Bugun...


Abdullah Köktürk

facebook-paylas
Coup D'etat
Tarih: 16-07-2016 18:18:00 Güncelleme: 18-07-2016 14:45:00


Dünyada darbeleri anlatan bir çok terim var. Askeri müdahale anlamında “military intervention”, askeri darbe anlamında “military coup” ve hükümet darbesi anlamında “coup d’etat” kullanılmaktadır.  Sadece darbe anlamında “coup”un kullanıldığı durumlar  da vardır.

 

Darbeler üzerine yapılan araştırmalar, dünya üzerinde 1950-2010 yılları arasında 457 darbe girişimi meydana geldiğini göstermektedir. [i] Bu süre zarfında G. Amerika’da 145 (% 48,3 başarılı), Afrika’da 169 (% 51,5 başarılı), Ortadoğu’da 72( % 54,8 başarılı), Asya’da 59 (% 55,9 başarılı), Avrupa’da 12 (% 33,3 başarılı) darbe girişimi olmuştur.

 

Geç modernleşen ülkelerin kapitalizme geçişlerinde en büyük sorunlardan birisi, daha önce bu geçişi yaşamış Batı Avrupa ülkelerinden farklı olarak, üretim araçlarının gelişip üretim ilişkilerini doğal olarak zorlayacak bir süreci yaşamamış olmalarıdır. Bu sebeple bu ülkelerin modernleşmenin koşullarının oluşumunu bekleyecek zamanları yoktur. Ya devletlerin kurucu grubu içinde bulunan çoğu askeri lider tarafından ülkelerin ekonomik ve siyasi koşulları devrimsel şoklarla inşa edilir, ya da dünya konjonktürüne de bağlı olarak birikim rejimlerine geçişi hızlandırma sonucunu da doğuran askeri müdahalelerde bulunularak ülkeler dünya kapitalist sistemine dahil edilir.

 

Türkiye ilki 27 Mayıs 1960 olmak üzere iki kez askerin yönetime el koyması ile sonuçlanan, iki kez de askeri müdahale sonucu sivil yönetimin el değiştirmesine yol açan dört askeri müdahale yaşamıştır.  Müdahalelerin ilk günü yapılan açıklamalara göre müdahalelerin görünür gerekçeleri; 27 Mayıs 1960 için; “gitgide bir baskı rejimine dönüşen iktidara karşı kardeş kavgasını önlemek”, 12 Eylül 1980’de ise; ülkeyi girmiş olduğu “anarşi ve terör ortamından” kurtarmaktır. İç Hizmet Kanununun Türk Silahlı Kuvvetlerinin görevleri arasında saydığı cumhuriyeti koruma maddesinin de müdahalelere gerekçe olarak sunulduğu görülmektedir.

 

Görünür gerekçeler bunlar olsa da, bir yandan da Türkiye’de askeri müdahaleler ile birikim rejimleri arasında bir ilişki olduğu bilinmektedir. Türkiye’de askeri müdahaleler incelendiğinde sermaye birikim rejimlerine geçişler veya birikim rejimleri krizlerine bir cevap olarak müdahalelerde bulunulduğu görülmektedir. 1960 müdahalesinin 1950’leri ikinci yarısında başlamış olan İthal İkameci Sanayileşme birikim rejimini hızlandırdığı, 12 Eylül müdahalesinin ise yeni başlamış olan İhracata Yönelik Sanayileşme birikim rejiminin işlemesini kolaylaştırıcı etki yaptığı belirtilmektedir.

 

Yine birikim rejimlerine geçiş yanında dünyadaki küresel gücün onayının alınması da gerekli şartlardan birisidir. Daha net bir şekilde ABD’nin onayının alınmadığı bir darbenin Türkiye’de başarılı olması mümkün değildir.

 

Türkiye 15/16 Temmuz gecesi bir sözde darbe girişimi yaşamıştır. Yeni bir üretim sürecine geçişin sıkıntılarının görülmediği ve ABD’nin onayının alındığı şüpheli olan bu hareketin baştan başarısız olacağı bellidir.

 

Darbecilerin birkaç hava ve zırhlı birlik ile bu işe kalkıştıkları görülmektedir. Darbelerin sabaha karşı değil de herkesi televizyon başında olduğu 22.00 gibi bir saatte başlaması da şüphe çekmektedir. Darbeciler meclisi bile fazla hasar vermeden bombalamışlar ve ilk kez olan bu hadise toplumda büyük bir infial yaratmıştır. Darbe girişimi esnasında hiçbir hükümet görevlisinin gözaltına alınmaması ve hükümet üyelerinin tv kanallarına beyanat vermeleri de gözden kaçmamıştır. Havalimanlarına el konulduğu halde Cumhurbaşkanı uçağı inmeye zorlanmamış hatta imkan olmasına rağmen Marmaris’te kaldığı otelde yakalanacağı halde, otel Cumhurbaşkanı çıktıktan sonra basılmıştır.

 

Darbecilerin bir cemaat liderinin (Fetullah Gülen) emri ile bu işe kalkıştıklarının baştan itibaren hükümet tarafından iddia edilmesi gözden kaçmamıştır. Darbenin bastırılması üzerinden saatler geçmeden Yargıtay üyelerinin üçte biri olan 140 üye hakkında yakalama kararı çıkarılması, aynı şekilde 48 Danıştay üyesi hakkında gözaltı kararları, 1750 hakimin işten el çektirilmesi dikkat çekmektedir.

 

Bütün bu olanlar, Recep Tayyip Erdoğan’a başkanlık yolunu da açacak şekilde rejim değişikliğine yol açmak üzere kurgulanmış bir plan olabileceği konusunda şüpheler uyandırmaktadır. Fettulah Gülen Cemaatine yakın bazı subayları darbe konusunda kışkırtılmış olmaları da mümkündür.

 

[i] Powell, Jonathan M. ve Clayton L. Thyne. Global Instances of Coups from 1950-Present: A New Dataset.  Journal of Peace Research 48(2), 2011.  pp: 249-259.

 



Bu yazı 10062 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Medipol Başakşehir 18 12 3 3 34 18 39 +16
2 Fenerbahçe 18 10 2 6 36 21 36 +15
3 Galatasaray 17 11 4 2 37 22 35 +15
4 Beşiktaş 18 9 3 6 31 17 33 +14
5 Kayserispor 17 8 3 6 25 18 30 +7
6 Trabzonspor 18 8 4 6 35 30 30 +5
7 Göztepe 18 9 6 3 31 28 30 +3
8 Sivasspor 18 8 7 3 24 28 27 -4
9 Bursaspor 18 7 7 4 28 22 25 +6
10 Yeni Malatyaspor 18 6 7 5 21 24 23 -3
11 Kasımpaşa 18 6 8 4 28 33 22 -5
12 Akhisarspor 18 5 8 5 23 31 20 -8
13 Aytemiz Alanyaspor 18 5 10 3 30 36 18 -6
14 Osmanlıspor FK 18 5 10 3 26 34 18 -8
15 Gençlerbirliği 18 4 9 5 22 32 17 -10
16 Antalyaspor 18 4 9 5 20 33 17 -13
17 Atiker Konyaspor 18 4 10 4 18 25 16 -7
18 Karabükspor 18 2 13 3 14 31 9 -17
Takım O G M B A Y P AV
1 Ümraniyespor 18 10 3 5 33 17 35 +16
2 MKE Ankaragücü 18 10 3 5 26 14 35 +12
3 Çaykur Rizespor 18 10 4 4 38 24 34 +14
4 Giresunspor 18 8 4 6 25 17 30 +8
5 Boluspor 18 8 7 3 23 17 27 +6
6 Balıkesirspor Baltok 18 8 5 5 34 28 26 +6
7 İstanbulspor 18 7 6 5 20 18 26 +2
8 Adanaspor 17 7 5 5 20 23 26 -3
9 BB Erzurumspor 18 6 5 7 20 20 25 0
10 Elazığspor 18 6 7 5 25 24 23 +1
11 Altınordu 18 6 7 5 26 26 23 0
12 Gazişehir Gaziantep FK 17 4 5 8 19 15 20 +4
13 Adana Demirspor 18 5 8 5 23 28 20 -5
14 Samsunspor 17 4 6 7 16 22 19 -6
15 Eskişehirspor 18 5 7 6 34 31 18 +3
16 Denizlispor 17 3 9 5 16 27 14 -11
17 Manisaspor 18 6 10 2 21 30 11 -9
18 Gaziantepspor 18 1 13 4 7 45 4 -38
Takım O G M B A Y P AV
1 Menemen Belediyespor 18 13 3 2 41 12 41 +29
2 Hatayspor 18 13 3 2 27 8 41 +19
3 Afjet Afyonspor 18 12 1 5 30 13 41 +17
4 Sivas Belediyespor 18 11 2 5 28 9 38 +19
5 Sancaktepe Belediyespor 18 10 3 5 27 14 35 +13
6 Keçiörengücü 18 10 5 3 46 22 33 +24
7 İnegölspor 18 9 4 5 28 26 32 +2
8 Sarıyer 18 8 7 3 27 22 27 +5
9 Tokatspor 18 6 6 6 19 24 24 -5
10 Kastamonuspor 1966 18 7 9 2 29 25 23 +4
11 Amed Sportif 18 6 7 5 27 26 23 +1
12 Etimesgut Belediyespor 18 6 8 4 21 23 22 -2
13 Eyüpspor 18 5 10 3 25 37 18 -12
14 Bodrumspor 18 4 10 4 16 28 16 -12
15 Bucaspor 18 4 9 5 22 29 14 -7
16 Tuzlaspor 18 4 13 1 19 35 13 -16
17 Kocaeli Birlikspor 18 2 14 2 14 39 5 -25
18 Mersin İdmanyurdu 18 1 17 0 11 65 9 -54
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 18 11 2 5 28 11 38 +17
2 Düzcespor 18 9 4 5 20 17 32 +3
3 Bayrampaşa 18 8 4 6 16 12 30 +4
4 Batman Petrolspor 18 7 3 8 26 16 29 +10
5 Halide Edip Adıvar SK 18 7 3 8 22 14 29 +8
6 Kemerspor 2003 18 7 4 7 31 24 28 +7
7 Bayburt Grup Özel İdare 18 7 4 7 24 18 28 +6
8 Ofspor 18 8 7 3 23 16 27 +7
9 Erbaaspor 18 6 5 7 22 17 25 +5
10 Kozan Belediyespor 18 6 7 5 21 24 23 -3
11 12 Bingölspor 18 5 6 7 16 20 22 -4
12 Bergama Belediyespor 18 6 10 2 20 29 20 -9
13 Yomraspor 18 5 8 5 13 23 20 -10
14 Çanakkale Dardanel SK 18 4 7 7 21 25 19 -4
15 Erzin Belediyespor 18 5 10 3 14 23 18 -9
16 Çatalcaspor 18 4 9 5 11 20 17 -9
17 Yeni Altındağ Bld. 18 4 10 4 16 27 16 -11
18 Orhangazi Belediyespor 18 2 8 8 16 24 14 -8
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
19.01.2018 20:00 Kasımpaşa 3 - 2 Aytemiz Alanyaspor
20.01.2018 16:00 Osmanlispor FK 0 - 0 Evkur Yeni Malatyaspor
20.01.2018 13:30 Kardemir Karabükspor 0 - 2 Gençlerbirliği
20.01.2018 19:00 Fenerbahçe 2 - 1 Göztepe
21.01.2018 13:30 Demir Grup Sivasspor 1 - 1 Teleset M. Akhisarspor
21.01.2018 19:00 Antalyaspor 1 - 2 Beşiktaş
21.01.2018 16:00 Bursaspor 0 - 3 İstanbul Başakşehir
21.01.2018 13:30 Atiker Konyaspor 2 - 2 Trabzonspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.01.2018 15:30 Eskişehirspor 1 - 2 İstanbulspor
20.01.2018 13:00 Adana D.Spor 0 - 2 Balıkesirspor
21.01.2018 15:30 Giresunspor 0 - 2 Boluspor
21.01.2018 13:00 Umraniyespor 7 - 0 Gaziantepspor
21.01.2018 15:30 Manisaspor 0 - 3 Ç.Rizespor
21.01.2018 13:00 Erzurum BB 0 - 0 Ankaragücü
21.01.2018 18:00 Altınordu 2 - 1 Elazığspor
22.01.2018 18:00 Denizlispor - Adanaspor
22.01.2018 18:00 Gaziantep Bykşhr Bld. - Samsunspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.01.2018 13:30 Kocaeli Birlik Spor 1 - 3 Menemen Bld.
20.01.2018 12:00 Eyüpspor 0 - 2 Etimesgut Belediyespor
20.01.2018 13:30 Sancaktepespor 1 - 0 4 Eylül Bld.
21.01.2018 13:30 İnegölspor 2 - 1 Tuzlaspor
21.01.2018 13:00 Sarıyer 3 - 1 Bodrumspor
21.01.2018 13:00 Amed Sportif 3 - 1 Mersin İ.Y.
21.01.2018 13:30 Afjet Afyonspor 2 - 0 Tokatspor
21.01.2018 13:30 Kastamonuspor 0 - 1 Hatayspor
21.01.2018 13:30 Keçiörengücü 3 - 3 Bucaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.01.2018 13:30 Catalcaspor 2 - 0 12 Bingolspor
20.01.2018 13:30 Halide Edip Adivar Spor 0 - 0 Duzcespor
20.01.2018 13:30 Ofspor 1 - 0 Yeni Altindag Belediyespor
20.01.2018 13:30 Bergama Belediyespor 2 - 1 Orhangazispor
21.01.2018 13:30 Bayburt Genclikspor 3 - 1 Erzin Belediyespor
21.01.2018 13:30 Kozan Belediyespor 0 - 1 Tekirova Bld.
21.01.2018 13:30 Batman Pet. 2 - 0 Bayrampaşa
21.01.2018 13:30 Erbaaspor 0 - 0 Dardanelspor
21.01.2018 13:30 Manisa Büyükşehir Belediyespor 0 - 0 Yomraspor
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

Sizce 2019 seçimlerinde kim Cumhurbaşkanı olur


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI