Bugun...


Abdullah Köktürk

facebook-paylas
Aktif Yurttaş, Pasif Yurttaş
Tarih: 25-07-2016 13:05:00 Güncelleme: 25-07-2016 13:34:00


 

 

Dünya onaltıncı yüzyıldan sonra Batı Avrupa’da büyük değişimler yaşadı. Tarıma dayalı üretim tarzı önce ticaret sonra da sanayinin gelişmesi ile yeni bir üretim sürecine evrildi. Bunun sebepleri çeşitlidir ve ayrı bir yazı konusudur. Ancak Immanuel Wallerstein başta olmak üzere bir çok yazar bunun sebeplerini irdelemişlerdir. Wallertein’in dört ciltlik “Modern Dünya Sistemi” seri kitapları www.tarihkritik.com sitesinde tarafımdan özetlenmiş ve incelenmiştir.[i]

 

Tarihte devletlerin ortaya çıkışının tarım, yani mülkiyet ilişkilerinin oluşması ile olduğu bilinmektedir. Faklı devletlerin ortaya çıkışı da üretim sürecinde yaşanan krizler iledir. Tarihteki farklı devletler, toplumların bir önceki krizlerinin üzerine inşa edilmiştir. Antik çağın köleci devletindeki bunalım feodal devleti, feodal devletteki krizler bir geçiş dönemi ile kapitalist devleti, kapitalizmin krizleri ise sosyalist ve liberal devleti yaratmıştır. Bütün bu kriz ve bunalımlar, üretim araçlarındaki gelişimin yeni bir birikim süreci oluşturması, ancak eski üretim ilişkilerinin bu yeni sürece uyum gösterememesi sebebiyledir. Üretim ilişkilerinin ve üretim güçlerinin gelişmesi kendi içinde bir çelişki de barındırmaktadır. Üretim güçleri geliştikçe öyle bir noktaya gelinir ki, eski devletin kurumları artık bu ilişkileri koruyamaz ve daha ileri götüremez. Eski üretim ilişkileri içinde gelişen üretim güçlerine eski üretim ilişkilerinin üst yapı kurumları yetmez olur. Gelişen üretim gücü eski üretim ilişkilerini parçalayarak kendi kurumlarını da yaratarak yeni üretim ilişkilerini kurar. Yeni devlet yeni kurumlar üzerinde yükselir.

 

Feodalizmin geleneksel üretim ilişkileri içinde ticaretin gelişmesi ile gelişen burjuvazi için feodalizmin devlet yapısı yetersiz gelmiştir. 17. Yüzyılın sonunda şanlı devrim ile önce İngiltere’de burjuvazi kralın yetkilerini kısıtlayarak ve parlamentosu ile yönetime ortak olmuştur. 18. Yüzyıl sonunda ise Fransa’da benzer değişiklikler yaşanmıştır.

 

1789 devriminin iki önemli sonucundan biri yurttaşlık kavramının ortaya çıkışı, diğeri ise “egemenlik ulusundur” kavramıdır. Fransız ihtilalının büyük sembolik hareketi ünvanların, hatta Mösyö ve Madam’ın bile artık kullanılamayacağı konusundaki ısrardı. Herkes “yurttaş” olarak adlandırılacaktı. Yurttaşlık kavramının kapsamlı olması amaçlandı. Bundan herkesin devletin dağıtabileceği sosyal imkanlardan yararlanma hakkının olması gerektiği sonucu çıkıyordu. Fakat burada bir problem ortaya çıktı. Çok fazla kişi yurttaştı. Bu gerçekten tehlikeli olabilirdi. Bunu çözmenin yolu prensibi korurken uygulamada dar biçimde tanımlama ile iki yurttaşlık kategorisi oluşturmaktır. Abbé Siéyès 20-21 Temmuz 1789’da Ulusal Meclis’de okuduğu bir raporda pasif ve aktif haklar ve pasif ve aktif yurttaşlık arasında bir ayrım önerdi. Tabii ve sivil hakların toplumun devamı ve gelişimi için oluşturulmuş haklar olduğunu ve bunların pasif haklar olduğunu söyledi. Siyasi hakların ise aktif haklar olduğunu söyledi. Buradan şu sonuç çıkıyordu; “Bir ülkenin tüm sakinleri pasif yurttaşların haklarına sahip olmalıdır. Herkes kişiliklerinin, mülkiyetlerinin, özgürlüklerinin vb. korunması hakkına sahiptir. Fakat herkes devlet otoritelerinin oluşumunda aktif bir rol oynama hakkına sahip değildir”. 29 Kasım 1789’da Ulusal meclis bu teorik kavramı, aktif yurttaşların doğrudan vergi olarak en az üç günlük ödeyen kişiler olarak tanımlayan yasal bir karara dönüştürdü. Mülkiyet aktif yurttaşlığın ön koşulu oldu. Sonuçta evrensel haklar bir tezata dönüştü. Erdemli eşitlerden oluşan bir cumhuriyet oluşturmanın, bu nedenle erdemsiz olmaya mahkum başkalarının reddini gerektirdiği ortaya çıktı. Modern dünyanın egemen ideolojisi olacak olan liberalizm, erdemin öğretilebileceğini vaaz ediyordu ve dolayısıyla hakların gözetim altında geliştirilmesini, pasif yurttaşların gözetim altında aktif yurttaşlara terfisini –barbarların uygar insanlara dönüşümünün yolunu- öneriyordu. Siéyès, aynı muhtırada şöyle söylüyordu: “ Devlet otoriteleri, ayrımsız, halkın iradesinden doğar, tamamı halktan –yani ulustan- gelir. Bu görüşün uygulaması basit ve hızlıydı. Krala ait olarak nitelendirilen her şey ulusal olarak yeniden isimlendirildi. Artık egemenlik ulusundu ve bu egemenlik ulusun aktif yurttaşları tarafından kullanılabilirdi.

 

Bugün de Türkiye’de yaşanan budur. 25 Temmuz 2016’da Türkiye Cumhuriyeti’nin Cumhurbaşkanı tarafından Kürtler pasif yurttaş konumuna düşürülmüştür. Cumhurbaşkanı Erdoğan CHP ve MHP’yi çağırdığı halde 6 milyon oy almış ve 3. Büyük parti konumunda olmuş ve MHP den fazla oy almış HDP başkanlık sarayındaki toplantıya çağırılmamıştır. Bundan sonraki durum Fransız devriminde olduğu gibi önce işçilerin sonra da kadınların pasif yurttaş durumuna düşürülmeleridir.[ii]

 

 

 

 

[i] Abdullah Köktürk, Kitap İncelemesi, Immanuel Wallerstein, Modern Dünya Sistemi, 1. Cilt, Kapitalist Tarım ve 16. Yüzyıl’da Avrupa Dünya Ekonomisinin Kökenleri, (çevrimiçi) http://www.tarihkritik.com/modern-dunya-sistemi-kapitalist-tarim-ve-16-yuzyilda-avrupa-dunya-ekonomisinin-kokenleri-1-cilt/  08.07.2016.

I. Wallerstein, Modern Dünya Sistemi, 2. Cilt, Avrupa-Dünya Sisteminin Pekiştirilmesi ve Merkantilizm, 1600-1750, (çevrimiçi) http://www.tarihkritik.com/wp-content/uploads/2016/05/sayi02_02_modern.pdf 08.07.2016.

I. Wallerstein, Modern Dünya Sistemi, 3. Cilt, Kapitalist Dünya Ekonomisinin Büyük Yayılımının İkinci Evresi, 1730-1840, (çevrimiçi) http://www.tarihkritik.com/wp-content/uploads/2016/05/sayi03_04_modern.pdf 09.07.2016.

I. Wallerstein, Modern Dünya Sistemi, 4. Cilt, Merkezci Liberalizmin Zaferi, 1789-1914, (çevrimiçi)  http://www.tarihkritik.com/wp-content/uploads/2016/07/sayi04__04Moder.pdf  

[ii] Önce 22 Aralık 1789’da Ulusal Meclis resmi olarak kadınların oy kullanma haklarını ellerinden aldı. Temmuz 1793’de ise kadınların tüm siyasi hakları ellerinden alındı. Oysaki devrim öncesi en azından aristokrat kadınların bu hakları vardı. İşçiler zaten mülkiyet temelli yurttaşlık tanımı yüzünden pasif yurttaş statüsündeydiler. 14 Temmuz 1791’de işçilerin birleşmesi yasa dışı ilan edildi. 20 Temmuzda bu yasak tüm işçi derneklerini kapsayacak şekilde genişletildi



Bu yazı 4828 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Medipol Başakşehir 18 12 3 3 34 18 39 +16
2 Fenerbahçe 18 10 2 6 36 21 36 +15
3 Galatasaray 17 11 4 2 37 22 35 +15
4 Beşiktaş 18 9 3 6 31 17 33 +14
5 Kayserispor 17 8 3 6 25 18 30 +7
6 Trabzonspor 18 8 4 6 35 30 30 +5
7 Göztepe 18 9 6 3 31 28 30 +3
8 Sivasspor 18 8 7 3 24 28 27 -4
9 Bursaspor 18 7 7 4 28 22 25 +6
10 Yeni Malatyaspor 18 6 7 5 21 24 23 -3
11 Kasımpaşa 18 6 8 4 28 33 22 -5
12 Akhisarspor 18 5 8 5 23 31 20 -8
13 Aytemiz Alanyaspor 18 5 10 3 30 36 18 -6
14 Osmanlıspor FK 18 5 10 3 26 34 18 -8
15 Gençlerbirliği 18 4 9 5 22 32 17 -10
16 Antalyaspor 18 4 9 5 20 33 17 -13
17 Atiker Konyaspor 18 4 10 4 18 25 16 -7
18 Karabükspor 18 2 13 3 14 31 9 -17
Takım O G M B A Y P AV
1 Ümraniyespor 18 10 3 5 33 17 35 +16
2 MKE Ankaragücü 18 10 3 5 26 14 35 +12
3 Çaykur Rizespor 18 10 4 4 38 24 34 +14
4 Giresunspor 18 8 4 6 25 17 30 +8
5 Boluspor 18 8 7 3 23 17 27 +6
6 Balıkesirspor Baltok 18 8 5 5 34 28 26 +6
7 İstanbulspor 18 7 6 5 20 18 26 +2
8 Adanaspor 17 7 5 5 20 23 26 -3
9 BB Erzurumspor 18 6 5 7 20 20 25 0
10 Elazığspor 18 6 7 5 25 24 23 +1
11 Altınordu 18 6 7 5 26 26 23 0
12 Gazişehir Gaziantep FK 17 4 5 8 19 15 20 +4
13 Adana Demirspor 18 5 8 5 23 28 20 -5
14 Samsunspor 17 4 6 7 16 22 19 -6
15 Eskişehirspor 18 5 7 6 34 31 18 +3
16 Denizlispor 17 3 9 5 16 27 14 -11
17 Manisaspor 18 6 10 2 21 30 11 -9
18 Gaziantepspor 18 1 13 4 7 45 4 -38
Takım O G M B A Y P AV
1 Menemen Belediyespor 18 13 3 2 41 12 41 +29
2 Hatayspor 18 13 3 2 27 8 41 +19
3 Afjet Afyonspor 18 12 1 5 30 13 41 +17
4 Sivas Belediyespor 18 11 2 5 28 9 38 +19
5 Sancaktepe Belediyespor 18 10 3 5 27 14 35 +13
6 Keçiörengücü 18 10 5 3 46 22 33 +24
7 İnegölspor 18 9 4 5 28 26 32 +2
8 Sarıyer 18 8 7 3 27 22 27 +5
9 Tokatspor 18 6 6 6 19 24 24 -5
10 Kastamonuspor 1966 18 7 9 2 29 25 23 +4
11 Amed Sportif 18 6 7 5 27 26 23 +1
12 Etimesgut Belediyespor 18 6 8 4 21 23 22 -2
13 Eyüpspor 18 5 10 3 25 37 18 -12
14 Bodrumspor 18 4 10 4 16 28 16 -12
15 Bucaspor 18 4 9 5 22 29 14 -7
16 Tuzlaspor 18 4 13 1 19 35 13 -16
17 Kocaeli Birlikspor 18 2 14 2 14 39 5 -25
18 Mersin İdmanyurdu 18 1 17 0 11 65 9 -54
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 18 11 2 5 28 11 38 +17
2 Düzcespor 18 9 4 5 20 17 32 +3
3 Bayrampaşa 18 8 4 6 16 12 30 +4
4 Batman Petrolspor 18 7 3 8 26 16 29 +10
5 Halide Edip Adıvar SK 18 7 3 8 22 14 29 +8
6 Kemerspor 2003 18 7 4 7 31 24 28 +7
7 Bayburt Grup Özel İdare 18 7 4 7 24 18 28 +6
8 Ofspor 18 8 7 3 23 16 27 +7
9 Erbaaspor 18 6 5 7 22 17 25 +5
10 Kozan Belediyespor 18 6 7 5 21 24 23 -3
11 12 Bingölspor 18 5 6 7 16 20 22 -4
12 Bergama Belediyespor 18 6 10 2 20 29 20 -9
13 Yomraspor 18 5 8 5 13 23 20 -10
14 Çanakkale Dardanel SK 18 4 7 7 21 25 19 -4
15 Erzin Belediyespor 18 5 10 3 14 23 18 -9
16 Çatalcaspor 18 4 9 5 11 20 17 -9
17 Yeni Altındağ Bld. 18 4 10 4 16 27 16 -11
18 Orhangazi Belediyespor 18 2 8 8 16 24 14 -8
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
19.01.2018 20:00 Kasımpaşa 3 - 2 Aytemiz Alanyaspor
20.01.2018 16:00 Osmanlispor FK 0 - 0 Evkur Yeni Malatyaspor
20.01.2018 13:30 Kardemir Karabükspor 0 - 2 Gençlerbirliği
20.01.2018 19:00 Fenerbahçe 2 - 1 Göztepe
21.01.2018 13:30 Demir Grup Sivasspor 1 - 1 Teleset M. Akhisarspor
21.01.2018 19:00 Antalyaspor 1 - 2 Beşiktaş
21.01.2018 16:00 Bursaspor 0 - 3 İstanbul Başakşehir
21.01.2018 13:30 Atiker Konyaspor 2 - 2 Trabzonspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.01.2018 15:30 Eskişehirspor 1 - 2 İstanbulspor
20.01.2018 13:00 Adana D.Spor 0 - 2 Balıkesirspor
21.01.2018 15:30 Giresunspor 0 - 2 Boluspor
21.01.2018 13:00 Umraniyespor 7 - 0 Gaziantepspor
21.01.2018 15:30 Manisaspor 0 - 3 Ç.Rizespor
21.01.2018 13:00 Erzurum BB 0 - 0 Ankaragücü
21.01.2018 18:00 Altınordu 2 - 1 Elazığspor
22.01.2018 18:00 Denizlispor - Adanaspor
22.01.2018 18:00 Gaziantep Bykşhr Bld. - Samsunspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.01.2018 13:30 Kocaeli Birlik Spor 1 - 3 Menemen Bld.
20.01.2018 12:00 Eyüpspor 0 - 2 Etimesgut Belediyespor
20.01.2018 13:30 Sancaktepespor 1 - 0 4 Eylül Bld.
21.01.2018 13:30 İnegölspor 2 - 1 Tuzlaspor
21.01.2018 13:00 Sarıyer 3 - 1 Bodrumspor
21.01.2018 13:00 Amed Sportif 3 - 1 Mersin İ.Y.
21.01.2018 13:30 Afjet Afyonspor 2 - 0 Tokatspor
21.01.2018 13:30 Kastamonuspor 0 - 1 Hatayspor
21.01.2018 13:30 Keçiörengücü 3 - 3 Bucaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.01.2018 13:30 Catalcaspor 2 - 0 12 Bingolspor
20.01.2018 13:30 Halide Edip Adivar Spor 0 - 0 Duzcespor
20.01.2018 13:30 Ofspor 1 - 0 Yeni Altindag Belediyespor
20.01.2018 13:30 Bergama Belediyespor 2 - 1 Orhangazispor
21.01.2018 13:30 Bayburt Genclikspor 3 - 1 Erzin Belediyespor
21.01.2018 13:30 Kozan Belediyespor 0 - 1 Tekirova Bld.
21.01.2018 13:30 Batman Pet. 2 - 0 Bayrampaşa
21.01.2018 13:30 Erbaaspor 0 - 0 Dardanelspor
21.01.2018 13:30 Manisa Büyükşehir Belediyespor 0 - 0 Yomraspor
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

Sizce 2019 seçimlerinde kim Cumhurbaşkanı olur


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI