Bugun...


Abdullah Köktürk

facebook-paylas
Coup D'etat
Tarih: 16-07-2016 18:18:00 Güncelleme: 18-07-2016 14:45:00


Dünyada darbeleri anlatan bir çok terim var. Askeri müdahale anlamında “military intervention”, askeri darbe anlamında “military coup” ve hükümet darbesi anlamında “coup d’etat” kullanılmaktadır.  Sadece darbe anlamında “coup”un kullanıldığı durumlar  da vardır.

 

Darbeler üzerine yapılan araştırmalar, dünya üzerinde 1950-2010 yılları arasında 457 darbe girişimi meydana geldiğini göstermektedir. [i] Bu süre zarfında G. Amerika’da 145 (% 48,3 başarılı), Afrika’da 169 (% 51,5 başarılı), Ortadoğu’da 72( % 54,8 başarılı), Asya’da 59 (% 55,9 başarılı), Avrupa’da 12 (% 33,3 başarılı) darbe girişimi olmuştur.

 

Geç modernleşen ülkelerin kapitalizme geçişlerinde en büyük sorunlardan birisi, daha önce bu geçişi yaşamış Batı Avrupa ülkelerinden farklı olarak, üretim araçlarının gelişip üretim ilişkilerini doğal olarak zorlayacak bir süreci yaşamamış olmalarıdır. Bu sebeple bu ülkelerin modernleşmenin koşullarının oluşumunu bekleyecek zamanları yoktur. Ya devletlerin kurucu grubu içinde bulunan çoğu askeri lider tarafından ülkelerin ekonomik ve siyasi koşulları devrimsel şoklarla inşa edilir, ya da dünya konjonktürüne de bağlı olarak birikim rejimlerine geçişi hızlandırma sonucunu da doğuran askeri müdahalelerde bulunularak ülkeler dünya kapitalist sistemine dahil edilir.

 

Türkiye ilki 27 Mayıs 1960 olmak üzere iki kez askerin yönetime el koyması ile sonuçlanan, iki kez de askeri müdahale sonucu sivil yönetimin el değiştirmesine yol açan dört askeri müdahale yaşamıştır.  Müdahalelerin ilk günü yapılan açıklamalara göre müdahalelerin görünür gerekçeleri; 27 Mayıs 1960 için; “gitgide bir baskı rejimine dönüşen iktidara karşı kardeş kavgasını önlemek”, 12 Eylül 1980’de ise; ülkeyi girmiş olduğu “anarşi ve terör ortamından” kurtarmaktır. İç Hizmet Kanununun Türk Silahlı Kuvvetlerinin görevleri arasında saydığı cumhuriyeti koruma maddesinin de müdahalelere gerekçe olarak sunulduğu görülmektedir.

 

Görünür gerekçeler bunlar olsa da, bir yandan da Türkiye’de askeri müdahaleler ile birikim rejimleri arasında bir ilişki olduğu bilinmektedir. Türkiye’de askeri müdahaleler incelendiğinde sermaye birikim rejimlerine geçişler veya birikim rejimleri krizlerine bir cevap olarak müdahalelerde bulunulduğu görülmektedir. 1960 müdahalesinin 1950’leri ikinci yarısında başlamış olan İthal İkameci Sanayileşme birikim rejimini hızlandırdığı, 12 Eylül müdahalesinin ise yeni başlamış olan İhracata Yönelik Sanayileşme birikim rejiminin işlemesini kolaylaştırıcı etki yaptığı belirtilmektedir.

 

Yine birikim rejimlerine geçiş yanında dünyadaki küresel gücün onayının alınması da gerekli şartlardan birisidir. Daha net bir şekilde ABD’nin onayının alınmadığı bir darbenin Türkiye’de başarılı olması mümkün değildir.

 

Türkiye 15/16 Temmuz gecesi bir sözde darbe girişimi yaşamıştır. Yeni bir üretim sürecine geçişin sıkıntılarının görülmediği ve ABD’nin onayının alındığı şüpheli olan bu hareketin baştan başarısız olacağı bellidir.

 

Darbecilerin birkaç hava ve zırhlı birlik ile bu işe kalkıştıkları görülmektedir. Darbelerin sabaha karşı değil de herkesi televizyon başında olduğu 22.00 gibi bir saatte başlaması da şüphe çekmektedir. Darbeciler meclisi bile fazla hasar vermeden bombalamışlar ve ilk kez olan bu hadise toplumda büyük bir infial yaratmıştır. Darbe girişimi esnasında hiçbir hükümet görevlisinin gözaltına alınmaması ve hükümet üyelerinin tv kanallarına beyanat vermeleri de gözden kaçmamıştır. Havalimanlarına el konulduğu halde Cumhurbaşkanı uçağı inmeye zorlanmamış hatta imkan olmasına rağmen Marmaris’te kaldığı otelde yakalanacağı halde, otel Cumhurbaşkanı çıktıktan sonra basılmıştır.

 

Darbecilerin bir cemaat liderinin (Fetullah Gülen) emri ile bu işe kalkıştıklarının baştan itibaren hükümet tarafından iddia edilmesi gözden kaçmamıştır. Darbenin bastırılması üzerinden saatler geçmeden Yargıtay üyelerinin üçte biri olan 140 üye hakkında yakalama kararı çıkarılması, aynı şekilde 48 Danıştay üyesi hakkında gözaltı kararları, 1750 hakimin işten el çektirilmesi dikkat çekmektedir.

 

Bütün bu olanlar, Recep Tayyip Erdoğan’a başkanlık yolunu da açacak şekilde rejim değişikliğine yol açmak üzere kurgulanmış bir plan olabileceği konusunda şüpheler uyandırmaktadır. Fettulah Gülen Cemaatine yakın bazı subayları darbe konusunda kışkırtılmış olmaları da mümkündür.

 

[i] Powell, Jonathan M. ve Clayton L. Thyne. Global Instances of Coups from 1950-Present: A New Dataset.  Journal of Peace Research 48(2), 2011.  pp: 249-259.

 



Bu yazı 13349 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 34 24 7 3 75 33 75 +42
2 Fenerbahçe 34 21 4 9 78 36 72 +42
3 Medipol Başakşehir 34 22 6 6 62 34 72 +28
4 Beşiktaş 34 21 5 8 69 30 71 +39
5 Trabzonspor 34 15 9 10 63 51 55 +12
6 Göztepe 34 13 11 10 49 50 49 -1
7 Sivasspor 34 14 13 7 45 53 49 -8
8 Kasımpaşa 34 13 14 7 57 58 46 -1
9 Kayserispor 34 12 14 8 44 55 44 -11
10 Yeni Malatyaspor 34 11 13 10 38 45 43 -7
11 Akhisarspor 34 11 14 9 44 53 42 -9
12 Aytemiz Alanyaspor 34 11 16 7 55 59 40 -4
13 Bursaspor 34 11 17 6 43 48 39 -5
14 Antalyaspor 34 10 16 8 40 59 38 -19
15 Atiker Konyaspor 34 9 16 9 38 42 36 -4
16 Osmanlıspor FK 34 8 17 9 49 60 33 -11
17 Gençlerbirliği 34 8 17 9 37 54 33 -17
18 Karabükspor 34 3 28 3 20 86 12 -66
Takım O G M B A Y P AV
1 Çaykur Rizespor 34 20 5 9 68 38 69 +30
2 MKE Ankaragücü 34 18 7 9 55 34 63 +21
3 Boluspor 34 18 10 6 53 30 60 +23
4 Ümraniyespor 34 17 9 8 49 35 59 +14
5 BB Erzurumspor 34 14 9 11 56 44 53 +12
6 Gazişehir Gaziantep FK 34 15 11 8 57 38 53 +19
7 Altınordu 34 15 11 8 55 45 53 +10
8 Balıkesirspor Baltok 34 16 11 7 56 46 52 +10
9 İstanbulspor 34 14 12 8 45 39 50 +6
10 Elazığspor 34 13 12 9 53 44 48 +9
11 Giresunspor 34 13 13 8 50 44 47 +6
12 Adanaspor 34 12 15 7 41 56 43 -15
13 Eskişehirspor 34 12 14 8 63 56 41 +7
14 Adana Demirspor 34 11 15 8 44 47 41 -3
15 Denizlispor 34 10 16 8 43 47 38 -4
16 Samsunspor 34 7 12 15 32 46 36 -14
17 Manisaspor 34 7 24 3 31 80 15 -49
18 Gaziantepspor 34 2 28 4 18 100 1 -82
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 34 23 4 7 63 15 76 +48
2 Menemen Belediyespor 34 22 4 8 68 26 74 +42
3 Afjet Afyonspor 34 21 6 7 62 31 70 +31
4 Sivas Belediyespor 34 19 5 10 57 29 67 +28
5 Keçiörengücü 34 19 8 7 77 41 64 +36
6 Sancaktepe Belediyespor 34 16 7 11 58 32 59 +26
7 İnegölspor 34 17 9 8 53 41 59 +12
8 Sarıyer 34 13 16 5 44 45 44 -1
9 Tokatspor 34 11 13 10 37 45 43 -8
10 Etimesgut Belediyespor 34 11 14 9 44 47 42 -3
11 Kastamonuspor 1966 34 12 18 4 46 49 40 -3
12 Eyüpspor 34 11 17 6 52 62 39 -10
13 Tuzlaspor 34 10 16 8 42 51 38 -9
14 Bodrumspor 34 10 16 8 39 53 38 -14
15 Amed Sportif 34 10 14 10 37 41 37 -4
16 Bucaspor 34 10 15 9 51 60 36 -9
17 Kocaeli Birlikspor 34 4 26 4 30 78 13 -48
18 Mersin İdmanyurdu 34 1 32 1 19 133 17 -114
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 34 23 5 6 60 27 75 +33
2 Bayburt Grup Özel İdare 34 17 6 11 51 33 62 +18
3 Kemerspor 2003 34 15 7 12 62 44 57 +18
4 Bayrampaşa 34 16 9 9 43 34 57 +9
5 Düzcespor 34 14 7 13 41 34 55 +7
6 Ofspor 34 16 11 7 41 27 55 +14
7 Halide Edip Adıvar SK 34 13 9 12 45 33 51 +12
8 Erbaaspor 34 13 12 9 46 41 48 +5
9 Batman Petrolspor 34 12 10 12 43 36 48 +7
10 Yeni Altındağ Bld. 34 11 14 9 42 44 42 -2
11 Çatalcaspor 34 10 13 11 33 37 41 -4
12 Kozan Belediyespor 34 11 17 6 42 52 39 -10
13 Yomraspor 34 9 15 10 23 42 37 -19
14 Erzin Belediyespor 34 10 18 6 35 53 36 -18
15 Bergama Belediyespor 34 8 16 10 35 54 34 -19
16 12 Bingölspor 34 7 14 13 28 42 34 -14
17 Orhangazi Belediyespor 34 6 15 13 34 52 31 -18
18 Çanakkale Dardanel SK 34 5 18 11 35 54 26 -19
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 12/08/2018 Atiker Konyaspor vs BB Erzurumspor
 12/08/2018 Beşiktaş vs Akhisarspor
 12/08/2018 Çaykur Rizespor vs Kasımpaşa
 12/08/2018 Fenerbahçe vs Bursaspor
 12/08/2018 Göztepe vs Yeni Malatyaspor
 12/08/2018 Kayserispor vs Antalyaspor
 12/08/2018 Medipol Başakşehir vs Trabzonspor
 12/08/2018 MKE Ankaragücü vs Galatasaray
 12/08/2018 Sivasspor vs Alanyaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 12/08/2018 Adanaspor vs Elazığspor
 12/08/2018 Altay vs Ümraniyespor
 12/08/2018 Balıkesirspor Baltok vs Altınordu
 12/08/2018 Boluspor vs Osmanlıspor FK
 12/08/2018 Denizlispor vs Gazişehir Gaziantep FK
 12/08/2018 Gençlerbirliği vs Hatayspor
 12/08/2018 Giresunspor vs Eskişehirspor
 12/08/2018 İstanbulspor vs Afjet Afyonspor
 12/08/2018 Kardemir Karabükspor vs Adana Demirspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

24 Haziran Seçimlerinin Şaibesiz Olduğuna İnanıyor Musunuz?


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI