Bugun...


Abdullah Köktürk

facebook-paylas
Coup D'etat
Tarih: 16-07-2016 18:18:00 Güncelleme: 18-07-2016 14:45:00


Dünyada darbeleri anlatan bir çok terim var. Askeri müdahale anlamında “military intervention”, askeri darbe anlamında “military coup” ve hükümet darbesi anlamında “coup d’etat” kullanılmaktadır.  Sadece darbe anlamında “coup”un kullanıldığı durumlar  da vardır.

 

Darbeler üzerine yapılan araştırmalar, dünya üzerinde 1950-2010 yılları arasında 457 darbe girişimi meydana geldiğini göstermektedir. [i] Bu süre zarfında G. Amerika’da 145 (% 48,3 başarılı), Afrika’da 169 (% 51,5 başarılı), Ortadoğu’da 72( % 54,8 başarılı), Asya’da 59 (% 55,9 başarılı), Avrupa’da 12 (% 33,3 başarılı) darbe girişimi olmuştur.

 

Geç modernleşen ülkelerin kapitalizme geçişlerinde en büyük sorunlardan birisi, daha önce bu geçişi yaşamış Batı Avrupa ülkelerinden farklı olarak, üretim araçlarının gelişip üretim ilişkilerini doğal olarak zorlayacak bir süreci yaşamamış olmalarıdır. Bu sebeple bu ülkelerin modernleşmenin koşullarının oluşumunu bekleyecek zamanları yoktur. Ya devletlerin kurucu grubu içinde bulunan çoğu askeri lider tarafından ülkelerin ekonomik ve siyasi koşulları devrimsel şoklarla inşa edilir, ya da dünya konjonktürüne de bağlı olarak birikim rejimlerine geçişi hızlandırma sonucunu da doğuran askeri müdahalelerde bulunularak ülkeler dünya kapitalist sistemine dahil edilir.

 

Türkiye ilki 27 Mayıs 1960 olmak üzere iki kez askerin yönetime el koyması ile sonuçlanan, iki kez de askeri müdahale sonucu sivil yönetimin el değiştirmesine yol açan dört askeri müdahale yaşamıştır.  Müdahalelerin ilk günü yapılan açıklamalara göre müdahalelerin görünür gerekçeleri; 27 Mayıs 1960 için; “gitgide bir baskı rejimine dönüşen iktidara karşı kardeş kavgasını önlemek”, 12 Eylül 1980’de ise; ülkeyi girmiş olduğu “anarşi ve terör ortamından” kurtarmaktır. İç Hizmet Kanununun Türk Silahlı Kuvvetlerinin görevleri arasında saydığı cumhuriyeti koruma maddesinin de müdahalelere gerekçe olarak sunulduğu görülmektedir.

 

Görünür gerekçeler bunlar olsa da, bir yandan da Türkiye’de askeri müdahaleler ile birikim rejimleri arasında bir ilişki olduğu bilinmektedir. Türkiye’de askeri müdahaleler incelendiğinde sermaye birikim rejimlerine geçişler veya birikim rejimleri krizlerine bir cevap olarak müdahalelerde bulunulduğu görülmektedir. 1960 müdahalesinin 1950’leri ikinci yarısında başlamış olan İthal İkameci Sanayileşme birikim rejimini hızlandırdığı, 12 Eylül müdahalesinin ise yeni başlamış olan İhracata Yönelik Sanayileşme birikim rejiminin işlemesini kolaylaştırıcı etki yaptığı belirtilmektedir.

 

Yine birikim rejimlerine geçiş yanında dünyadaki küresel gücün onayının alınması da gerekli şartlardan birisidir. Daha net bir şekilde ABD’nin onayının alınmadığı bir darbenin Türkiye’de başarılı olması mümkün değildir.

 

Türkiye 15/16 Temmuz gecesi bir sözde darbe girişimi yaşamıştır. Yeni bir üretim sürecine geçişin sıkıntılarının görülmediği ve ABD’nin onayının alındığı şüpheli olan bu hareketin baştan başarısız olacağı bellidir.

 

Darbecilerin birkaç hava ve zırhlı birlik ile bu işe kalkıştıkları görülmektedir. Darbelerin sabaha karşı değil de herkesi televizyon başında olduğu 22.00 gibi bir saatte başlaması da şüphe çekmektedir. Darbeciler meclisi bile fazla hasar vermeden bombalamışlar ve ilk kez olan bu hadise toplumda büyük bir infial yaratmıştır. Darbe girişimi esnasında hiçbir hükümet görevlisinin gözaltına alınmaması ve hükümet üyelerinin tv kanallarına beyanat vermeleri de gözden kaçmamıştır. Havalimanlarına el konulduğu halde Cumhurbaşkanı uçağı inmeye zorlanmamış hatta imkan olmasına rağmen Marmaris’te kaldığı otelde yakalanacağı halde, otel Cumhurbaşkanı çıktıktan sonra basılmıştır.

 

Darbecilerin bir cemaat liderinin (Fetullah Gülen) emri ile bu işe kalkıştıklarının baştan itibaren hükümet tarafından iddia edilmesi gözden kaçmamıştır. Darbenin bastırılması üzerinden saatler geçmeden Yargıtay üyelerinin üçte biri olan 140 üye hakkında yakalama kararı çıkarılması, aynı şekilde 48 Danıştay üyesi hakkında gözaltı kararları, 1750 hakimin işten el çektirilmesi dikkat çekmektedir.

 

Bütün bu olanlar, Recep Tayyip Erdoğan’a başkanlık yolunu da açacak şekilde rejim değişikliğine yol açmak üzere kurgulanmış bir plan olabileceği konusunda şüpheler uyandırmaktadır. Fettulah Gülen Cemaatine yakın bazı subayları darbe konusunda kışkırtılmış olmaları da mümkündür.

 

[i] Powell, Jonathan M. ve Clayton L. Thyne. Global Instances of Coups from 1950-Present: A New Dataset.  Journal of Peace Research 48(2), 2011.  pp: 249-259.

 



Bu yazı 13815 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Yeni Malatyaspor 2 2 0 0 4 1 6 +3
2 Kayserispor 2 1 0 1 2 0 4 +2
3 Atiker Konyaspor 2 1 0 1 6 5 4 +1
4 Galatasaray 1 1 0 0 3 1 3 +2
5 Medipol Başakşehir 1 1 0 0 2 0 3 +2
6 Kasımpaşa 1 1 0 0 3 2 3 +1
7 Beşiktaş 1 1 0 0 2 1 3 +1
8 Trabzonspor 2 1 1 0 3 3 3 0
9 Fenerbahçe 2 1 1 0 2 2 3 0
10 Sivasspor 2 1 1 0 2 3 3 -1
11 Bursaspor 2 0 1 1 1 2 1 -1
12 Antalyaspor 2 0 1 1 3 5 1 -2
13 BB Erzurumspor 1 0 1 0 2 3 0 -1
14 Çaykur Rizespor 1 0 1 0 2 3 0 -1
15 Akhisarspor 1 0 1 0 1 2 0 -1
16 Alanyaspor 1 0 1 0 0 1 0 -1
17 Göztepe 1 0 1 0 1 3 0 -2
18 MKE Ankaragücü 1 0 1 0 1 3 0 -2
Takım O G M B A Y P AV
1 Giresunspor 1 1 0 0 3 1 3
2 Hatayspor 1 1 0 0 3 1 3
3 İstanbulspor 1 1 0 0 4 3 3
4 Ümraniyespor 1 1 0 0 2 1 3
5 Altay 1 1 0 0 1 0 3
6 Boluspor 1 1 0 0 1 0 3
7 Gençlerbirliği 1 1 0 0 1 0 3
8 Adanaspor 1 0 0 1 1 1 1
9 Balıkesirspor Baltok 1 0 0 1 0 0 1
10 Adana Demirspor 0 0 0 0 0 0 0
11 Afjet Afyonspor 0 0 0 0 0 0 0
12 Eskişehirspor 0 0 0 0 0 0 0
13 Gazişehir Gaziantep FK 0 0 0 0 0 0 0
14 Altınordu 1 0 1 0 1 2 0
15 Elazığspor 1 0 1 0 1 2 0
16 Denizlispor 1 0 1 0 0 1 0
17 Kardemir Karabükspor 1 0 1 0 0 1 0
18 Osmanlıspor FK 1 0 1 0 0 1 0
Takım O G M B A Y P AV
1 Bandırmaspor 0 0 0 0 0 0 0
2 Bugsaş Spor 0 0 0 0 0 0 0
3 Darıca Gençlerbirliği 0 0 0 0 0 0 0
4 Etimesgut Belediyespor 0 0 0 0 0 0 0
5 Fatih Karagümrük 0 0 0 0 0 0 0
6 Fethiyespor 0 0 0 0 0 0 0
7 Kahramanmaraşspor 0 0 0 0 0 0 0
8 Kırklarelispor 0 0 0 0 0 0 0
9 Konya Anadolu Selçukspor 0 0 0 0 0 0 0
10 Manisa BBSK 0 0 0 0 0 0 0
11 Menemen Belediyespor 0 0 0 0 0 0 0
12 Pendikspor 0 0 0 0 0 0 0
13 Sivas Belediyespor 0 0 0 0 0 0 0
14 Şanlıurfaspor 0 0 0 0 0 0 0
15 Tarsus İdman Yurdu 0 0 0 0 0 0 0
16 Tokatspor 0 0 0 0 0 0 0
17 Tuzlaspor 0 0 0 0 0 0 0
18 Zonguldak Kömürspor 0 0 0 0 0 0 0
Takım O G M B A Y P AV
1 Artvin Hopaspor 0 0 0 0 0 0 0
2 Batman Petrolspor 0 0 0 0 0 0 0
3 Büyükçekmece Tepecikspor 0 0 0 0 0 0 0
4 Düzyurtspor 0 0 0 0 0 0 0
5 Erbaaspor 0 0 0 0 0 0 0
6 Ergene Velimeşe 0 0 0 0 0 0 0
7 Erzin Belediyespor 0 0 0 0 0 0 0
8 Gebzespor 0 0 0 0 0 0 0
9 Karaköprü Belediyespor 0 0 0 0 0 0 0
10 Kozan Belediyespor 0 0 0 0 0 0 0
11 Körfez Spor Kulübü 0 0 0 0 0 0 0
12 Nazilli Belediyespor 0 0 0 0 0 0 0
13 Nevşehir Belediyespor 0 0 0 0 0 0 0
14 Silivrispor 0 0 0 0 0 0 0
15 Şile Yıldızspor 0 0 0 0 0 0 0
16 Tire 1922 0 0 0 0 0 0 0
17 Yomraspor 0 0 0 0 0 0 0
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 19/08/2018 Alanyaspor vs MKE Ankaragücü
 19/08/2018 Galatasaray vs Göztepe
 20/08/2018 Kasımpaşa vs Medipol Başakşehir
 24/08/2018 Çaykur Rizespor vs BB Erzurumspor
 25/08/2018 MKE Ankaragücü vs Trabzonspor
 25/08/2018 Göztepe vs Fenerbahçe
 25/08/2018 Kayserispor vs Yeni Malatyaspor
 26/08/2018 Sivasspor vs Kasımpaşa
 26/08/2018 Atiker Konyaspor vs Bursaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 19/08/2018 Eskişehirspor vs Balıkesirspor Baltok
 19/08/2018 Gazişehir Gaziantep FK vs İstanbulspor
 24/08/2018 Boluspor vs Ümraniyespor
 25/08/2018 Giresunspor vs Elazığspor
 25/08/2018 İstanbulspor vs Altay
 25/08/2018 Denizlispor vs Hatayspor
 25/08/2018 Gazişehir Gaziantep FK vs Adana Demirspor
 26/08/2018 Gençlerbirliği vs Eskişehirspor
 26/08/2018 Adanaspor vs Afjet Afyonspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/09/2018 Etimesgut Belediyespor vs Kırklarelispor
 02/09/2018 Konya Anadolu Selçukspor vs Tuzlaspor
 02/09/2018 Bandırmaspor vs Kahramanmaraşspor
 02/09/2018 Darıca Gençlerbirliği vs Tokatspor
 02/09/2018 Fatih Karagümrük vs Menemen Belediyespor
 02/09/2018 Manisa BBSK vs Zonguldak Kömürspor
 02/09/2018 Pendikspor vs Sivas Belediyespor
 02/09/2018 Şanlıurfaspor vs Fethiyespor
 02/09/2018 Tarsus İdman Yurdu vs Bugsaş Spor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 01/09/2018 Büyükçekmece Tepecikspor vs Tire 1922
 01/09/2018 Körfez Spor Kulübü vs Artvin Hopaspor
 01/09/2018 Şile Yıldızspor vs Gebzespor
 02/09/2018 Batman Petrolspor vs Karaköprü Belediyespor
 02/09/2018 Düzyurtspor vs Silivrispor
 02/09/2018 Erzin Belediyespor vs Kozan Belediyespor
 02/09/2018 Yomraspor vs Nevşehirspor GK
 02/09/2018 Erbaaspor vs Ergene Velimeşe
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

24 Haziran Seçimlerinin Şaibesiz Olduğuna İnanıyor Musunuz?


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI