Bugun...


Abdullah Köktürk

facebook-paylas
Aktif Yurttaş, Pasif Yurttaş
Tarih: 25-07-2016 13:05:00 Güncelleme: 25-07-2016 13:34:00


 

 

Dünya onaltıncı yüzyıldan sonra Batı Avrupa’da büyük değişimler yaşadı. Tarıma dayalı üretim tarzı önce ticaret sonra da sanayinin gelişmesi ile yeni bir üretim sürecine evrildi. Bunun sebepleri çeşitlidir ve ayrı bir yazı konusudur. Ancak Immanuel Wallerstein başta olmak üzere bir çok yazar bunun sebeplerini irdelemişlerdir. Wallertein’in dört ciltlik “Modern Dünya Sistemi” seri kitapları www.tarihkritik.com sitesinde tarafımdan özetlenmiş ve incelenmiştir.[i]

 

Tarihte devletlerin ortaya çıkışının tarım, yani mülkiyet ilişkilerinin oluşması ile olduğu bilinmektedir. Faklı devletlerin ortaya çıkışı da üretim sürecinde yaşanan krizler iledir. Tarihteki farklı devletler, toplumların bir önceki krizlerinin üzerine inşa edilmiştir. Antik çağın köleci devletindeki bunalım feodal devleti, feodal devletteki krizler bir geçiş dönemi ile kapitalist devleti, kapitalizmin krizleri ise sosyalist ve liberal devleti yaratmıştır. Bütün bu kriz ve bunalımlar, üretim araçlarındaki gelişimin yeni bir birikim süreci oluşturması, ancak eski üretim ilişkilerinin bu yeni sürece uyum gösterememesi sebebiyledir. Üretim ilişkilerinin ve üretim güçlerinin gelişmesi kendi içinde bir çelişki de barındırmaktadır. Üretim güçleri geliştikçe öyle bir noktaya gelinir ki, eski devletin kurumları artık bu ilişkileri koruyamaz ve daha ileri götüremez. Eski üretim ilişkileri içinde gelişen üretim güçlerine eski üretim ilişkilerinin üst yapı kurumları yetmez olur. Gelişen üretim gücü eski üretim ilişkilerini parçalayarak kendi kurumlarını da yaratarak yeni üretim ilişkilerini kurar. Yeni devlet yeni kurumlar üzerinde yükselir.

 

Feodalizmin geleneksel üretim ilişkileri içinde ticaretin gelişmesi ile gelişen burjuvazi için feodalizmin devlet yapısı yetersiz gelmiştir. 17. Yüzyılın sonunda şanlı devrim ile önce İngiltere’de burjuvazi kralın yetkilerini kısıtlayarak ve parlamentosu ile yönetime ortak olmuştur. 18. Yüzyıl sonunda ise Fransa’da benzer değişiklikler yaşanmıştır.

 

