Bugun...


Abdullah Köktürk

facebook-paylas
Coup D'etat
Tarih: 16-07-2016 18:18:00 Güncelleme: 18-07-2016 14:45:00


Dünyada darbeleri anlatan bir çok terim var. Askeri müdahale anlamında “military intervention”, askeri darbe anlamında “military coup” ve hükümet darbesi anlamında “coup d’etat” kullanılmaktadır.  Sadece darbe anlamında “coup”un kullanıldığı durumlar  da vardır.

 

Darbeler üzerine yapılan araştırmalar, dünya üzerinde 1950-2010 yılları arasında 457 darbe girişimi meydana geldiğini göstermektedir. [i] Bu süre zarfında G. Amerika’da 145 (% 48,3 başarılı), Afrika’da 169 (% 51,5 başarılı), Ortadoğu’da 72( % 54,8 başarılı), Asya’da 59 (% 55,9 başarılı), Avrupa’da 12 (% 33,3 başarılı) darbe girişimi olmuştur.

 

Geç modernleşen ülkelerin kapitalizme geçişlerinde en büyük sorunlardan birisi, daha önce bu geçişi yaşamış Batı Avrupa ülkelerinden farklı olarak, üretim araçlarının gelişip üretim ilişkilerini doğal olarak zorlayacak bir süreci yaşamamış olmalarıdır. Bu sebeple bu ülkelerin modernleşmenin koşullarının oluşumunu bekleyecek zamanları yoktur. Ya devletlerin kurucu grubu içinde bulunan çoğu askeri lider tarafından ülkelerin ekonomik ve siyasi koşulları devrimsel şoklarla inşa edilir, ya da dünya konjonktürüne de bağlı olarak birikim rejimlerine geçişi hızlandırma sonucunu da doğuran askeri müdahalelerde bulunularak ülkeler dünya kapitalist sistemine dahil edilir.

 

Türkiye ilki 27 Mayıs 1960 olmak üzere iki kez askerin yönetime el koyması ile sonuçlanan, iki kez de askeri müdahale sonucu sivil yönetimin el değiştirmesine yol açan dört askeri müdahale yaşamıştır.  Müdahalelerin ilk günü yapılan açıklamalara göre müdahalelerin görünür gerekçeleri; 27 Mayıs 1960 için; “gitgide bir baskı rejimine dönüşen iktidara karşı kardeş kavgasını önlemek”, 12 Eylül 1980’de ise; ülkeyi girmiş olduğu “anarşi ve terör ortamından” kurtarmaktır. İç Hizmet Kanununun Türk Silahlı Kuvvetlerinin görevleri arasında saydığı cumhuriyeti koruma maddesinin de müdahalelere gerekçe olarak sunulduğu görülmektedir.

 

Görünür gerekçeler bunlar olsa da, bir yandan da Türkiye’de askeri müdahaleler ile birikim rejimleri arasında bir ilişki olduğu bilinmektedir. Türkiye’de askeri müdahaleler incelendiğinde sermaye birikim rejimlerine geçişler veya birikim rejimleri krizlerine bir cevap olarak müdahalelerde bulunulduğu görülmektedir. 1960 müdahalesinin 1950’leri ikinci yarısında başlamış olan İthal İkameci Sanayileşme birikim rejimini hızlandırdığı, 12 Eylül müdahalesinin ise yeni başlamış olan İhracata Yönelik Sanayileşme birikim rejiminin işlemesini kolaylaştırıcı etki yaptığı belirtilmektedir.

 

Yine birikim rejimlerine geçiş yanında dünyadaki küresel gücün onayının alınması da gerekli şartlardan birisidir. Daha net bir şekilde ABD’nin onayının alınmadığı bir darbenin Türkiye’de başarılı olması mümkün değildir.

 

Türkiye 15/16 Temmuz gecesi bir sözde darbe girişimi yaşamıştır. Yeni bir üretim sürecine geçişin sıkıntılarının görülmediği ve ABD’nin onayının alındığı şüpheli olan bu hareketin baştan başarısız olacağı bellidir.

 

Darbecilerin birkaç hava ve zırhlı birlik ile bu işe kalkıştıkları görülmektedir. Darbelerin sabaha karşı değil de herkesi televizyon başında olduğu 22.00 gibi bir saatte başlaması da şüphe çekmektedir. Darbeciler meclisi bile fazla hasar vermeden bombalamışlar ve ilk kez olan bu hadise toplumda büyük bir infial yaratmıştır. Darbe girişimi esnasında hiçbir hükümet görevlisinin gözaltına alınmaması ve hükümet üyelerinin tv kanallarına beyanat vermeleri de gözden kaçmamıştır. Havalimanlarına el konulduğu halde Cumhurbaşkanı uçağı inmeye zorlanmamış hatta imkan olmasına rağmen Marmaris’te kaldığı otelde yakalanacağı halde, otel Cumhurbaşkanı çıktıktan sonra basılmıştır.

 

Darbecilerin bir cemaat liderinin (Fetullah Gülen) emri ile bu işe kalkıştıklarının baştan itibaren hükümet tarafından iddia edilmesi gözden kaçmamıştır. Darbenin bastırılması üzerinden saatler geçmeden Yargıtay üyelerinin üçte biri olan 140 üye hakkında yakalama kararı çıkarılması, aynı şekilde 48 Danıştay üyesi hakkında gözaltı kararları, 1750 hakimin işten el çektirilmesi dikkat çekmektedir.

 

Bütün bu olanlar, Recep Tayyip Erdoğan’a başkanlık yolunu da açacak şekilde rejim değişikliğine yol açmak üzere kurgulanmış bir plan olabileceği konusunda şüpheler uyandırmaktadır. Fettulah Gülen Cemaatine yakın bazı subayları darbe konusunda kışkırtılmış olmaları da mümkündür.

 

[i] Powell, Jonathan M. ve Clayton L. Thyne. Global Instances of Coups from 1950-Present: A New Dataset.  Journal of Peace Research 48(2), 2011.  pp: 249-259.

 



Bu yazı 11802 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 30 20 7 3 68 32 63 +36
2 Beşiktaş 30 18 4 8 59 25 62 +34
3 Medipol Başakşehir 30 19 6 5 52 30 62 +22
4 Fenerbahçe 29 16 4 9 58 31 57 +27
5 Trabzonspor 30 12 8 10 53 44 46 +9
6 Göztepe 30 12 10 8 43 48 44 -5
7 Sivasspor 30 13 12 5 40 45 44 -5
8 Kayserispor 30 12 10 8 40 46 44 -6
9 Kasımpaşa 30 11 12 7 46 48 40 -2
10 Yeni Malatyaspor 30 10 12 8 35 41 38 -6
11 Bursaspor 30 10 14 6 39 41 36 -2
12 Akhisarspor 30 9 13 8 39 49 35 -10
13 Antalyaspor 29 9 12 8 35 48 35 -13
14 Atiker Konyaspor 30 8 14 8 33 36 32 -3
15 Aytemiz Alanyaspor 30 9 16 5 47 53 32 -6
16 Osmanlıspor FK 30 8 14 8 44 50 32 -6
17 Gençlerbirliği 30 7 14 9 35 49 30 -14
18 Karabükspor 30 3 24 3 20 70 12 -50
Takım O G M B A Y P AV
1 Çaykur Rizespor 32 18 5 9 63 36 63 +27
2 MKE Ankaragücü 32 17 7 8 51 33 59 +18
3 Ümraniyespor 32 17 8 7 46 31 58 +15
4 Boluspor 32 17 10 5 50 28 56 +22
5 Gazişehir Gaziantep FK 32 15 9 8 55 33 53 +22
6 Altınordu 32 15 10 7 54 43 52 +11
7 BB Erzurumspor 32 13 9 10 51 42 49 +9
8 Elazığspor 32 13 11 8 50 38 47 +12
9 Balıkesirspor Baltok 32 14 11 7 51 45 46 +6
10 İstanbulspor 32 13 12 7 39 37 46 +2
11 Adanaspor 32 12 13 7 41 49 43 -8
12 Giresunspor 32 11 13 8 43 39 41 +4
13 Eskişehirspor 32 11 14 7 58 54 37 +4
14 Adana Demirspor 32 10 15 7 42 46 37 -4
15 Denizlispor 32 9 15 8 38 46 35 -8
16 Samsunspor 32 7 11 14 28 41 35 -13
17 Manisaspor 32 7 22 3 30 73 15 -43
18 Gaziantepspor 32 2 26 4 14 90 1 -76
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 32 22 4 6 60 14 72 +46
2 Menemen Belediyespor 32 21 4 7 62 22 70 +40
3 Afjet Afyonspor 32 20 5 7 60 29 67 +31
4 Sivas Belediyespor 32 18 5 9 54 27 63 +27
5 Keçiörengücü 32 18 7 7 74 37 61 +37
6 Sancaktepe Belediyespor 32 15 6 11 51 30 56 +21
7 İnegölspor 32 16 9 7 47 40 55 +7
8 Sarıyer 32 13 14 5 42 41 44 +1
9 Etimesgut Belediyespor 32 11 13 8 39 40 41 -1
10 Kastamonuspor 1966 32 12 17 3 42 44 39 -2
11 Tokatspor 32 10 13 9 35 45 39 -10
12 Eyüpspor 32 11 16 5 52 60 38 -8
13 Amed Sportif 32 10 14 8 36 40 35 -4
14 Bodrumspor 32 9 16 7 37 52 34 -15
15 Bucaspor 32 9 15 8 46 57 32 -11
16 Tuzlaspor 32 8 16 8 37 49 32 -12
17 Kocaeli Birlikspor 32 4 24 4 28 73 13 -45
18 Mersin İdmanyurdu 32 1 30 1 19 121 17 -102
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 32 23 3 6 60 22 75 +38
2 Kemerspor 2003 32 15 6 11 61 41 56 +20
3 Bayburt Grup Özel İdare 32 15 6 11 44 29 56 +15
4 Ofspor 32 15 11 6 38 26 51 +12
5 Bayrampaşa 32 14 9 9 39 33 51 +6
6 Düzcespor 32 13 7 12 39 33 51 +6
7 Halide Edip Adıvar SK 32 13 8 11 44 29 50 +15
8 Erbaaspor 32 12 11 9 44 40 45 +4
9 Batman Petrolspor 32 11 10 11 40 34 44 +6
10 Yeni Altındağ Bld. 32 10 13 9 39 42 39 -3
11 Çatalcaspor 32 9 13 10 27 35 37 -8
12 Kozan Belediyespor 32 10 16 6 40 49 36 -9
13 Yomraspor 32 9 14 9 22 40 36 -18
14 Erzin Belediyespor 32 9 17 6 32 51 33 -19
15 Bergama Belediyespor 32 8 16 8 34 53 32 -19
16 12 Bingölspor 32 6 13 13 27 41 31 -14
17 Orhangazi Belediyespor 32 6 14 12 30 47 30 -17
18 Çanakkale Dardanel SK 32 5 16 11 34 49 26 -15
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.04.2018 20:00 İstanbul Başakşehir 3 - 1 Kayserispor
21.04.2018 19:00 Aytemiz Alanyaspor 2 - 3 Galatasaray
21.04.2018 16:00 Trabzonspor 0 - 2 Demir Grup Sivasspor
21.04.2018 13:30 Gençlerbirliği 0 - 3 Osmanlispor FK
21.04.2018 13:30 Kardemir Karabükspor 1 - 4 Bursaspor
22.04.2018 16:00 Atiker Konyaspor 2 - 0 Kasımpaşa
22.04.2018 16:00 Teleset M. Akhisarspor 1 - 1 Göztepe
22.04.2018 19:00 Beşiktaş 3 - 1 Evkur Yeni Malatyaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.04.2018 18:00 Altınordu 3 - 0 Manisaspor
21.04.2018 15:00 Boluspor 3 - 1 İstanbulspor
21.04.2018 13:00 Elazığspor 2 - 3 Adanaspor
21.04.2018 15:15 Gaziantepspor 1 - 4 Eskişehirspor
22.04.2018 15:30 Ankaragücü 4 - 0 Gaziantep Bykşhr Bld.
22.04.2018 13:00 Samsunspor 2 - 2 Denizlispor
22.04.2018 18:00 Balıkesirspor 1 - 1 Umraniyespor
22.04.2018 18:00 Ç.Rizespor 1 - 0 Giresunspor
22.04.2018 15:30 Adana D.Spor 2 - 3 Erzurum BB
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
22.04.2018 15:30 Afjet Afyonspor 4 - 0 Kastamonuspor
22.04.2018 15:30 Bodrumspor 2 - 1 Etimesgut Belediyespor
22.04.2018 15:30 Tuzlaspor 1 - 1 Eyüpspor
22.04.2018 15:30 Mersin İ.Y. 1 - 2 Sarıyer
22.04.2018 15:30 Tokatspor 1 - 2 İnegölspor
22.04.2018 15:30 Keçiörengücü 0 - 0 Amed Sportif
22.04.2018 15:30 Bucaspor 1 - 1 Menemen Bld.
22.04.2018 15:30 4 Eylül Bld. 4 - 2 Kocaeli Birlik Spor
22.04.2018 15:30 Hatayspor 1 - 1 Sancaktepespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
22.04.2018 15:30 Erzin Belediyespor 1 - 4 Ofspor
22.04.2018 15:30 Orhangazispor 4 - 0 Erbaaspor
22.04.2018 15:30 Yomraspor 0 - 0 Bayburt Genclikspor
22.04.2018 15:30 12 Bingolspor 0 - 0 Dardanelspor
22.04.2018 15:30 Catalcaspor 1 - 1 Kozan Belediyespor
22.04.2018 15:30 Manisa Büyükşehir Belediyespor 2 - 1 Batman Pet.
22.04.2018 15:30 Bayrampaşa 1 - 2 Bergama Belediyespor
22.04.2018 15:30 Tekirova Bld. 0 - 1 Halide Edip Adivar Spor
22.04.2018 15:30 Duzcespor 0 - 0 Yeni Altindag Belediyespor
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

Sizce 2019 seçimlerinde kim Cumhurbaşkanı olur


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI