Bugun...



Demokrasi Sandıktan İbaret Değil

Siyaset Bilimci Prof. Emre Bağce Agos Gazetesi'ne verdiği mülakatta Gezi'nin, temsil krizi yaşadığımızı bütün çıplaklığıyla gösterdiğini belirtti

facebook-paylas
Güncelleme: 05-12-2013 21:41:19 Tarih: 01-12-2013 19:39

Demokrasi Sandıktan İbaret Değil

Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi öğretim üyesi Prof. Emre Bağce, Agos Gazetesi'nden Ferda Balancar'a "sandıkçılık", "temsili demokrasi" ve "Gezi Direnişi sonrası Türkiye'de demokrasinin geleceği" konusunda ilginç açıklamalarda bulundu. Agos Gazetesi'nde yayımlananan bu söyleşinin tamamını Prof. Emre Bağce'den aldığımız izinle okurlarımızla paylaşıyoruz;

Sandıkçılık kavramını açar mısınız?

Sandıkçılık kavramı, demokrasi tartışmalarının bir boyutu olarak karşımıza çıkıyor. Bu temsili demokrasinin bir tezahürü, bir anı, aslında. Sandığı, temsili demokrasinin kendi meşruiyetini sağladığı bir dayanak noktası olarak görebiliriz. Oysa demokrasi sandıktan ibaret değil. Bugün dünyada temsili demokrasiden çok farklı demokrasi tanımları ve uygulamaları var. Türkiye’de egemen olan siyasi söylemde, demokrasi dört veya beş yılda bir yapılan seçimlere indirgeniyor. Halbuki demokrasinin arka planında bir değerler manzumesi var. Demokrasiden söz ediyorsak, ‘bütün insanlar eşittir’ diyebilmeliyiz. “İnsanlar ikame edilemez” diyebilmeliyiz. Yani hiçbir insanın yerine bir diğeri ikame edilemez, diyebilmeliyiz. İnsanın biricikliği söz konusu. Hatta diğer canlılar için de bu geçerlidir. Batı’da ‘electoralism’ denilen ‘sandıkçılık’ demokrasinin en zayıf anıdır. Bütün değerler seçim sandığına indirgeniyor. Yurttaş da seçmene indirgeniyor ve sadece oy sahibi olarak işlev kazanıyor. Bu anlayışa göre yurttaş, dört veya beş yılda bir sandığa gider, o kadar. Oysa yurttaşın pek çok konuda fikri seçimden sonra da değişebilir.

Özellikle Başbakan Erdoğan’ın sık sık gündeme getirdiği azınlık-çoğunluk tartışması da demokrasinin sandığa indirgenmesiyle ilgili diyebilir miyiz?

Demokrasiyi sandığa kilitlemek ahlaki olarak sorunludur. Azınlık mı çoğunluğa çoğunluk mu azınlığa tahakküm ediyor tartışması yerine kimsenin kimseye tahakküm etmediği bir demokrasiyi nasıl inşa edeceğimizi konuşabilmeliyiz. Bugün sadece Türkiye’de değil, tüm dünyada temsili sistem krizde. Bunu Türkiye’de Gezi olaylarında apaçık gördük. Mesela Gezi Parkı’yla ilgili yaşanan tartışmanın referanduma ya da plebisite götürülmesi öne sürüldü.

Bu da her şeyi sandıkla çözme anlayışının bir sonucu mu?

Bunu ileri süren siyasi iktidar sahip olduğu yüzde 50 çoğunluğa güvenerek bunu teklif ediyor. Yani bir toplumsal talebi, oy sayısıyla bastırmayı hedefledi. Aslında Gezi Direnişi’ne katılanlar “bu oyunu oynamıyorum” dediler. Çünkü bu insanlar, sandıkçılık oyununda dışlandıklarını, bu oyunun kendilerini ezdiğini, taleplerini yok saydığını düşünüyorlar.

Peki Gezi Parkı konusunda plebisit yerine ne olmalı?

Bir başbakanın bir il veya ilçe belediyesine ait bir parkla ilgili görüş belirtmesi demokrasinin ruhuna uygun bir tavır değil. Belediye meclisini ve o yerleşim alanında yaşayanları ilgilendiren bir karar için Başbakanın devreye girmesi demokratik bir tutum olabilir mi? Orada yaşayan insanların da karar süreçlerine katılmaya hakları var.

Gezi Direnişi sonrası Türkiye’de demokrasinin geleceği hakkında iyimser misiniz?

Gezi sonrası farklı demokrasi arayışları güçlenecek. Olaylar sırasında insanlar hayatını kaybetti, elbette bu çok üzücü ama ben geleceğe dair iyimserim. Temsil sistemi mevcut haliyle toplumu temsil edemiyor. Yönetimi de toplumsal talepler konusunda sertleşmeye itiyor. Gezi, temsil krizi yaşadığımızı bütün çıplaklığıyla gösterdi. Sağlıklı bir demokraside yönetimin halkı ikna etme diye bir sorunu olamaz; yönetimin halkın taleplerine göre kendisini değiştirmesi gerekir. Bunun için de yurttaşın taleplerinin sürekli olarak karar mekanizmalarında dikkate alınması gerekiyor.

Bu nasıl olacak?

Öncelikle seçim barajından başlayalım. Yüzde 10 seçim barajı hiçbir yerde yok. Bu, 12 Eylül darbesinin armağanıdır ve aslında demokrasiye bir darbedir. Seçim barajı dünya genelinde yüzde iki, üç veya beş olarak uygulanıyor ki o da tartışma konusu. Baraj, siyasi kültürün yozlaşmasına neden oluyor. Yüzde 10 seçim barajı kadar, mevcut siyasi partiler yasası ve seçim yasası da sorun kaynağıdır. “Türkiye’de muhalefet boşluğu var” deniyor ama bir yerde muhalefet boşluğu varsa iktidar sorunu da var demektir. Türkiye’de siyasi iktidarı güçlendiren kurumsal yapılar muhalefet boşluğu üretiyor. Aslında tüm bu sorunları kaynağından çözmek için emredici vekalet sistemini tartışmamız gerekiyor.

Nedir emredici vekalet?

Siyasete yurttaşın aktif ve sürekli katılımı anlamına geliyor. Belli bir seçmen topluluğu, bir temsilciyi vekil olarak seçip meclise gönderiyor ve onun meclis pratiğini sürekli denetliyor. Bunun için dar bölgeli seçim sistemine geçilmeli. Bir vekil, 15-20 bin seçmenli bir bölgeden seçilecek ve o bölgeden sorumlu olacak. Böyle olursa siyasi partiler o seçim bölgesinde en fazla oyu alacak kişiyi aday göstermek isteyecekler. Bugün mesela İstanbul’da olduğu gibi seçmenler, kimi seçtiklerini bilmez durumda olmayacaklar. O bölgeden seçilen vekil, parlamentoya gittiği zaman seçim bölgesine karşı kendisini sorumlu hissedecektir. Aynı zamanda altı ay veya bir yıllık bir süre sonunda seçmenler o vekili geri çağırma hakkına da sahip olacaklar. Buna İngilizcede ‘recall’ deniyor. Yani azletme sistemi. Seçmen memnun olmadığı vekili azletme hakkına sahip olursa vekiller üstünde seçmen denetimi sürekli hale gelmiş olur. Türkiye’nin emredici vekalet ve azil sistemini tartışması gerekiyor. Bu sistemde vekil, siyasi parti liderine karşı da kendisini daha güçlü hisseder çünkü seçmene sürekli hesap vermek zorunda olur. Dünyada artık iyice zayıflayan karizmatik lidere dayalı siyaset anlayışı da böylece bizde de zayıflamış olur. Teknolojinin bu kadar geliştiği bir dünyada karizmatik lidere dayalı anlayış da eskidi. Bu, Türkiye’de sadece iktidar partisinin sorunu değil, muhalafet partileri de ya karizmatik lider arayışında ya da bizzat karizmatik lider tarafından yönetiliyor.

Dünyada yurttaşların yasa teklifi vermesi de gündemde. Türkiye için düşünülebilir mi bu?

Elbette. Mesela Avrupa Birliği’nde en az yedi ülkeden bir milyon yurttaşın imzasıyla bir yasa teklifi verilebiliyor. Finlandiya’da 50 bin yurttaş bir araya gelip, yasa teklifi sunabiliyor. Yurttaşların yasa teklifi verebildiği bir ortamda, yurttaşların talepleri meclise yansımış olacak. Bence kura yöntemi de pek çok kurum için yurttaşların eşitliğini vurgulayan bir sistem olarak gayet uygun ve ahlakidir. Mesela Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ya da YÖK başkanlığı ve üyelikleri için kura yöntemi uygulanabilir. Her öğretim üyesinin YÖK Başkanı olabileceği anlamına gelen bu sistem haksız ve kurumları yıpratan kısır rekabeti de ortadan kaldırır




Bu haber 1749 defa okunmuştur.


FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER SİYASET Haberleri

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 34 20 5 9 72 36 69 +36
2 Medipol Başakşehir 34 19 5 10 49 22 67 +27
3 Beşiktaş 34 19 7 8 72 46 65 +26
4 Trabzonspor 34 18 7 9 64 46 63 +18
5 Yeni Malatyaspor 33 13 12 8 46 44 47 +2
6 Antalyaspor 33 13 14 6 38 52 45 -14
7 Atiker Konyaspor 34 9 8 17 40 38 44 +2
8 Alanyaspor 34 12 14 8 37 43 44 -6
9 Fenerbahçe 33 10 10 13 41 43 43 -2
10 Çaykur Rizespor 34 9 11 14 48 50 41 -2
11 Sivasspor 34 10 13 11 49 54 41 -5
12 Kayserispor 33 10 12 11 35 48 41 -13
13 MKE Ankaragücü 33 11 15 7 37 51 40 -14
14 Kasımpaşa 34 11 17 6 53 62 39 -9
15 Göztepe 33 10 18 5 35 41 35 -6
16 Bursaspor 33 6 11 16 26 36 34 -10
17 BB Erzurumspor 33 7 15 11 34 43 32 -9
18 Akhisarspor 34 6 19 9 33 54 27 -21
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 17 10 2 5 30 10 35
2 Gençlerbirliği 17 11 4 2 26 13 35
3 Denizlispor 17 9 2 6 33 12 33
4 Adana Demirspor 17 9 3 5 32 15 32
5 Altınordu 17 9 4 4 30 15 31
6 Ümraniyespor 17 9 5 3 25 17 30
7 Gazişehir Gaziantep FK 17 8 5 4 26 15 28
8 Boluspor 17 8 5 4 25 18 28
9 İstanbulspor 17 8 5 4 27 28 28
10 Balıkesirspor Baltok 17 8 6 3 26 23 27
11 Eskişehirspor 17 7 4 6 23 22 27
12 Altay 17 7 5 5 24 15 26
13 Osmanlıspor FK 17 8 7 2 22 19 26
14 Giresunspor 17 6 8 3 19 22 21
15 Adanaspor 17 3 8 6 21 25 15
16 Afjet Afyonspor 17 3 8 6 19 30 15
17 Elazığspor 17 3 10 4 19 28 13
18 Kardemir Karabükspor 17 0 14 3 7 43 3
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 17 13 2 2 45 13 41
2 Fatih Karagümrük 17 13 2 2 35 15 41
3 Menemen Belediyespor 17 10 2 5 34 19 35
4 Tuzlaspor 17 10 4 3 36 14 33
5 Sivas Belediyespor 17 9 3 5 36 21 32
6 Etimesgut Belediyespor 17 8 3 6 24 13 30
7 Bandırmaspor 17 9 5 3 28 20 30
8 Tarsus İdman Yurdu 17 8 5 4 35 26 28
9 Pendikspor 17 7 3 7 30 22 28
10 Şanlıurfaspor 17 7 4 6 23 15 27
11 Kırklarelispor 17 7 4 6 22 17 27
12 Zonguldak Kömürspor 17 7 5 5 19 16 26
13 Kahramanmaraşspor 17 7 6 4 21 21 25
14 Konya Anadolu Selçukspor 17 5 5 7 28 32 22
15 Bak Spor 17 4 5 8 16 28 20
16 Fethiyespor 17 4 6 7 14 18 19
17 Tokatspor 17 5 9 3 15 20 18
18 Darıca Gençlerbirliği 17 3 11 3 13 36 12
Takım O G M B A Y P AV
1 Nazilli Belediyespor 16 10 0 6 35 14 36
2 Tire 1922 16 9 0 7 29 10 34
3 Hekimoğlu Trabzon 16 9 2 5 23 9 32
4 Nevşehir Belediyespor 16 7 2 7 30 16 28
5 Ergene Velimeşe 16 8 5 3 22 15 27
6 Karaköprü Belediyespor 16 8 5 3 25 19 27
7 Silivrispor 16 7 4 5 18 10 26
8 Artvin Hopaspor 16 6 3 7 17 13 25
9 Erzin Belediyespor 16 6 4 6 31 18 24
10 Erbaaspor 16 6 4 6 20 13 24
11 Şile Yıldızspor 16 7 7 2 32 24 23
12 Gebzespor 16 6 5 5 18 14 23
13 Yomraspor 16 5 4 7 20 17 22
14 Batman Petrolspor 16 6 6 4 15 17 22
15 Kozan Belediyespor 16 5 4 7 17 18 22
16 Büyükçekmece Tepecikspor 16 6 7 3 19 20 21
17 Körfez Spor Kulübü 16 1 12 3 9 37 6
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/05/2019 Fenerbahçe vs Antalyaspor
 26/05/2019 Göztepe vs MKE Ankaragücü
 26/05/2019 Kayserispor vs BB Erzurumspor
 26/05/2019 Yeni Malatyaspor vs Bursaspor
 24/05/2019 Medipol Başakşehir 1 - 1 Alanyaspor
 20/05/2019 MKE Ankaragücü 3 - 1 Sivasspor
 20/05/2019 BB Erzurumspor 0 - 1 Fenerbahçe
 19/05/2019 Galatasaray 2 - 1 Medipol Başakşehir
 19/05/2019 Alanyaspor 1 - 1 Çaykur Rizespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/05/2019 İstanbulspor 2 - 5 Denizlispor
 18/05/2019 Gençlerbirliği 1 - 2 Adana Demirspor
 18/05/2019 Giresunspor 3 - 1 Altınordu
 18/05/2019 Kardemir Karabükspor 1 - 6 Gazişehir Gaziantep FK
 18/05/2019 Adanaspor 1 - 4 Osmanlıspor FK
 17/05/2019 Altay 4 - 0 Elazığspor
 17/05/2019 Boluspor 3 - 2 Eskişehirspor
 17/05/2019 Balıkesirspor Baltok 0 - 3 Hatayspor
 17/05/2019 Afjet Afyonspor 2 - 2 Ümraniyespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/05/2019 Anadolu Selçukspor 4 - 3 Menemen Belediyespor
 04/05/2019 Bandırmaspor 2 - 1 Fethiyespor
 04/05/2019 Bak Spor 0 - 0 Kırklarelispor
 04/05/2019 Tarsus İdman Yurdu 3 - 1 Darıca Gençlerbirliği
 04/05/2019 Etimesgut Belediyespor 4 - 0 Zonguldak Kömürspor
 04/05/2019 Manisa BBSK 2 - 0 Sivas Belediyespor
 04/05/2019 Pendikspor 6 - 3 Kahramanmaraşspor
 04/05/2019 Şanlıurfaspor 1 - 1 Tuzlaspor
 Hük. Fatih Karagümrük 3 - 0 Tokatspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/05/2019 Körfez Spor Kulübü 1 - 4 Nazilli Belediyespor
 04/05/2019 Büyükçekmece Tepecikspor 2 - 1 Kozan Belediyespor
 04/05/2019 Batman Petrolspor 1 - 2 Nevşehir Belediyespor
 04/05/2019 Yomraspor 1 - 3 Tire 1922
 04/05/2019 Erbaaspor 1 - 0 Gebzespor
 04/05/2019 Erzin Belediyespor 2 - 3 Artvin Hopaspor
 04/05/2019 Hekimoğlu Trabzon 1 - 2 Karaköprü Belediyespor
 04/05/2019 Şile Yıldızspor 0 - 3 Silivrispor
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

24 Haziran Seçimlerinin Şaibesiz Olduğuna İnanıyor Musunuz?


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI YUKARI