1789 devriminin iki önemli sonucundan biri yurttaşlık kavramının ortaya çıkışı, diğeri ise “egemenlik ulusundur” kavramıdır. Fransız ihtilalının büyük sembolik hareketi ünvanların, hatta Mösyö ve Madam’ın bile artık kullanılamayacağı konusundaki ısrardı. Herkes “yurttaş” olarak adlandırılacaktı. Yurttaşlık kavramının kapsamlı olması amaçlandı. Bundan herkesin devletin dağıtabileceği sosyal imkanlardan yararlanma hakkının olması gerektiği sonucu çıkıyordu. Fakat burada bir problem ortaya çıktı. Çok fazla kişi yurttaştı. Bu gerçekten tehlikeli olabilirdi. Bunu çözmenin yolu prensibi korurken uygulamada dar biçimde tanımlama ile iki yurttaşlık kategorisi oluşturmaktır. Abbé Siéyès 20-21 Temmuz 1789’da Ulusal Meclis’de okuduğu bir raporda pasif ve aktif haklar ve pasif ve aktif yurttaşlık arasında bir ayrım önerdi. Tabii ve sivil hakların toplumun devamı ve gelişimi için oluşturulmuş haklar olduğunu ve bunların pasif haklar olduğunu söyledi. Siyasi hakların ise aktif haklar olduğunu söyledi. Buradan şu sonuç çıkıyordu; “Bir ülkenin tüm sakinleri pasif yurttaşların haklarına sahip olmalıdır. Herkes kişiliklerinin, mülkiyetlerinin, özgürlüklerinin vb. korunması hakkına sahiptir. Fakat herkes devlet otoritelerinin oluşumunda aktif bir rol oynama hakkına sahip değildir”. 29 Kasım 1789’da Ulusal meclis bu teorik kavramı, aktif yurttaşların doğrudan vergi olarak en az üç günlük ödeyen kişiler olarak tanımlayan yasal bir karara dönüştürdü. Mülkiyet aktif yurttaşlığın ön koşulu oldu. Sonuçta evrensel haklar bir tezata dönüştü. Erdemli eşitlerden oluşan bir cumhuriyet oluşturmanın, bu nedenle erdemsiz olmaya mahkum başkalarının reddini gerektirdiği ortaya çıktı. Modern dünyanın egemen ideolojisi olacak olan liberalizm, erdemin öğretilebileceğini vaaz ediyordu ve dolayısıyla hakların gözetim altında geliştirilmesini, pasif yurttaşların gözetim altında aktif yurttaşlara terfisini –barbarların uygar insanlara dönüşümünün yolunu- öneriyordu. Siéyès, aynı muhtırada şöyle söylüyordu: “ Devlet otoriteleri, ayrımsız, halkın iradesinden doğar, tamamı halktan –yani ulustan- gelir. Bu görüşün uygulaması basit ve hızlıydı. Krala ait olarak nitelendirilen her şey ulusal olarak yeniden isimlendirildi. Artık egemenlik ulusundu ve bu egemenlik ulusun aktif yurttaşları tarafından kullanılabilirdi.

 

Bugün de Türkiye’de yaşanan budur. 25 Temmuz 2016’da Türkiye Cumhuriyeti’nin Cumhurbaşkanı tarafından Kürtler pasif yurttaş konumuna düşürülmüştür. Cumhurbaşkanı Erdoğan CHP ve MHP’yi çağırdığı halde 6 milyon oy almış ve 3. Büyük parti konumunda olmuş ve MHP den fazla oy almış HDP başkanlık sarayındaki toplantıya çağırılmamıştır. Bundan sonraki durum Fransız devriminde olduğu gibi önce işçilerin sonra da kadınların pasif yurttaş durumuna düşürülmeleridir.[ii]

 

 

 

 

[i] Abdullah Köktürk, Kitap İncelemesi, Immanuel Wallerstein, Modern Dünya Sistemi, 1. Cilt, Kapitalist Tarım ve 16. Yüzyıl’da Avrupa Dünya Ekonomisinin Kökenleri, (çevrimiçi) http://www.tarihkritik.com/modern-dunya-sistemi-kapitalist-tarim-ve-16-yuzyilda-avrupa-dunya-ekonomisinin-kokenleri-1-cilt/  08.07.2016.

I. Wallerstein, Modern Dünya Sistemi, 2. Cilt, Avrupa-Dünya Sisteminin Pekiştirilmesi ve Merkantilizm, 1600-1750, (çevrimiçi) http://www.tarihkritik.com/wp-content/uploads/2016/05/sayi02_02_modern.pdf 08.07.2016.

I. Wallerstein, Modern Dünya Sistemi, 3. Cilt, Kapitalist Dünya Ekonomisinin Büyük Yayılımının İkinci Evresi, 1730-1840, (çevrimiçi) http://www.tarihkritik.com/wp-content/uploads/2016/05/sayi03_04_modern.pdf 09.07.2016.

I. Wallerstein, Modern Dünya Sistemi, 4. Cilt, Merkezci Liberalizmin Zaferi, 1789-1914, (çevrimiçi)  http://www.tarihkritik.com/wp-content/uploads/2016/07/sayi04__04Moder.pdf  

[ii] Önce 22 Aralık 1789’da Ulusal Meclis resmi olarak kadınların oy kullanma haklarını ellerinden aldı. Temmuz 1793’de ise kadınların tüm siyasi hakları ellerinden alındı. Oysaki devrim öncesi en azından aristokrat kadınların bu hakları vardı. İşçiler zaten mülkiyet temelli yurttaşlık tanımı yüzünden pasif yurttaş statüsündeydiler. 14 Temmuz 1791’de işçilerin birleşmesi yasa dışı ilan edildi. 20 Temmuzda bu yasak tüm işçi derneklerini kapsayacak şekilde genişletildi



Bu yazı 6623 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 30 20 7 3 68 32 63 +36
2 Beşiktaş 30 18 4 8 59 25 62 +34
3 Medipol Başakşehir 30 19 6 5 52 30 62 +22
4 Fenerbahçe 29 16 4 9 58 31 57 +27
5 Trabzonspor 30 12 8 10 53 44 46 +9
6 Göztepe 30 12 10 8 43 48 44 -5
7 Sivasspor 30 13 12 5 40 45 44 -5
8 Kayserispor 30 12 10 8 40 46 44 -6
9 Kasımpaşa 30 11 12 7 46 48 40 -2
10 Yeni Malatyaspor 30 10 12 8 35 41 38 -6
11 Bursaspor 30 10 14 6 39 41 36 -2
12 Akhisarspor 30 9 13 8 39 49 35 -10
13 Antalyaspor 29 9 12 8 35 48 35 -13
14 Atiker Konyaspor 30 8 14 8 33 36 32 -3
15 Aytemiz Alanyaspor 30 9 16 5 47 53 32 -6
16 Osmanlıspor FK 30 8 14 8 44 50 32 -6
17 Gençlerbirliği 30 7 14 9 35 49 30 -14
18 Karabükspor 30 3 24 3 20 70 12 -50
Takım O G M B A Y P AV
1 Çaykur Rizespor 32 18 5 9 63 36 63 +27
2 MKE Ankaragücü 32 17 7 8 51 33 59 +18
3 Ümraniyespor 32 17 8 7 46 31 58 +15
4 Boluspor 32 17 10 5 50 28 56 +22
5 Gazişehir Gaziantep FK 32 15 9 8 55 33 53 +22
6 Altınordu 32 15 10 7 54 43 52 +11
7 BB Erzurumspor 32 13 9 10 51 42 49 +9
8 Elazığspor 32 13 11 8 50 38 47 +12
9 Balıkesirspor Baltok 32 14 11 7 51 45 46 +6
10 İstanbulspor 32 13 12 7 39 37 46 +2
11 Adanaspor 32 12 13 7 41 49 43 -8
12 Giresunspor 32 11 13 8 43 39 41 +4
13 Eskişehirspor 32 11 14 7 58 54 37 +4
14 Adana Demirspor 32 10 15 7 42 46 37 -4
15 Denizlispor 32 9 15 8 38 46 35 -8
16 Samsunspor 32 7 11 14 28 41 35 -13
17 Manisaspor 32 7 22 3 30 73 15 -43
18 Gaziantepspor 32 2 26 4 14 90 1 -76
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 32 22 4 6 60 14 72 +46
2 Menemen Belediyespor 32 21 4 7 62 22 70 +40
3 Afjet Afyonspor 32 20 5 7 60 29 67 +31
4 Sivas Belediyespor 32 18 5 9 54 27 63 +27
5 Keçiörengücü 32 18 7 7 74 37 61 +37
6 Sancaktepe Belediyespor 32 15 6 11 51 30 56 +21
7 İnegölspor 32 16 9 7 47 40 55 +7
8 Sarıyer 32 13 14 5 42 41 44 +1
9 Etimesgut Belediyespor 32 11 13 8 39 40 41 -1
10 Kastamonuspor 1966 32 12 17 3 42 44 39 -2
11 Tokatspor 32 10 13 9 35 45 39 -10
12 Eyüpspor 32 11 16 5 52 60 38 -8
13 Amed Sportif 32 10 14 8 36 40 35 -4
14 Bodrumspor 32 9 16 7 37 52 34 -15
15 Bucaspor 32 9 15 8 46 57 32 -11
16 Tuzlaspor 32 8 16 8 37 49 32 -12
17 Kocaeli Birlikspor 32 4 24 4 28 73 13 -45
18 Mersin İdmanyurdu 32 1 30 1 19 121 17 -102
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 32 23 3 6 60 22 75 +38
2 Kemerspor 2003 32 15 6 11 61 41 56 +20
3 Bayburt Grup Özel İdare 32 15 6 11 44 29 56 +15
4 Ofspor 32 15 11 6 38 26 51 +12
5 Bayrampaşa 32 14 9 9 39 33 51 +6
6 Düzcespor 32 13 7 12 39 33 51 +6
7 Halide Edip Adıvar SK 32 13 8 11 44 29 50 +15
8 Erbaaspor 32 12 11 9 44 40 45 +4
9 Batman Petrolspor 32 11 10 11 40 34 44 +6
10 Yeni Altındağ Bld. 32 10 13 9 39 42 39 -3
11 Çatalcaspor 32 9 13 10 27 35 37 -8
12 Kozan Belediyespor 32 10 16 6 40 49 36 -9
13 Yomraspor 32 9 14 9 22 40 36 -18
14 Erzin Belediyespor 32 9 17 6 32 51 33 -19
15 Bergama Belediyespor 32 8 16 8 34 53 32 -19
16 12 Bingölspor 32 6 13 13 27 41 31 -14
17 Orhangazi Belediyespor 32 6 14 12 30 47 30 -17
18 Çanakkale Dardanel SK 32 5 16 11 34 49 26 -15
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.04.2018 20:00 İstanbul Başakşehir 3 - 1 Kayserispor
21.04.2018 19:00 Aytemiz Alanyaspor 2 - 3 Galatasaray
21.04.2018 16:00 Trabzonspor 0 - 2 Demir Grup Sivasspor
21.04.2018 13:30 Gençlerbirliği 0 - 3 Osmanlispor FK
21.04.2018 13:30 Kardemir Karabükspor 1 - 4 Bursaspor
22.04.2018 16:00 Atiker Konyaspor 2 - 0 Kasımpaşa
22.04.2018 16:00 Teleset M. Akhisarspor 1 - 1 Göztepe
22.04.2018 19:00 Beşiktaş 3 - 1 Evkur Yeni Malatyaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.04.2018 18:00 Altınordu 3 - 0 Manisaspor
21.04.2018 15:00 Boluspor 3 - 1 İstanbulspor
21.04.2018 13:00 Elazığspor 2 - 3 Adanaspor
21.04.2018 15:15 Gaziantepspor 1 - 4 Eskişehirspor
22.04.2018 15:30 Ankaragücü 4 - 0 Gaziantep Bykşhr Bld.
22.04.2018 13:00 Samsunspor 2 - 2 Denizlispor
22.04.2018 18:00 Balıkesirspor 1 - 1 Umraniyespor
22.04.2018 18:00 Ç.Rizespor 1 - 0 Giresunspor
22.04.2018 15:30 Adana D.Spor 2 - 3 Erzurum BB
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
22.04.2018 15:30 Afjet Afyonspor 4 - 0 Kastamonuspor
22.04.2018 15:30 Bodrumspor 2 - 1 Etimesgut Belediyespor
22.04.2018 15:30 Tuzlaspor 1 - 1 Eyüpspor
22.04.2018 15:30 Mersin İ.Y. 1 - 2 Sarıyer
22.04.2018 15:30 Tokatspor 1 - 2 İnegölspor
22.04.2018 15:30 Keçiörengücü 0 - 0 Amed Sportif
22.04.2018 15:30 Bucaspor 1 - 1 Menemen Bld.
22.04.2018 15:30 4 Eylül Bld. 4 - 2 Kocaeli Birlik Spor
22.04.2018 15:30 Hatayspor 1 - 1 Sancaktepespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
22.04.2018 15:30 Erzin Belediyespor 1 - 4 Ofspor
22.04.2018 15:30 Orhangazispor 4 - 0 Erbaaspor
22.04.2018 15:30 Yomraspor 0 - 0 Bayburt Genclikspor
22.04.2018 15:30 12 Bingolspor 0 - 0 Dardanelspor
22.04.2018 15:30 Catalcaspor 1 - 1 Kozan Belediyespor
22.04.2018 15:30 Manisa Büyükşehir Belediyespor 2 - 1 Batman Pet.
22.04.2018 15:30 Bayrampaşa 1 - 2 Bergama Belediyespor
22.04.2018 15:30 Tekirova Bld. 0 - 1 Halide Edip Adivar Spor
22.04.2018 15:30 Duzcespor 0 - 0 Yeni Altindag Belediyespor
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

Sizce 2019 seçimlerinde kim Cumhurbaşkanı olur


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI