Bugun...


Abdullah Köktürk

facebook-paylas
Aktif Yurttaş, Pasif Yurttaş
Tarih: 25-07-2016 13:05:00 Güncelleme: 25-07-2016 13:34:00


 

 

Dünya onaltıncı yüzyıldan sonra Batı Avrupa’da büyük değişimler yaşadı. Tarıma dayalı üretim tarzı önce ticaret sonra da sanayinin gelişmesi ile yeni bir üretim sürecine evrildi. Bunun sebepleri çeşitlidir ve ayrı bir yazı konusudur. Ancak Immanuel Wallerstein başta olmak üzere bir çok yazar bunun sebeplerini irdelemişlerdir. Wallertein’in dört ciltlik “Modern Dünya Sistemi” seri kitapları www.tarihkritik.com sitesinde tarafımdan özetlenmiş ve incelenmiştir.[i]

 

Tarihte devletlerin ortaya çıkışının tarım, yani mülkiyet ilişkilerinin oluşması ile olduğu bilinmektedir. Faklı devletlerin ortaya çıkışı da üretim sürecinde yaşanan krizler iledir. Tarihteki farklı devletler, toplumların bir önceki krizlerinin üzerine inşa edilmiştir. Antik çağın köleci devletindeki bunalım feodal devleti, feodal devletteki krizler bir geçiş dönemi ile kapitalist devleti, kapitalizmin krizleri ise sosyalist ve liberal devleti yaratmıştır. Bütün bu kriz ve bunalımlar, üretim araçlarındaki gelişimin yeni bir birikim süreci oluşturması, ancak eski üretim ilişkilerinin bu yeni sürece uyum gösterememesi sebebiyledir. Üretim ilişkilerinin ve üretim güçlerinin gelişmesi kendi içinde bir çelişki de barındırmaktadır. Üretim güçleri geliştikçe öyle bir noktaya gelinir ki, eski devletin kurumları artık bu ilişkileri koruyamaz ve daha ileri götüremez. Eski üretim ilişkileri içinde gelişen üretim güçlerine eski üretim ilişkilerinin üst yapı kurumları yetmez olur. Gelişen üretim gücü eski üretim ilişkilerini parçalayarak kendi kurumlarını da yaratarak yeni üretim ilişkilerini kurar. Yeni devlet yeni kurumlar üzerinde yükselir.

 

Feodalizmin geleneksel üretim ilişkileri içinde ticaretin gelişmesi ile gelişen burjuvazi için feodalizmin devlet yapısı yetersiz gelmiştir. 17. Yüzyılın sonunda şanlı devrim ile önce İngiltere’de burjuvazi kralın yetkilerini kısıtlayarak ve parlamentosu ile yönetime ortak olmuştur. 18. Yüzyıl sonunda ise Fransa’da benzer değişiklikler yaşanmıştır.

 

1789 devriminin iki önemli sonucundan biri yurttaşlık kavramının ortaya çıkışı, diğeri ise “egemenlik ulusundur” kavramıdır. Fransız ihtilalının büyük sembolik hareketi ünvanların, hatta Mösyö ve Madam’ın bile artık kullanılamayacağı konusundaki ısrardı. Herkes “yurttaş” olarak adlandırılacaktı. Yurttaşlık kavramının kapsamlı olması amaçlandı. Bundan herkesin devletin dağıtabileceği sosyal imkanlardan yararlanma hakkının olması gerektiği sonucu çıkıyordu. Fakat burada bir problem ortaya çıktı. Çok fazla kişi yurttaştı. Bu gerçekten tehlikeli olabilirdi. Bunu çözmenin yolu prensibi korurken uygulamada dar biçimde tanımlama ile iki yurttaşlık kategorisi oluşturmaktır. Abbé Siéyès 20-21 Temmuz 1789’da Ulusal Meclis’de okuduğu bir raporda pasif ve aktif haklar ve pasif ve aktif yurttaşlık arasında bir ayrım önerdi. Tabii ve sivil hakların toplumun devamı ve gelişimi için oluşturulmuş haklar olduğunu ve bunların pasif haklar olduğunu söyledi. Siyasi hakların ise aktif haklar olduğunu söyledi. Buradan şu sonuç çıkıyordu; “Bir ülkenin tüm sakinleri pasif yurttaşların haklarına sahip olmalıdır. Herkes kişiliklerinin, mülkiyetlerinin, özgürlüklerinin vb. korunması hakkına sahiptir. Fakat herkes devlet otoritelerinin oluşumunda aktif bir rol oynama hakkına sahip değildir”. 29 Kasım 1789’da Ulusal meclis bu teorik kavramı, aktif yurttaşların doğrudan vergi olarak en az üç günlük ödeyen kişiler olarak tanımlayan yasal bir karara dönüştürdü. Mülkiyet aktif yurttaşlığın ön koşulu oldu. Sonuçta evrensel haklar bir tezata dönüştü. Erdemli eşitlerden oluşan bir cumhuriyet oluşturmanın, bu nedenle erdemsiz olmaya mahkum başkalarının reddini gerektirdiği ortaya çıktı. Modern dünyanın egemen ideolojisi olacak olan liberalizm, erdemin öğretilebileceğini vaaz ediyordu ve dolayısıyla hakların gözetim altında geliştirilmesini, pasif yurttaşların gözetim altında aktif yurttaşlara terfisini –barbarların uygar insanlara dönüşümünün yolunu- öneriyordu. Siéyès, aynı muhtırada şöyle söylüyordu: “ Devlet otoriteleri, ayrımsız, halkın iradesinden doğar, tamamı halktan –yani ulustan- gelir. Bu görüşün uygulaması basit ve hızlıydı. Krala ait olarak nitelendirilen her şey ulusal olarak yeniden isimlendirildi. Artık egemenlik ulusundu ve bu egemenlik ulusun aktif yurttaşları tarafından kullanılabilirdi.

 

Bugün de Türkiye’de yaşanan budur. 25 Temmuz 2016’da Türkiye Cumhuriyeti’nin Cumhurbaşkanı tarafından Kürtler pasif yurttaş konumuna düşürülmüştür. Cumhurbaşkanı Erdoğan CHP ve MHP’yi çağırdığı halde 6 milyon oy almış ve 3. Büyük parti konumunda olmuş ve MHP den fazla oy almış HDP başkanlık sarayındaki toplantıya çağırılmamıştır. Bundan sonraki durum Fransız devriminde olduğu gibi önce işçilerin sonra da kadınların pasif yurttaş durumuna düşürülmeleridir.[ii]

 

 

 

 

[i] Abdullah Köktürk, Kitap İncelemesi, Immanuel Wallerstein, Modern Dünya Sistemi, 1. Cilt, Kapitalist Tarım ve 16. Yüzyıl’da Avrupa Dünya Ekonomisinin Kökenleri, (çevrimiçi) http://www.tarihkritik.com/modern-dunya-sistemi-kapitalist-tarim-ve-16-yuzyilda-avrupa-dunya-ekonomisinin-kokenleri-1-cilt/  08.07.2016.

I. Wallerstein, Modern Dünya Sistemi, 2. Cilt, Avrupa-Dünya Sisteminin Pekiştirilmesi ve Merkantilizm, 1600-1750, (çevrimiçi) http://www.tarihkritik.com/wp-content/uploads/2016/05/sayi02_02_modern.pdf 08.07.2016.

I. Wallerstein, Modern Dünya Sistemi, 3. Cilt, Kapitalist Dünya Ekonomisinin Büyük Yayılımının İkinci Evresi, 1730-1840, (çevrimiçi) http://www.tarihkritik.com/wp-content/uploads/2016/05/sayi03_04_modern.pdf 09.07.2016.

I. Wallerstein, Modern Dünya Sistemi, 4. Cilt, Merkezci Liberalizmin Zaferi, 1789-1914, (çevrimiçi)  http://www.tarihkritik.com/wp-content/uploads/2016/07/sayi04__04Moder.pdf  

[ii] Önce 22 Aralık 1789’da Ulusal Meclis resmi olarak kadınların oy kullanma haklarını ellerinden aldı. Temmuz 1793’de ise kadınların tüm siyasi hakları ellerinden alındı. Oysaki devrim öncesi en azından aristokrat kadınların bu hakları vardı. İşçiler zaten mülkiyet temelli yurttaşlık tanımı yüzünden pasif yurttaş statüsündeydiler. 14 Temmuz 1791’de işçilerin birleşmesi yasa dışı ilan edildi. 20 Temmuzda bu yasak tüm işçi derneklerini kapsayacak şekilde genişletildi



Bu yazı 14954 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 22 13 3 6 49 23 45 +26
2 Galatasaray 23 13 4 6 39 18 45 +21
3 Sivasspor 23 13 4 6 42 26 45 +16
4 Başakşehir FK 22 12 3 7 41 22 43 +19
5 Alanyaspor 23 11 6 6 41 22 39 +19
6 Fenerbahçe 23 11 7 5 42 29 38 +13
7 Beşiktaş 23 11 8 4 36 30 37 +6
8 Göztepe 22 9 6 7 29 24 34 +5
9 Gaziantep FK 23 8 8 7 34 36 31 -2
10 Gençlerbirliği 23 7 10 6 32 39 27 -7
11 Antalyaspor 23 6 10 7 25 40 25 -15
12 Yeni Malatyaspor 22 6 10 6 35 32 24 +3
13 Denizlispor 22 6 10 6 21 30 24 -9
14 Çaykur Rizespor 21 7 11 3 21 32 24 -11
15 Konyaspor 23 4 10 9 19 32 21 -13
16 MKE Ankaragücü 23 4 11 8 20 39 20 -19
17 Kasımpaşa 22 4 14 4 29 49 16 -20
18 Kayserispor 23 3 13 7 24 56 16 -32
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 23 13 4 6 33 20 45 +13
2 BB Erzurumspor 23 12 5 6 26 17 42 +9
3 Bursaspor 23 13 7 3 35 29 39 +6
4 Adana Demirspor 23 10 6 7 43 26 37 +17
5 Altay 23 9 7 7 28 24 34 +4
6 Fatih Karagümrük 23 9 7 7 30 28 34 +2
7 Keçiörengücü 23 8 7 8 18 17 32 +1
8 Ümraniyespor 23 9 9 5 34 34 32 0
9 Akhisarspor 23 8 7 8 26 26 32 0
10 Menemenspor 23 9 9 5 26 29 32 -3
11 Balıkesirspor 23 8 8 7 24 25 31 -1
12 Giresunspor 22 7 8 7 24 30 28 -6
13 İstanbulspor 22 6 7 9 34 29 27 +5
14 Altınordu 23 5 9 9 26 34 24 -8
15 Osmanlıspor FK 23 6 11 6 27 35 21 -8
16 Adanaspor 23 3 11 9 23 36 18 -13
17 Boluspor 23 2 10 11 19 31 17 -12
18 Eskişehirspor 23 7 12 4 29 35 16 -6
Takım O G M B A Y P AV
1 Samsunspor 25 20 1 4 57 9 64 +48
2 Manisa FK 25 17 2 6 74 27 57 +47
3 Sancaktepe Bld 25 15 6 4 45 20 49 +25
4 Hekimoğlu Trabzon 24 14 7 3 41 32 45 +9
5 İnegölspor 25 13 8 4 40 26 43 +14
6 Afjet Afyonspor 25 11 10 4 37 26 37 +11
7 Tarsus İdman Yurdu 25 12 12 1 38 35 37 +3
8 Sarıyer 25 10 9 6 33 28 36 +5
9 Çorum FK 25 11 12 2 36 36 35 0
10 Pendikspor 25 9 10 6 33 34 33 -1
11 Zonguldak Kömürspor 25 8 9 8 30 34 32 -4
12 Hacettepe Spor 25 10 13 2 32 45 32 -13
13 Kırklarelispor 24 7 9 8 21 32 29 -11
14 Amed Sportif 25 7 11 7 24 38 28 -14
15 1922 Konyaspor 25 7 13 5 32 44 26 -12
16 Başkent Akademi FK 24 7 13 4 31 35 25 -4
17 Gümüşhanespor 24 6 15 3 26 49 21 -23
18 Şanlıurfaspor 25 0 24 1 6 86 14 -80
Takım O G M B A Y P AV
1 Serik Belediyespor 24 14 4 6 45 23 48 +22
2 24Erzincanspor 25 13 3 9 42 20 48 +22
3 68 Aksaray Belediyespor 25 12 5 8 38 23 44 +15
4 Artvin Hopaspor 24 11 3 10 35 15 43 +20
5 1928 Bucaspor 25 12 7 6 40 31 42 +9
6 Karaköprü Belediyespor 25 10 5 10 24 18 40 +6
7 Düzcespor 25 10 6 9 27 18 39 +9
8 Çatalcaspor 24 8 4 12 34 25 36 +9
9 Sultanbeyli Bld. 24 8 7 9 30 23 33 +7
10 Silivrispor 25 7 6 12 32 27 33 +5
11 52 Orduspor FK 24 6 4 14 17 15 32 +2
12 Çankaya FK 24 8 9 7 29 31 31 -2
13 Erzin Spor Kulübü 25 6 9 10 27 29 28 -2
14 Kızılcabölükspor 24 5 8 11 32 33 26 -1
15 Şile Yıldızspor 25 5 10 10 20 28 25 -8
16 Yomraspor 24 5 10 9 23 30 24 -7
17 Tokatspor 25 1 21 3 13 61 6 -48
18 Manisaspor 25 1 21 3 16 74 0 -58
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 24/02/2020 Çaykur Rizespor vs Başakşehir FK
 24/02/2020 Kasımpaşa vs Denizlispor
 28/02/2020 Alanyaspor vs Beşiktaş
 29/02/2020 Konyaspor vs Kasımpaşa
 29/02/2020 Trabzonspor vs Çaykur Rizespor
 29/02/2020 Antalyaspor vs Fenerbahçe
 01/03/2020 Denizlispor vs Yeni Malatyaspor
 01/03/2020 MKE Ankaragücü vs Sivasspor
 01/03/2020 Galatasaray vs Gençlerbirliği
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 25/02/2020 Hatayspor vs Osmanlıspor FK
 25/02/2020 Menemenspor vs Adana Demirspor
 25/02/2020 Fatih Karagümrük vs Eskişehirspor
 26/02/2020 Akhisarspor vs Giresunspor
 26/02/2020 Altınordu vs BB Erzurumspor
 26/02/2020 Adanaspor vs Ümraniyespor
 27/02/2020 Keçiörengücü vs İstanbulspor
 27/02/2020 Boluspor vs Balıkesirspor
 27/02/2020 Bursaspor vs Altay
 01/03/2020 Altay - Altınordu Altay ligde evindeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Altay yenilmez
 01/03/2020 Altay - Altınordu Altınordu ligde deplasmandaki son 11 maçında hiç kazanamadı  Altay yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 29/02/2020 Ankara Demirspor vs Eyüpspor
 29/02/2020 Bodrumspor vs Tuzlaspor
 01/03/2020 Sivas Belediyespor vs Van Spor
 01/03/2020 Ergene Velimeşe vs Bayburt Özel İdare Spor
 01/03/2020 Etimesgut Belediyespor vs Sakaryaspor
 01/03/2020 Kardemir Karabükspor vs Kırşehir Belediyespor
 01/03/2020 Niğde Anadolu FK vs Bandırmaspor
 01/03/2020 Uşak Spor vs Kastamonuspor
 08/03/2020 Eyüpspor vs Sivas Belediyespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 24/02/2020 Çankaya FK vs Çatalcaspor
 29/02/2020 Çatalcaspor vs Erzin Spor
 29/02/2020 Manisaspor vs Şile Yıldızspor
 29/02/2020 Sultanbeyli Bld. vs Serik Belediyespor
 01/03/2020 Artvin Hopaspor vs Silivrispor
 01/03/2020 Yomraspor vs Çankaya FK
 01/03/2020 52 Orduspor FK vs Düzcespor
 01/03/2020 Kızılcabölükspor vs 1928 Bucaspor
 01/03/2020 Tokatspor vs Karaköprü Belediyespor
 01/03/2020 Tokatspor - Karaköprü Belediyespor Karaköprü Belediyespor ligde deplasmandaki son 11 maçında hiç kazanamadı  Tokatspor yenilmez
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar

AKP 17 yılda İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nde ne kadar yolsuzluk yapmıştır?


NAMAZ VAKİTLERİ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI