalım feodal devleti, feodal devletteki krizler bir geçiş dönemi ile kapitalist devleti, kapitalizmin krizleri ise sosyalist ve liberal devleti yaratmıştır. Bütün bu kriz ve bunalımlar, üretim araçlarındaki gelişimin yeni bir birikim süreci oluşturması, ancak eski üretim ilişkilerinin bu yeni sürece uyum gösterememesi sebebiyledir. Üretim ilişkilerinin ve üretim güçlerinin gelişmesi kendi içinde bir çelişki de barındırmaktadır. Üretim güçleri geliştikçe öyle bir noktaya gelinir ki, eski devletin kurumları artık bu ilişkileri koruyamaz ve daha ileri götüremez. Eski üretim ilişkileri içinde gelişen üretim güçlerine eski üretim ilişkilerinin üst yapı kurumları yetmez olur. Gelişen üretim gücü eski üretim ilişkilerini parçalayarak kendi kurumlarını da yaratarak yeni üretim ilişkilerini kurar. Yeni devlet yeni kurumlar üzerinde yükselir.

 

Feodalizmin geleneksel üretim ilişkileri içinde ticaretin gelişmesi ile gelişen burjuvazi için feodalizmin devlet yapısı yetersiz gelmiştir. 17. Yüzyılın sonunda şanlı devrim ile önce İngiltere’de burjuvazi kralın yetkilerini kısıtlayarak ve parlamentosu ile yönetime ortak olmuştur. 18. Yüzyıl sonunda ise Fransa’da benzer değişiklikler yaşanmıştır.

 

1789 devriminin iki önemli sonucundan biri yurttaşlık kavramının ortaya çıkışı, diğeri ise “egemenlik ulusundur” kavramıdır. Fransız ihtilalının büyük sembolik hareketi ünvanların, hatta Mösyö ve Madam’ın bile artık kullanılamayacağı konusundaki ısrardı. Herkes “yurttaş” olarak adlandırılacaktı. Yurttaşlık kavramının kapsamlı olması amaçlandı. Bundan herkesin devletin dağıtabileceği sosyal imkanlardan yararlanma hakkının olması gerektiği sonucu çıkıyordu. Fakat burada bir problem ortaya çıktı. Çok fazla kişi yurttaştı. Bu gerçekten tehlikeli olabilirdi. Bunu çözmenin yolu prensibi korurken uygulamada dar biçimde tanımlama ile iki yurttaşlık kategorisi oluşturmaktır. Abbé Siéyès 20-21 Temmuz 1789’da Ulusal Meclis’de okuduğu bir raporda pasif ve aktif haklar ve pasif ve aktif yurttaşlık arasında bir ayrım önerdi. Tabii ve sivil hakların toplumun devamı ve gelişimi için oluşturulmuş haklar olduğunu ve bunların pasif haklar olduğunu söyledi. Siyasi hakların ise aktif haklar olduğunu söyledi. Buradan şu sonuç çıkıyordu; “Bir ülkenin tüm sakinleri pasif yurttaşların haklarına sahip olmalıdır. Herkes kişiliklerinin, mülkiyetlerinin, özgürlüklerinin vb. korunması hakkına sahiptir. Fakat herkes devlet otoritelerinin oluşumunda aktif bir rol oynama hakkına sahip değildir”. 29 Kasım 1789’da Ulusal meclis bu teorik kavramı, aktif yurttaşların doğrudan vergi olarak en az üç günlük ödeyen kişiler olarak tanımlayan yasal bir karara dönüştürdü. Mülkiyet aktif yurttaşlığın ön koşulu oldu. Sonuçta evrensel haklar bir tezata dönüştü. Erdemli eşitlerden oluşan bir cumhuriyet oluşturmanın, bu nedenle erdemsiz olmaya mahkum başkalarının reddini gerektirdiği ortaya çıktı. Modern dünyanın egemen ideolojisi olacak olan liberalizm, erdemin öğretilebileceğini vaaz ediyordu ve dolayısıyla hakların gözetim altında geliştirilmesini, pasif yurttaşların gözetim altında aktif yurttaşlara terfisini –barbarların uygar insanlara dönüşümünün yolunu- öneriyordu. Siéyès, aynı muhtırada şöyle söylüyordu: “ Devlet otoriteleri, ayrımsız, halkın iradesinden doğar, tamamı halktan –yani ulustan- gelir. Bu görüşün uygulaması basit ve hızlıydı. Krala ait olarak nitelendirilen her şey ulusal olarak yeniden isimlendirildi. Artık egemenlik ulusundu ve bu egemenlik ulusun aktif yurttaşları tarafından kullanılabilirdi.

 

Bugün de Türkiye’de yaşanan budur. 25 Temmuz 2016’da Türkiye Cumhuriyeti’nin Cumhurbaşkanı tarafından Kürtler pasif yurttaş konumuna düşürülmüştür. Cumhurbaşkanı Erdoğan CHP ve MHP’yi çağırdığı halde 6 milyon oy almış ve 3. Büyük parti konumunda olmuş ve MHP den fazla oy almış HDP başkanlık sarayındaki toplantıya çağırılmamıştır. Bundan sonraki durum Fransız devriminde olduğu gibi önce işçilerin sonra da kadınların pasif yurttaş durumuna düşürülmeleridir.[ii]

 

 

 

 

[i] Abdullah Köktürk, Kitap İncelemesi, Immanuel Wallerstein, Modern Dünya Sistemi, 1. Cilt, Kapitalist Tarım ve 16. Yüzyıl’da Avrupa Dünya Ekonomisinin Kökenleri, (çevrimiçi) http://www.tarihkritik.com/modern-dunya-sistemi-kapitalist-tarim-ve-16-yuzyilda-avrupa-dunya-ekonomisinin-kokenleri-1-cilt/  08.07.2016.

I. Wallerstein, Modern Dünya Sistemi, 2. Cilt, Avrupa-Dünya Sisteminin Pekiştirilmesi ve Merkantilizm, 1600-1750, (çevrimiçi) http://www.tarihkritik.com/wp-content/uploads/2016/05/sayi02_02_modern.pdf 08.07.2016.

I. Wallerstein, Modern Dünya Sistemi, 3. Cilt, Kapitalist Dünya Ekonomisinin Büyük Yayılımının İkinci Evresi, 1730-1840, (çevrimiçi) http://www.tarihkritik.com/wp-content/uploads/2016/05/sayi03_04_modern.pdf 09.07.2016.

I. Wallerstein, Modern Dünya Sistemi, 4. Cilt, Merkezci Liberalizmin Zaferi, 1789-1914, (çevrimiçi)  http://www.tarihkritik.com/wp-content/uploads/2016/07/sayi04__04Moder.pdf  

[ii] Önce 22 Aralık 1789’da Ulusal Meclis resmi olarak kadınların oy kullanma haklarını ellerinden aldı. Temmuz 1793’de ise kadınların tüm siyasi hakları ellerinden alındı. Oysaki devrim öncesi en azından aristokrat kadınların bu hakları vardı. İşçiler zaten mülkiyet temelli yurttaşlık tanımı yüzünden pasif yurttaş statüsündeydiler. 14 Temmuz 1791’de işçilerin birleşmesi yasa dışı ilan edildi. 20 Temmuzda bu yasak tüm işçi derneklerini kapsayacak şekilde genişletildi



Bu yazı 10225 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Medipol Başakşehir 15 10 2 3 20 6 33 +14
2 Kasımpaşa 15 8 5 2 31 24 26 +7
3 Antalyaspor 15 8 5 2 19 19 26 0
4 Beşiktaş 15 7 4 4 25 17 25 +8
5 Yeni Malatyaspor 15 7 4 4 23 15 25 +8
6 Trabzonspor 15 7 4 4 26 19 25 +7
7 Galatasaray 15 7 4 4 25 18 25 +7
8 Atiker Konyaspor 15 5 4 6 20 18 21 +2
9 Sivasspor 15 5 4 6 18 19 21 -1
10 MKE Ankaragücü 15 6 7 2 17 19 20 -2
11 Bursaspor 15 4 4 7 16 16 19 0
12 Göztepe 15 6 9 0 15 19 18 -4
13 Akhisarspor 15 4 7 4 19 25 16 -6
14 Alanyaspor 15 5 9 1 11 20 16 -9
15 Kayserispor 15 4 8 3 13 24 15 -11
16 BB Erzurumspor 15 3 7 5 13 19 14 -6
17 Fenerbahçe 15 3 7 5 14 22 14 -8
18 Çaykur Rizespor 15 1 6 8 17 23 11 -6
Takım O G M B A Y P AV
1 Gençlerbirliği 7 6 0 1 17 1 19
2 Denizlispor 8 5 1 2 17 6 17
3 Ümraniyespor 8 5 2 1 11 6 16
4 Eskişehirspor 8 4 1 3 9 7 15
5 Altınordu 8 4 2 2 14 7 14
6 İstanbulspor 7 4 2 1 14 13 13
7 Adana Demirspor 8 3 2 3 12 6 12
8 Hatayspor 8 3 2 3 8 5 12
9 Gazişehir Gaziantep FK 8 3 3 2 8 7 11
10 Giresunspor 7 3 3 1 10 8 10
11 Osmanlıspor FK 8 3 4 1 6 8 10
12 Adanaspor 7 2 2 3 9 7 9
13 Afjet Afyonspor 7 2 3 2 11 10 8
14 Boluspor 7 2 3 2 8 8 8
15 Balıkesirspor Baltok 7 2 3 2 5 7 8
16 Altay 7 2 4 1 8 9 7
17 Elazığspor 7 2 4 1 10 13 7
18 Kardemir Karabükspor 8 0 6 2 3 16 2
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 8 7 0 1 21 3 22
2 Tuzlaspor 8 7 0 1 19 1 22
3 Fatih Karagümrük 9 6 1 2 20 8 20
4 Şanlıurfaspor 8 5 0 3 11 5 18
5 Menemen Belediyespor 8 5 1 2 20 12 17
6 Kırklarelispor 8 4 1 3 14 7 15
7 Pendikspor 8 4 1 3 15 11 15
8 Sivas Belediyespor 8 4 2 2 14 11 14
9 Tarsus İdman Yurdu 8 4 2 2 16 14 14
10 Etimesgut Belediyespor 8 3 1 4 10 8 13
11 Kahramanmaraşspor 8 3 4 1 5 9 10
12 Darıca Gençlerbirliği 8 2 3 3 7 6 9
13 Bugsaş Spor 8 2 3 3 9 14 9
14 Konya Anadolu Selçukspor 8 1 2 5 12 15 8
15 Bandırmaspor 8 2 4 2 7 10 8
16 Zonguldak Kömürspor 7 2 3 2 5 8 8
17 Fethiyespor 8 1 3 4 5 11 7
18 Tokatspor 8 1 5 2 4 12 5
Takım O G M B A Y P AV
1 Şile Yıldızspor 8 6 2 0 21 6 18
2 Nevşehir Belediyespor 7 5 0 2 20 8 17
3 Hekimoğlu Trabzon 8 5 1 2 11 6 17
4 Silivrispor 7 5 1 1 11 2 16
5 Karaköprü Belediyespor 7 5 2 0 15 8 15
6 Ergene Velimeşe 8 4 1 3 13 6 15
7 Nazilli Belediyespor 7 4 0 3 12 6 15
8 Tire 1922 7 3 0 4 11 5 13
9 Yomraspor 8 3 1 4 9 7 13
10 Kozan Belediyespor 7 3 1 3 8 5 12
11 Batman Petrolspor 8 3 2 3 10 10 12
12 Artvin Hopaspor 7 2 1 4 6 2 10
13 Büyükçekmece Tepecikspor 8 3 4 1 9 11 10
14 Gebzespor 7 2 2 3 8 5 9
15 Erzin Belediyespor 8 2 3 3 12 10 9
16 Erbaaspor 8 0 4 4 4 8 4
17 Körfez Spor Kulübü 8 0 6 2 5 18 2
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 14/12/2018 Göztepe vs Bursaspor
 15/12/2018 Çaykur Rizespor vs Alanyaspor
 15/12/2018 Sivasspor vs MKE Ankaragücü
 15/12/2018 Atiker Konyaspor vs Kasımpaşa
 15/12/2018 Medipol Başakşehir vs Galatasaray
 16/12/2018 Yeni Malatyaspor vs Antalyaspor
 16/12/2018 Kayserispor vs Akhisarspor
 16/12/2018 Beşiktaş vs Trabzonspor
 17/12/2018 Fenerbahçe vs BB Erzurumspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 14/12/2018 İstanbulspor vs Ümraniyespor
 15/12/2018 Afjet Afyonspor vs Elazığspor
 15/12/2018 Gençlerbirliği vs Gazişehir Gaziantep FK
 15/12/2018 Balıkesirspor Baltok vs Adana Demirspor
 15/12/2018 Kardemir Karabükspor vs Denizlispor
 16/12/2018 Altay vs Osmanlıspor FK
 16/12/2018 Giresunspor vs Hatayspor
 16/12/2018 Adanaspor vs Eskişehirspor
 16/12/2018 Boluspor vs Altınordu
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 15/12/2018 Darıca Gençlerbirliği vs Tarsus İdman Yurdu
 15/12/2018 Tuzlaspor vs Şanlıurfaspor
 16/12/2018 Kahramanmaraşspor vs Pendikspor
 16/12/2018 Sivas Belediyespor vs Manisa BBSK
 16/12/2018 Fethiyespor vs Bandırmaspor
 16/12/2018 Kırklarelispor vs Bugsaş Spor
 16/12/2018 Menemen Belediyespor vs Konya Anadolu Selçukspor
 16/12/2018 Tokatspor vs Fatih Karagümrük
 16/12/2018 Zonguldak Kömürspor vs Etimesgut Belediyespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 15/12/2018 Nazilli Belediyespor vs Körfez Spor Kulübü
 16/12/2018 Artvin Hopaspor vs Erzin Belediyespor
 16/12/2018 Karaköprü Belediyespor vs Hekimoğlu Trabzon
 16/12/2018 Gebzespor vs Erbaaspor
 16/12/2018 Kozan Belediyespor vs Büyükçekmece Tepecikspor
 16/12/2018 Nevşehir Belediyespor vs Batman Petrolspor
 16/12/2018 Silivrispor vs Şile Yıldızspor
 16/12/2018 Tire 1922 vs Yomraspor
 16/12/2018 Tire 1922 - Yomraspor Tire 1922 ligde evindeki son 7 maçında hiç kaybetmedi  Tire 1922 yenilmez
 16/12/2018 Gebzespor - Erbaaspor Erbaaspor ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Gebzespor yenilmez
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

24 Haziran Seçimlerinin Şaibesiz Olduğuna İnanıyor Musunuz?


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI